I GZ 327/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Piotr Piszczek po rozpoznaniu w dniu 27 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Z. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 17 sierpnia 2021 r. sygn. akt II SPP/Go 24/21 w zakresie odrzucenia sprzeciwu od postanowienia w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim postanowieniem z 17 sierpnia 2021 r., sygn. akt II SPP/Go 24/21 odrzucił sprzeciw Z. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 25 czerwca 2021 r. utrzymującego w mocy postanowienie referendarza sądowego z 19 maja 2021 r. odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi Zbigniewa Królasa na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] grudnia 2020 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z 25 czerwca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z 19 maja 2021 r. o umorzeniu postępowania w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Pismem z 5 lipca 2021 r. strona wniosła sprzeciw do powyższego postanowienia. Sąd I instancji odrzucił sprzeciw na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.). W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 259 § 1 p.p.s.a. od postanowień i zarządzeń, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, strona może wnieść sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. W myśl art. 260 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd lub wydaje postanowienie, w którym kwestionowane zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W tych sprawach sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 zd. 2 p.p.s.a.). W związku z powyższym postanowienie referendarza sądowego wydane w przedmiocie prawa pomocy winno być traktowane jako orzeczenie wydane w pierwszej instancji. Z kolei wojewódzki sąd administracyjny, który rozpoznaje sprzeciw z zakresu prawa pomocy, działa jako sąd drugiej instancji. W konsekwencji Sąd I instancji za niedopuszczalny uznał sprzeciw wniesiony od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 25 czerwca 2021 r. utrzymującego w mocy postanowienie referendarza sądowego. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie wnosząc o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił: 1. blokowanie korzystania z prawa do sądu; 2. naruszenie przepisu art. 45 § 1 Konstytucji RP poprzez uniemożliwienie skarżącemu realizacji obrony jej praw na drodze sądowej wobec naruszenia art. 9 Konstytucyjnej zasady prawa do sądu. 3. naruszenie przepisu art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności sporządzoną w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. poprzez nierozpoznanie wnikliwego i dokładnego uzasadnienia, a tym samym odmówienie skarżącemu prawa do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. WSA prawidłowo postanowił o odrzuceniu sprzeciwu. Zasadnie wyjaśnił, że stosownie do mającego zastosowanie w sprawie art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Na podstawie art. 260 § 2 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Uszło uwadze autora zażalenia, że ustawodawca nie przewidział środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, które zapadły po rozpoznaniu sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a., w tym po rozpoznaniu sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie przyznania, cofnięcia, odmowy przyznania prawa pomocy albo umorzenia postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy, o jakim mowa w art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. Realizacja zasady pewności, co do prawa wymaga, by dopuszczalność zażalenia miała podstawę prawną w przepisach prawa. W aktualnym stanie prawnym ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia na wydane na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego w przedmiocie prawa pomocy. Biorąc pod uwagę powyższe za nieuzasadnione należy uznać zarzuty dotyczące pozbawienia skarżącego prawa do sądu. Odrzucenie sprzeciwu skarżącego zaskarżonym postanowieniem nie stanowiło "zamknięcia" skarżącemu prawa do sądu. Jak wynika z akt spraw Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim rozpoznał sprzeciw skarżącego i postanowieniem z 26 czerwca 2021 r. utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z 19 maja 2021 r. o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy. Jak wynika z wyżej powołanych przepisów, postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy jest traktowane przez ustawodawcę jako orzeczenie wydane w pierwszej instancji. Sprzeciw wniesiony od postanowienia referendarza sądowego jest więc środkiem odwoławczym, a wojewódzki sąd administracyjny, który rozpoznaje sprzeciw z zakresu prawa pomocy, działa jako sąd drugiej instancji. Z art. 194 § p.p.s.a. wynika, że zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje wyłącznie na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie oraz na postanowienia, których przedmiotem są kwestie wymienione w pkt 1-10. Postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego wydane na skutek rozpoznania sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy nie zostały ujęte w tym katalogu. Powyższe oznacza, że od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego wydanego w wyniku rozpoznania sprzeciwu od orzeczenia referendarza sądowego nie przysługuje żaden środek odwoławczy do Naczelnego Sądu Administracyjnego, ponieważ ani art. 194 § 1 p.p.s.a., ani żaden inny przepis szczególny ustawy, nie przewidują możliwości zaskarżenia tego orzeczenia. Mając na uwadze wyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.