II FSK 1836/10

TEZY Teza informacyjna: Sąd administracyjny jest zobowiązany do rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jedynie poprzez odwołanie się do stanu faktycznego sprawy, udokumentowanego w aktach sprawy i jego oceny w świetle wymogów stawianych przez art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Stąd powołanie się przez wnioskodawcę na niewiążące na mocy odrębnych przepisów postanowienia sądów w sprawach podobnych może pełnić jedynie funkcję pomocniczą i argumentacyjną. SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 22 stycznia 2010 r., nr [...] w sprawie ze skargi kasacyjnej A. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 27 maja 2010 r., sygn. akt I SA/Ke 210/10 w sprawie ze skargi A. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 22 stycznia 2010 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 r. postanawia: wstrzymać wykonania zaskarżonej decyzji. UZASADNIENIE 1. Wyrokiem z dnia 27 maja 2010 r., sygn. akt I SA/Ke 2010/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę A. R. (dalej: Skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 22 stycznia 2010 r., nr [...], wydaną w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej w skrócie: p.p.s.a.). 2. Pismem z dnia 19 lipca 2010 r. Skarżący (reprezentowany przez pełnomocnika – doradcę podatkowego) wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną od w.w. wyroku Sądu pierwszej instancji. 3. Pismem z dnia 5 listopada 2010 r. Skarżący wniósł na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a. do Naczelnego Sądu Administracyjnego o wstrzymanie wykonania w.w. decyzji Dyrektora IS. Uzasadniając swój wniosek Skarżący stwierdził, że w toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji na jego wniosek wykonanie decyzji zostało wstrzymane, a wierzytelność Skarbu Państwa jest zabezpieczona poprzez ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości skarżącego. Ostatnio wierzyciel uaktywnił egzekucję z innych składników majątkowych Skarżącego (rachunki bankowe). Skarżący stwierdził, że nie posiada płynnych środków finansowych w kwocie pozwalającej na zaspokojenie zaległości podatkowej i chciał ją uregulować dobrowolnie ze środków ze sprzedaży nieruchomości. W tym celu wystąpił z wnioskiem o wydanie oświadczenia warunkowego o wyrażeniu zgody na wykreślenie hipoteki wpisanej na rzecz Skarbu Państwa, tak by nabywca mógł uregulować część ceny bezpośrednio na rachunek bankowy Urzędu Skarbowego. Skarżący nie ma innej możliwości uregulowania ciążących na nim zobowiązań niż sprzedaż składników majątku trwałego, co jest czasochłonne. Jakakolwiek próba ściągnięcia w drodze egzekucji ciążących na Skarżącym zaległości (a ta objęta postępowaniem w niniejszej sprawie jest jedyną istniejącą), zważywszy na brak płynnych środków finansowych i możliwość egzekwowania wyłącznie z licytacji majątku trwałego prowadzić będzie do wyrządzenia znacznej szkody (w postaci sprzedaży tego majątku w warunkach przymusowych znacznie poniżej wartości i przy ponoszeniu kosztów, których w warunkach sprzedaży dobrowolnej Skarżący ponosić nie musi) oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (w postaci zbycia składników, które Skarżący chciałby zachować). Dodatkowo zajęcie rachunków bankowych Skarżącego powoduje całkowitą utratę płynności i niemożność kontynuowania działalności gospodarczej, która dostatecznie ucierpiała w związku ze skutkami kryzysu gospodarczego na rynkach zagranicznych tracąc około 90 % zwykłego obrotu. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4.1. Wniosek Skarżącego zasługuje na uwzględnienie, gdyż w jego uzasadnieniu powołano się na ryzyko wyrządzenia znacznej szkody Skarżącemu, której skutki byłby trudne do odwrócenia, czym spełniono obowiązek wykazania zaistnienia w sprawie przesłanek art. 61 § 3 p.p.s.a. Wskazane okoliczności zostały uprawdopodobnione, co zasługuje na aprobatę Naczelnego Sądu Administracyjnego. 4.2. W pierwszej kolejności zależy zwrócić uwagę, że powołanie się Skarżącego na postanowienie WSA w Kielcach z dnia 19 kwietnia 2010 r., sygn. akt I SA/Ke 210/10, którym Sąd pierwszej instancji wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji na etapie postępowania sądowego pierwszoinstancyjnego, nie może mieć waloru decydującego przy rozpoznawaniu wniosku skierowanego do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W.w. postanowienie nie jest wiążące dla sądu drugiej instancji, stąd może pełnić jedynie funkcję pomocniczą. Sąd jest bowiem zobowiązany do rozpoznania wniosku jedynie poprzez odwołanie się do stanu faktycznego sprawy, udokumentowanego w aktach sprawy i jego oceny w świetle wymogów stawianych przez art. 61 § 3 p.p.s.a. 4.3. Przechodząc zatem do w.w. oceny Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli (1) zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub (2) spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zauważyć zatem należy, że sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, tj. zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por.: B. Dauter, w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 205 oraz powoływane tam postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04, publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por.: postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FZ 110/10, publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia - znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności przedstawić wnioskodawca (por. postanowienia NSA: z dnia 13 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 182/10, z dnia 15 września 2010 r., sygn. akt II FZ 417/10, publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Samo powołanie się przez niego na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku. Obowiązkiem sądu jest wszechstronna i wnikliwa ocena argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę, jak również wynikających z akt sprawy. W sytuacji, gdy strona nie wskazuje we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd pierwszej instancji. 4.4. W rozpoznawanej sprawie Skarżący wskazał w uzasadnieniu wniosku konkretne okoliczności, które w jego ocenie będę miały dla niego charakter szkodliwy, tj. sprzedaż nieruchomości, którą zabezpieczono hipoteką przymusową, w drodze egzekucji, co spowoduje uzyskanie niżej kwoty pieniężnej względem kwoty możliwej do uzyskania w zwykłym obrocie rynkowym. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadnie Skarżący powołuje się na ryzyko wszczęcia przez organ podatkowy postępowania egzekucyjnego, gdyż Naczelnik Drugiego US w K. dokonał zajęcia rachunków bankowych Skarżącego zawiadomieniami z dnia 27 października 2010 r., czyli już po wydaniu w.w. wyroku Sądu pierwszej instancji odrzucającego skargę Skarżącego. Zatem po wydaniu rozstrzygnięcia przez WSA w Kielcach organ podatkowy podjął kroki służące egzekucji zaległości podatkowej Skarżącego. Okoliczność ta został uprawdopodobniona przez Skarżącego poprzez przedłożenie kopii zawiadomień o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego (k. 23-26 akt NSA). Ponadto, konkretyzacja niebezpieczeństwa wyrządzenia szkody Skarżącemu w postaci sprzedaży nieruchomości położonej w miejscowości D. została także uprawdopodobniona, bowiem Skarżący przedłożył wydruk z systemu dostępu do ksiąg wieczystych Ministerstwa Sprawiedliwości, w którym widnieje wpis hipoteki przymusowej na w.w. nieruchomości, którą dokonano na rzecz wierzyciela – Naczelnika Drugiego US w K. Hipoteka zabezpiecza kwotę zobowiązania w wysokości 322.641 zł (k. 35-36 akt NSA). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazane przez Skarżącego niebezpieczeństwo wystąpienia szkody w postaci uzyskania niższej kwoty ze sprzedaży w.w. nieruchomości w drodze egzekucji administracyjnej jest zgodne z doświadczeniem życiowym. Ponadto, bez wątpienia sprzedaż nieruchomości, która podlega dodatkowemu reżimowi prawnemu określonemu przez prawo cywilne (np. do co formy czynności prawnej lub zabezpieczenia pewności obrotu gospodarczego), jest czynnością prawną, której skutki są trudne do odwrócenia. Tym samym argumentacja przedstawiona w uzasadnieniu wniosku Skarżącego zasługuje na uwzględnienie z powodu swojej zgodności z doświadczeniem życiowym i przedłożeniem przez Skarżącego dokumentów uprawdopodobniających podniesione okoliczności. 4.5. W świetle powyższej oceny prawnej i analizy stanu faktycznego sprawy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, działając na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a..