III SA/Gl 543/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Adam Gołuch (spr.), Protokolant Specjalista Joanna Pasiecznik-Sól, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2021 r. sprawy ze skargi E. B. na zarządzenie Wójta Gminy Z. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska dyrektora przedszkola oddala skargę. UZASADNIENIE Zaskarżonym Zarządzeniem z dnia [...] nr [...] Wójta Gminy Z., wydanym m.in. na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. 2020, poz. 910 ze zm.; dalej: "P.o.) odwołano Panią E. B. ze stanowiska Dyrektora Przedszkola w Z.. W uzasadnieniu ww. zarządzenia wskazano że do Rady Gminy Z. wpłynęła skarga na w/w Dyrektora Przedszkola w Z. Przedmiotową skargę rozpatrywała komisja skarg wniosków i petycji przy Radzie Gminy Z., która uznała skargę za zasadną, ponieważ dyrektor swoim postępowaniem doprowadziła do sytuacji zagrażających bezpieczeństwu dzieci przebywających w tej grupie gdyż nie udzieliła opiekunce grupy na czas potrzebnych informacji i dokumentów o chorobie jednego z dzieci charakteryzującej się agresywnością wobec innych dzieci. Zarzuty przeciwko dyrektor były kierowane wielokrotnie przez rodziców gdyż stosowała ona wobec dzieci agresję słowną poprzez krzyki a nawet fizyczną poprzez szarpanie. Przedmiotową sprawę skierowano do rzecznika dyscyplinarnego przy Wojewodzie [...] z wnioskiem o wszczęcie wobec dyrektora postepowania wyjaśniającego. Jednocześnie Decyzją Wójta Gminy Z. nr [...] z dnia [...] r. skarżąca została zawieszona w pełnieniu obowiązków dyrektora i nauczyciela gminnego przedszkola w Z. na okres od dnia 20.12.2019 r. do 19.06.2020 r., od której to decyzji odwołała się do Komisji Dyscyplinarnej przy Wojewodzie [...]. Postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] komisja dyscyplinarna dla nauczycieli przy Wojewodzie [...] uchyliła decyzję Wójta Gminy Z. z dnia [...] r. Na przedmiotowe postanowienie komisji dyscyplinarnej, Wójt wniósł zażalenie do Odwoławczej Komisji dyscyplinarnej dla Nauczycieli przy Ministrze Edukacji Narodowej. Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna dla Nauczycieli przy Ministrze Edukacji Narodowej postanowieniem z dnia [...]r. utrzymała w mocy decyzję Wójta nr [...] z dnia [...] w przedmiocie zawieszenia w pełnieniu obowiązków nauczyciela pełniącego funkcję Dyrektora Przedszkola. Następnie w związku z przedłużającym się postępowaniem wyjaśniającym przez Komisję Dyscyplinarną Wójt Gminy Z. decyzją nr [...] z dnia [...]r. zawiesił skarżącą w pełnieniu obowiązków dyrektora na dalszy okres od dnia 20.06.2020 r. do dnia zakończenia postepowania dyscyplinarnego. Komisja dyscyplinarna dla nauczycieli przy wojewodzie [...] wydała orzeczenie dyscyplinarne w dniu [...]r. nr [...] uznające skarżącą winną i wymierzając jej karę nagany z ostrzeżeniem. Zgodnie z tym orzeczeniem komisja stwierdziła, że dyrektor swym postepowaniem uchybiła godności i obowiązku nauczyciela m.in. poprzez następujące czyny: 1. zaniedbanie dotyczące organizacji oraz realizacji kształcenia specjalnego i wczesnego wspomagania dzieci dla trójki dzieci: (...) w okresie od złożenia orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego i opinii wczesnego wspomagania czym naruszyła przepis art.6 pkt.1 ustawy Karta Nauczyciela dotyczącego prawa i dobra dzieci do szczególnej opieki w ramach kształcenia specjalnego. 2. brak zapewnienia bezpieczeństwa dzieciom przedszkolnym poprzez nieprzestrzeganie przepisów rozporządzenia MENiS z dnia 31.12.2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach w kontekście przeprowadzania postępowania powypadkowego i sporządzenia dokumentacji powypadkowej - protokołu powypadkowego, zgodnie z § 43 ust.2 w/w rozporządzenia. 3. nierzetelne realizowanie zdań z powierzonym jej stanowiskiem dyrektora jako pracodawcy i osoby pełniącej nadzór pedagogiczny (...) czym naraziła na niebezpieczeństwo dzieci powierzone opiece naruszając prawa i dobro tych dzieci. Wspomniane wyżej Zarządzenie nr [...] Wójta Gminy Z. zostało zaskarżone przez odwołaną Dyrektor Przedszkola w Z. w dniu 12.04.2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Skarżąca wniosła o jego uchylenie jako naruszające prawo. Ponieważ, postawione jej zarzuty nie stanowią szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu Prawa oświatowego aby odwołać dyrektora ze stanowiska, bowiem w przypadku skarżącej nie miało to miejsca, ponieważ nie zachodziła konieczność natychmiastowego przerwania czynności dyrektora ze względu na zagrożenie interesu publicznego. W skardze na w/w zarządzenie skarżąca podniosła również, że uzasadnienie skarżonego zarządzenia stanowi informację na podstawie, której komisja dyscyplinarna ukarała skarżącą. Skarżąca swój wniosek o uchylenie w/w zarządzenia Wójta Gminy Z. uzasadniła tylko ww. argumentami. W odpowiedzi na skargę Wójt wniósł o jej oddalenie jako całkowicie bezzasadnej albowiem przesłanki do odwołania skarżącej wypełniły znamiona szczególnie uzasadnionych przypadków, o których mowa w art. 66 ust.1 pkt.2 prawa oświatowego. Zdaniem Wójta ustalenia Komisji Dyscyplinarnej dla Nauczycieli przy Wojewodzie [...] m.in. takie jak: obrażanie, poniżanie pracowników przedszkola przez skarżącą dyrektor, rzutują na stabilność funkcjonowania placówki a ponadto takie same zarzuty zgłaszał również personel placówki. Ponadto liczne skargi rodziców dzieci uczęszczających do placówki, wykazały sytuację zagrażającą zdrowiu fizycznemu i psychicznemu dzieci a także niewłaściwą atmosferę pracy w przedmiotowym Przedszkolu w Z. co zostało przedstawione w zebranym materiale dowodowym i czego skarżąca nie kwestionowała. Nadto Wójt podniósł, że zaskarżone zarządzenie w sprawie odwołania ze stanowiska Dyrektora Przedszkola, w Z. powinno być utrzymane w mocy ponieważ odpowiada prawu, gdyż w przedmiotowej sprawie w ocenie organu prowadzącego przedszkole zachodził szczególnie uzasadniony przypadek, który uzasadniał celowość podjęcia decyzji o odwołaniu skarżącej ze stanowiska Dyrektora Przedszkola w Z. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j., Dz.U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) tej działalności administracji publicznej, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j., Dz.U. z 2019 r. poz. 2325), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt.5, podejmowane z zakresu administracji publicznej. Organ prowadzący placówki przedszkolne odpowiada za zapewnienie odpowiednich warunków w przedszkolu, w szczególności poprzez: dbałość o zapewnienie bezpieczeństwa uczniów i pracowników, zapewnienie dobrego kontaktu dzieci uczęszczających do przedszkola a także za prowadzenie dyrektora przedszkola w granicach obowiązującego prawa. Zgodnie z art.66 ust.1 pkt.2 prawa oświatowego (zwanej dalej PO) organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu kuratora oświaty (..) może odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego bez wypowiedzenia. Powyższy przepis określając przesłanki odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w szkole lub placówce publicznej, ma stwarzać gwarancje stabilności stosunków zatrudnienia nauczycieli na takich stanowiskach. Oznacza to, że przypadki szczególnie uzasadnione, o których mowa w powyższym przepisie są wąsko ujmowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Użycie przez ustawodawcę sformułowania w przypadkach szczególnie uzasadnionych wymaga przyjęcia wykładni uzasadniających do kwalifikowanych sytuacji, w których ze względu na stopień naruszenia obowiązków nie jest możliwe pełnienie przez nauczycieli funkcji kierowniczych i zachodzi konieczność natychmiastowego przerwania funkcji dyrektora z uwagi na zagrożenie interesu publicznego i dalszego funkcjonowania szkoły. Naruszenie prawa przez dyrektora musi być na tyle istotne, że nie pozwala na dalsze wykonywanie obowiązków przez daną osobę przy czym stwierdzone uchybienia przez dyrektora mogą prowadzić do destabilizacji funkcjonowania szkoły. Wskazując na szczególne uzasadnione przypadki należy mieć na względzie takie zachowania w wyniku, których nie ulega wątpliwości, kiedy dyrektor utracił zdolność wykonywania czynności z przyczyn etycznych lub rażącej niekompetencji w realizacji spoczywających na nim obowiązków. Szczególnie uzasadnione przypadki to takie, które powodują, że nie można czekać z odwołaniem nauczyciela ze stanowiska kierowniczego, co oznacza, że decyzja o pozbawieniu nauczyciela funkcji kierowniczej powinna być podjęta natychmiast. Odwołanie w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe, powinno być zatem niezwłoczne w stosunku do zdarzeń lub okoliczności je uzasadniających. Sąd zważył, że zawarte w art. 66 ust. 1 pkt 2 P.o. kryterium zaistnienia szczególnie uzasadnionego przypadku, nie zostało ani ustawowo zdefiniowane, ani też w jakikolwiek sposób normatywnie doprecyzowane np. (otwartym lub zamkniętym) katalogiem tego typu przypadków. W konsekwencji każdorazowe sięgnięcie przez organ prowadzący po ów przepis, wymaga dokonania indywidualnej oceny, czy określone działanie lub zaniechanie dyrektora szkoły, uniemożliwia jego dalsze pozostawanie na stanowisku. Zauważyć bowiem należy, że celem powyższej regulacji jest umożliwienie organowi prowadzącemu szkołę, natychmiastowe odsunięcie osoby pełniącej w szkole funkcję kierowniczą, od pracy na tym stanowisku, w trakcie roku szkolnego. W związku jednak z tym, że przepis ten stanowi wyjątek od zasady stabilności zatrudnienia, wprowadzając nadzwyczajny tryb odwołania osoby, której powierzono stanowisko kierownicze w szkole, niedopuszczalna jest jego wykładnia rozszerzająca, prowadząca do możliwości odwołania dyrektora z każdego powodu. Z tego też względu "przypadki szczególnie uzasadnione" są w orzecznictwie ujmowane wąsko, jako sytuacje, w których doszło do rażących uchybień, niepozwalających na dalsze zajmowanie stanowiska kierowniczego przez określonego nauczyciela, a więc sytuacje drastyczne, rażąco sprzeczne z celami powołania na to stanowisko oraz inne od tych, dla których przewidziany jest normalny tryb odwołania ze stanowiska, tj. z końcem roku szkolnego (por. m.in. wyroki NSA: z 7 maja 2015 r., I OSK 2987/14, z 6 sierpnia 2015 r., I OSK 901/15 oraz z 25 listopada 2015 r., I OSK 1942/15, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach NSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl, zwanej dalej: "CBOSA"). Przesłanka z art. 66 ust. 1 pkt 2 P.o. dotyczy sytuacji, w których nie jest możliwe pełnienie przez nauczyciela funkcji kierowniczej, a konieczność natychmiastowego przerwania jego czynności zachodzi ze względu na zagrożenie interesu publicznego, bowiem naruszenie, którego się dopuściła jest na tyle istotne, że nie pozwala na dalsze wykonywanie przez nią obowiązków kierowniczych, ze względu np. możliwość destabilizacji funkcjonowania szkoły, a więc realizacji przez nią funkcji dydaktycznej, wychowawczej i oświatowej. Celem komentowanego przepisu jest zatem położenie kresu sytuacji drastycznie szkodzącej dobru kierowanej jednostki i jej uczniów (por. m.in. wyrok WSA we Wrocławiu z 10 sierpnia 2021 r., IV SA/Wr 468/20, CBOSA). Warto przy tym dodać, że okoliczności uzasadniające odwołanie ze stanowiska na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 P.o. nie muszą być zawinione przez nauczyciela - wystarczy, że zachodzi obiektywna przyczyna całkowicie uniemożliwiająca dalsze sprawowanie przez niego funkcji kierowniczej. W orzecznictwie za przyczyny szczególnie uzasadnione uznano m.in.: błędy organizacyjne, które postawiły placówkę w stan zagrożenia likwidacją (por. wyrok WSA w Gliwicach z 17 czerwca 2014 r., IV SA/Gl 970/13, CBOSA); notoryczne nieregulowanie zobowiązań finansowych szkoły (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 10 maja 2006 r., II SA/Rz 624/05, CBOSA), czy długotrwałą chorobę uniemożliwiającą wykonywanie funkcji kierowniczej, która negatywnie wpływa na szkołę powodując jej dezorganizację (por. wyrok NSA z 4 października 2017 r., I OSK 365/17, CBOSA). W każdym razie chodzi o takie okoliczności, w wyniku których nie ulega wątpliwości, że dyrektor utracił zdolność wykonywania powierzonej mu funkcji, czy to z przyczyn od niego niezależnych, czy też z przyczyn etycznych lub rażącej niekompetencji w realizacji spoczywających na nim obowiązków. W niniejszej sprawie organ powołał się m.in. na następujące okoliczności przede wszystkim zaniedbania dotyczące organizacji oraz realizacji kształcenia specjalnego i wczesnego wspomagania rozwoju dzieci co stanowiło naruszenie praw i dobra dzieci do szczególnej opieki w ramach szkolenia specjalnego i tym samym także naruszenie art. 6 pkt.1 ustawy Karta Nauczyciela. Nadto skarżąca nie zapewniła bezpieczeństwa fizycznego dzieciom przedszkolnym. W takiej sytuacji można mówić o obiektywnej utracie zaufania do kierownika placówki a tym bardziej o zagrożeniu dla interesu publicznego i dalszego funkcjonowania placówki oraz o utracie zdolności wykonywania powierzonej dyrektorowi funkcji z przyczyn etycznych lub rażącej niekompetencji w realizacji spoczywających na nim obowiązków. Mając to na uwadze sąd uznał zasadny zarzut naruszenia art. 66 ust.2 pkt.2 PO, ponieważ ma usprawiedliwione podstawy. Ponadto w opinii sądu, organ prowadzący wykazał związek przyczynowy między zachowaniem skarżącej a destabilizacją w funkcjonowaniu przedszkola miedzy innymi poprzez nieustanny konflikt z personelem przedszkola oraz z uzasadnionymi skargami większości rodziców, chcącymi przenieść swoje dzieci do innej placówki z powodu naruszeń i uchybień przez skarżącą obowiązków kierownika placówki. Zdaniem sądu wobec powyższych uchybień i nieprawidłowości Wójt uznał zasadnie, że dalsze pełnienie przez skarżącą funkcji dyrektora przedszkola zagraża istotnemu interesowi publicznemu, jakim jest należyte funkcjonowanie placówki publicznej i spełnienie przez nią wszystkich funkcji wynikających z przepisów oświatowych, co skutkowało wydanym zarządzeniem m.in. na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. 2020, poz. 910 ze zm.). W ocenie Sądu skorzystanie przez organ z możliwości wynikającej z art. 66 ust. 1 pkt 2 P.o. było usprawiedliwione ustalonymi okolicznościami, które obiektywnie powodowałyby destabilizację placówki pod względem dydaktycznym, wychowawczym, czy oświatowym, a jedyną możliwością ich uniknięcia było odwołanie dyrektora w trybie natychmiastowym w trakcie roku szkolnego, ponieważ fakt naruszenia przez dyrektora, oraz kumulacja uchybień, charakteryzowała się dużym ciężarem gatunkowym. W konsekwencji, przeprowadzona przez sąd kontrola zaskarżonego zarządzenia wykazała, że odpowiada on prawu, a organ nie naruszył przepisów prawa obowiązujących w tym zakresie. Ponadto zarzuty, w ocenie sądu, mają w istocie charakter polemiczny z argumentacją organu, zawartą w zaskarżonym postanowieniu, w związku z czym nie mogły one przynieść oczekiwanego przez stronę skarżącą skutku. Do szczególnie uzasadnionych przypadków, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe można zaliczyć wskazane i ustalone w przedmiotowej sprawie okoliczności. W związku z czym skargę oddalono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), o czym orzeczono w sentencji wyroku.