I OSK 799/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi Gminy [...] o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1518/17 w sprawie ze skargi kasacyjnej Gminy [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Gd 744/16 w sprawie ze skargi Gminy [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2016 r., nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę postanawia: 1. odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego; 2. zwrócić ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego na rzecz Gminy [...] kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi o wznowienie postępowania. UZASADNIENIE Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 15 grudnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1518/17 rozpoznając sprawę ze skargi kasacyjnej Gminy [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 8 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Gd 744/16 w sprawie ze skargi Gminy [...] na decyzję Wojewody [...] z [...] października 2016 r., nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę: 1. uchylił zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję, 2. zasądził od Wojewody [...] na rzecz Gminy [...] kwotę 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarżąca Gmina, reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, pismem z dnia [...] kwietnia 2021 r. wniosła skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyżej opisanym wyrokiem, domagając się jego uchylenia w całości i zmiany wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 8 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Gd 744/16 oraz uchylenia decyzji organów administracji obu instancji. Pełnomocnik jako podstawę wznowienia powołał art. 273 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm., dalej "P.p.s.a.") wskazując, iż dokumentem stanowiącym podstawę wznowienia jest wyrok Sądu Rejonowego w [...] z [...] maja 2019 r., sygn. akt [...] ustalający umowną wysokość odszkodowania za działki nr [...] i [...] położone w [...] przejęte z mocy prawa na własność Gminy [...] w trybie art. 98 u.g.n. na kwotę [...] zł, której warunki zostały uzgodnione protokołem uzgodnień nr [...] z [...] sierpnia 2002 r. pomiędzy Gminą [...] a M.D. (dalej "skarżący"). Wyrok ten stał się prawomocny z dniem [...] marca 2021 r. na mocy wyroku Sądu Okręgowego w [...] z [...] marca 2021 r., sygn. akt [...] oddalającego apelację skarżącego. Tym samym w ocenie skarżącego błędne jest stanowisko zarówno organów jak i Sądów, że ustalone w drodze uzgodnienia cywilnoprawnego pomiędzy stronami i zakończone protokołem z [...] sierpnia 2002 r. nr [...] odszkodowanie za drogę położoną w [...], oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...] i [...] należy uznać za nieskuteczne, bowiem dla ich skuteczności powinny się one toczyć dopiero po nabraniu przez decyzję podziałową cech ostateczności. W związku z tym, koniecznym stało się, zdaniem skarżącego wystąpienie na drogę sądową o ustalenie, w trybie art. 189 K.p.c. istnienia między Gminą [...] a skarżącym skutecznej umowy cywilnoprawnej zawartej w 2002 r. W ocenie skarżącego, w związku z istnieniem prawomocnego wyroku sądu powszechnego ustalającego istnienie między stronami skutecznie zawartej umowy cywilnoprawnej ustalającej odszkodowanie oznacza, że wobec wyczerpania drogi cywilnoprawnej zgodnie z art. 98 ust. 3 u.g.n. wykluczone jest administracyjne ustalanie odszkodowania. Tym samym, zdaniem skarżącego zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego wskazana w art. 273 § 2 P.p.s.a., bowiem wyrok sądu powszechnego potwierdza, że w dacie orzekania przez sądy administracyjne obu instancji oraz organy istniała skuteczna prawnie umowa cywilnoprawna zawarta między stronami dotycząca odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania sądowego podlega odrzuceniu. Dopuszczalność wznowienia postępowania sądowego zakończonego prawomocnym orzeczeniem uzależniona jest od spełnienia dwóch przesłanek. Po pierwsze, skarga o wznowienie musi opierać się na ustawowej podstawie wznowienia, po drugie, winna być wniesiona w ustawowo określonym terminie. Zgodnie zaś z art. 280 § 2 P.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Badanie pod kątem dopuszczalności wznowienia nie jest badaniem zasadności skargi, jego celem jest stwierdzenie, czy spełnione zostały warunki, które umożliwiają rozpatrzenie samej skargi o wznowienie postępowania, zaś podstawą tej oceny są twierdzenia w niej zawarte. W niniejszej sprawie nie zostały spełnione łącznie przesłanki warunkujące dopuszczalność wznowienia postępowania sądowego. Choć skarga o wznowienie postępowania została wniesiona w przewidzianym dla tej czynności terminie, to jednak nie została oparta na ustawowej podstawie. Pełnomocnik skarżącego jako podstawę wznowienia wskazał art. 273 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Chodzi więc o takie okoliczności faktyczne i dowody, które istniały w czasie trwania postępowania, którego wznowienia strona się domaga, ale nie były znane stronom i z tego tylko względu nie mogły one z nich skorzystać, a na dodatek okoliczności te lub środki dowodowe mogły wpłynąć na odmienną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego. Wymienione w art. 273 § 2 P.p.s.a. przesłanki należy rozumieć w ten sposób, że po pierwsze dowody, na które powołuje się strona, istniały przed zakończeniem sprawy. Po drugie zostały wykryte po prawomocnym zakończeniu postępowania. Po trzecie mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a więc niezbędne jest istnienie związku przyczynowego pomiędzy okolicznościami faktycznymi lub środkami dowodowymi a treścią prawomocnego orzeczenia sądu. Po czwarte, strona nie mogła z tych okoliczności faktycznych lub środków dowodowych skorzystać w poprzednim postępowaniu, ponieważ nie były one znane stronie (zob. wyrok NSA z 9 lipca 2021 r., sygn. akt III OSK 3269/21 - LEX nr 3215951). Podnieść należy, że w treści skargi o wznowienie postępowania skarżący wskazuje na nowe środki dowodowe w postaci wyroku Sądu Rejonowego w [...] z [...] maja 2019 r., sygn. akt [...] ustalającego umowną wysokość odszkodowania za należące do skarżącego działki nr [...] i [...] położone w [...] przejęte z mocy prawa na własność Gminy [...] w trybie art. 98 u.g.n. na kwotę 1.678 zł, której warunki zostały uzgodnione protokołem uzgodnień nr [...] z [...] sierpnia 2002 r. pomiędzy Gminą [...] a skarżącym oraz wyroku Sądu Okręgowego w [...] z [...] marca 2021 r., sygn. akt [...] oddalającego apelację skarżącego. Zauważyć zatem trzeba, że powyższe wyroki zostały wydane po wydaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku w sprawie, której dotyczy postępowanie wznowieniowe. Wyrok ten został bowiem wydany przez Naczelny Sąd Administracyjny 15 grudnia 2017 r. Dlatego też uznać należy, że wyroki sądu powszechnego nie spełniają przesłanek, o których mowa w art. 273 § 2 P.p.s.a., albowiem środek dowodowy, który powstał po uprawomocnieniu się orzeczenia, nie stanowi podstawy wznowienia postępowania, o której mowa w powołanym wyżej przepisie (zob. K. Wojciechowska [w:] red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2017 r., s. 1200, H. Knysiak-Sudyka w Komentarzu do art. 273 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi red. T. Woś, opubl. w LEX, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 września 2021 r., sygn. akt II OSK 1719/21, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 stycznia 2018 r., II OSK 1676/17, CBOIS). W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wniesiona przez skarżącego skarga o wznowienie postępowania nie opiera się w istocie na ustawowych podstawach wznowienia i z tego powodu, na mocy art. 280 § 1 P.p.s.a., odrzucił ją. W związku z odrzuceniem skargi o wznowienie postępowania NSA, na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zwrócił skarżącemu uiszczony od skargi o wznowienie postępowania wpis sądowy.