I OZ 805/11

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska po rozpoznaniu w dniu 27 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 września 2011 r., sygn. akt IV SA/Gl 649/11 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: oddalić zażalenie UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 21 września 2011 r., sygn. akt IV SA/Gl 649/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił M. R. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący powołał się na okoliczności, iż jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe oraz zamieszkuje w wynajmowanym mieszkaniu komunalnym o powierzchni 32,11m². Oświadczył, że nie posiada zasobów pieniężnych, przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro, ani nieruchomości. Zadeklarował także, że nie uzyskuje żadnego dochodu, wskazując przy tym, że od marca 2010 r. nie jest mu wypłacany zasiłek stały z pomocy społecznej, ponieważ nie wpuszcza do swojego mieszkania pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Zabrzu i żyje z kradzieży. Referendarz sądowy 8 lipca 2011 r. wezwał skarżącego do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania, nadesłanie faktur VAT, paragonów oraz wskazanie źródeł, z których czerpie środki na pokrycie wspomnianych kosztów utrzymania. Równocześnie skarżący został zobowiązany do nadesłania zeznania podatkowego za rok 2010 r. Skarżący w odpowiedzi zadeklarował, że nie obciążają go żadne pożyczki oraz nie otrzymuje wsparcia w postaci świadczeń z pomocy społecznej. Ponadto nie wpuszcza do mieszkania pracowników MOPR w Zabrzu. Do pisma dołączył m. in. zaświadczenie potwierdzające fakt, iż na dzień 29 lipca 2011 r. posiada zaległości czynszowe na kwotę 1.214,21 zł, pismo odmawiające umorzenia zaległości z tego tytułu, wezwanie do zapłaty tej należności, rozliczenie z tytułu dostarczania energii elektrycznej, w którym ujęta została należność do zapłaty w kwocie 173,73 zł oraz zaświadczenie pracownika MOPR w Zabrzu potwierdzające, że pobierał świadczenia w ramach pomocy społecznej do 31 marca 2010 r. Dodatkowo w dniu 10 sierpnia 2011 r. M. R. przedłożył do akt postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zabrzu z dnia [...] sierpnia 2011 r., z którego wynika, że skarżący nie składał zeznania podatkowego w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmawiając przyznania prawa pomocy wskazał, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania, gdyż skarżący pomimo prawidłowego i precyzyjnego wezwania nie uprawdopodobnił okoliczności dotyczących swojej trudnej sytuacji materialnej ani nie udokumentował okoliczności, na które powołał się we wniosku. W ocenie Sądu I instancji są to istotne braki, które uniemożliwiają dokonanie rzetelnej oceny stanu majątkowego wnioskodawcy, a tym samym czynią niemożliwym obiektywne stwierdzenie, że wnioskodawca rzeczywiście spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy. Skarżący choć faktycznie zadeklarował brak jakichkolwiek dochodów od kwietnia 2010 r. oraz brak oszczędności i zaciągniętych pożyczek, nie udzielił odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób obecnie pokrywa koszty swojego utrzymania. Dodatkowo wskazanie skarżącego, iż "utrzymuje się z kradzieży" nie może być uznane za wystarczające dla określenia źródła dochodów, z którego skarżący pokrywa bieżące wydatki. Tak sformułowana odpowiedź, potwierdzająca uzyskiwanie zysków z popełniania przestępstw może zostać uznana za wyraz lekceważenia przez skarżącego treści wezwania. Sąd nie może brać bowiem pod uwagę dochodów z nielegalnych źródeł. W tej sytuacji nie jest możliwe ustalenie jego aktualnego stanu majątkowego i sytuacji osobistej. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł M. R. W uzasadnieniu wnoszący zażalenie stwierdził, że podtrzymuje wniosek o udzielenie pomocy prawnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Ponadto podkreślić należy, że w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona dodatkowo jest zobowiązana złożyć na wezwanie Sądu dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 744/09, Lex 552404). W niniejszej sprawie z możliwości uregulowanej w art. 255 P.p.s.a. Sąd I instancji skorzystał uznając, że dane zawarte na wypełnionym formularzu PPF nie są wystarczające do wydania stosownego rozstrzygnięcia. Wobec tego, iż skarżący nie zastosował się do wezwania z dnia 8 lipca 2011 r. i nie przedstawił orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania, nie nadesłał faktur VAT, paragonów oraz nie wskazał wiarygodnych źródeł, z których czerpie środki na pokrycie kosztów utrzymania to zasadnym było oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Działanie skarżącego poprzez złożenie dokumentów w odpowiedzi na wezwanie z dnia 8 lipca 2011 r. nie mogło zostać bowiem uznane za prawidłowe jego wypełnienie a tym samym uniemożliwiało ocenę sytuacji majątkowej. To rolą zainteresowanego było wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Niniejsze postanowienie nie ogranicza prawa do sądu, gdyż obecność adwokata, o którego wyznaczenie wnosił skarżący, nie jest wymagana w postępowaniu przed Sądem I instancji. Dopiero na etapie ewentualnego sporządzania skargi kasacyjnej przewidziany jest przymus adwokacki, o czym stanowi art. 175 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie oddalił na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a.