III AUa 837/25

Sądy powszechne2025-05-29

Sygnatura

III AUa 837/25

Data orzeczenia

2025-05-29

Rodzaj

REASONS

Treść orzeczenia

Sygn. akt III AUa 837/25 <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> Decyzją z dnia 25 listopada 2024r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. odmówił K. F. wznowienia postępowania w sprawie emerytury w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024r., gdyż wyrok ten nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw, a zatem brak podstaw do wznowienia postępowania zakończonego decyzją z 16 lipca 2015r. W odwołaniu od powyższej decyzji ubezpieczona domagała się jej zmiany przez zobowiązanie organu rentowego do ponownego obliczenia emerytury bez pomniejszania o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranych emerytur przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych i składki na ubezpieczenie zdrowotne, począwszy od 1 czerwca 2015r., tj. od dnia, od którego podjęto wypłatę emerytury przyznanej na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 24)">art. 24 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a>, jak też zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania powołując się na okoliczności przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd Okręgowy w Gliwicach wyrokiem z dnia 17 lutego 2025r. oddalił odwołanie. Z ustaleń Sądu Okręgowego wynika, że decyzją z 8 września 2006r. organ rentowy przyznał K. F., urodzonej (...), prawo do wcześniejszej emerytury poczynając od 1 czerwca 2006r. W dniu (...)odwołująca ukończyła 60 lat. Decyzją z 16 lipca 2015r. organ rentowy przyznał jej prawo do emerytury, poczynając od 1 czerwca 2015r., którą obliczono zgodnie z art. 26 ustawy emerytalnej, to jest z zastosowaniem art. 25 ust. 1b tej ustawy. W dniu 6 listopada 2024r. odwołująca złożyła wniosek na formularzu zatytułowanym: ”Wniosek o ponowne obliczenie świadczenia emerytalno-rentowego”, wskazując w nim, że wniosek ten składa z uwagi na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024r. sygn. SK 140/20, w rozpoznaniu którego wydano zaskarżoną decyzję. W oparciu o powyższe ustalenia Sąd I instancji uznał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, wskazując, iż jego zdaniem, organ rentowy prawidłowo zakwalifikował wniosek odwołującej, jako wniosek o wznowienie postępowania, zakończonego decyzją z dnia 16 lipca 2015r. Co prawda został złożony na formularzu zatytułowanym ”Wniosek o ponowne obliczenie świadczenia emerytalno-rentowego”, jednakże odwołująca wyraźnie wskazała, że chodzi jej o uwzględnienie treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego, natomiast art. 114 ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie zawiera takiej podstawy do ponownego ustalenia prawa do świadczeń. Jak wynika przy tym z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 83;art. 83 ust. 1)">art. 83 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych</a> Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzje, a tym samym słusznie również w tej sprawie wydano decyzję, która jest przedmiotem zaskarżenia do sądu ubezpieczeń społecznych. Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy w pierwszej kolejności zbadał, czy w sprawie zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 145 a;art. 145 a § 1)">art. 145a § 1 k.p.a.</a> z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024r. (SK 140/20). Organ rentowy zaskarżoną decyzją odmówił wznowienia, gdyż wyrok ten nie został do chwili obecnej ogłoszony. Sąd przypomniał, że <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 190;art. 190 ust. 4)">art. 190 ust. 4 Konstytucji</a> wskazuje, iż orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stanowi samodzielną i szczególną podstawę wznowienia postępowania wymienioną expressis verbis w przepisach regulujących postępowanie zarówno sądowe, jak i administracyjne (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 145 a)">art. 145a k.p.a.</a>). Stosownie do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 124)">art. 124 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a>, w postępowaniu w sprawach o świadczenia określone w niej stosuje się przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 ()">kodeksu postępowania administracyjnego</a> chyba, że ustawa stanowi inaczej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 stycznia 2014r., III UZP 3/13, LEX nr 1455747). Przepisem, który może stanowić podstawę do wzruszenia decyzji organu rentowego wydanej w oparciu o akt normatywny uznany orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego za niezgodny z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ()">Konstytucją</a>, jest <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 145 a)">art. 145a k.p.a.</a>, w myśl którego można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ()">Konstytucją</a>, umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja (§ 1), a w sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 190;art. 190 ust. 1;art. 190 ust. 2;art. 190 ust. 3)">art. 190 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej</a> orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 190 ust. 1)">ust. 1</a>). Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sprawach wymienionych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 188)">art. 188</a> podlegają niezwłocznemu ogłoszeniu w organie urzędowym, w którym akt normatywny był ogłoszony. Jeżeli akt nie był ogłoszony, orzeczenie ogłasza się w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej ”Monitor Polski” (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 190 ust. 2)">ust. 2</a>). Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Termin ten nie może przekroczyć osiemnastu miesięcy, gdy chodzi o ustawę, a gdy chodzi o inny akt normatywny - dwunastu miesięcy. W przypadku orzeczeń, które wiążą się z nakładami finansowymi nie przewidzianymi w ustawie budżetowej, Trybunał Konstytucyjny określa termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego po zapoznaniu się z opinią Rady Ministrów (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 190 ust. 3)">ust. 3</a>). Sąd I instancji zaznaczył, iż z cytowanych wyżej przepisów wynika jednoznacznie, że ogłoszenie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w dzienniku urzędowym jest niezbędne dla jego wejścia w życie, a tym samym dla zaistnienia podstawy do wznowienia postępowania, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 145 a;art. 145 a § 1)">art. 145a § 1 k.p.a.</a> i dopiero od tej daty biegnie termin na złożenie takiej skargi. W rozpoznawanej sprawie odwołująca domagała się wznowienia postępowania i przeliczenia świadczenia w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024r. (SK 140/20), którym Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 25;art. 25 ust. 1 b)">art. 25 ust. 1b ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a>, w zakresie, w jakim dotyczy osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń, o których mowa w tym przepisie, przed 6 czerwca 2012r., jest niezgodny z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 67;art. 67 ust. 1)">art. 67 ust. 1</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 2)">art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej</a>. Ponieważ powyższy wyrok do chwili obecnej nie został ogłoszony, słusznie organ rentowy stwierdził, że brak jest podstaw do wznowienia postępowania. Na marginesie Sąd Okręgowy podniósł, że zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 146;art. 146 § 1)">art. 146 § 1 k.p.a.</a> uchylenie decyzji z przyczyn określonych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 145;art. 145 § 1;art. 145 § 1 pkt. 1;art. 145 § 1 pkt. 2)">art. 145 § 1 pkt 1 i 2</a> nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 145;art. 145 § 1;art. 145 § 1 pkt. 3;art. 145 § 1 pkt. 4;art. 145 § 1 pkt. 5;art. 145 § 1 pkt. 6;art. 145 § 1 pkt. 7;art. 145 § 1 pkt. 8)">art. 145 § 1 pkt 3-8</a> oraz w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 145 a;art. 145 b)">art. 145a-145b</a>, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Tymczasem przedmiotowa decyzja została wydana w dniu 16 lipca 2015r., a zatem upłynął już termin 5 lat, w którym mogłoby dojść do jej uchylenia na skutek wznowienia postępowania. Nadto Sąd ten podkreślił, iż nawet w przypadku przyjęcia, że na skutek odwołania K. F., powinien uznać, iż w tej sprawie zachodzi podstawa do zastosowania przepisu art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS i zbadać zgodność przepisu jej art. 25 ust. 1b z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ()">Konstytucją</a>, w okolicznościach niniejszej sprawy nie sposób byłoby uznać, że w sytuacji odwołującej należy przepis art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z FUS uznać za niezgodny z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ()">Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej</a>. Odwołująca nabyła prawo do wcześniejszej emerytury na podstawie art. 46 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, zgodnie z którym prawo do emerytury na warunkach określonych w art. 29, 32, 33 i 39 przysługuje również ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. a przed dniem 1 stycznia 1969r., jeżeli spełniają łącznie następujące warunki: 1) nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego albo złożyli wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa; 2) warunki do uzyskania emerytury określone w tych przepisach spełnią do dnia 31 grudnia 2008r. Art. 29 powyższej ustawy ustalał przesłanki nabycia tzw. emerytury w niższym wieku, wskazując, że ubezpieczeni urodzeni przed dniem 1 stycznia 1949r., którzy nie osiągnęli wieku emerytalnego określonego w art. 27 ust. 2 i 3, mogą przejść na emeryturę: 1) kobieta - po osiągnięciu wieku 55 lat, jeżeli ma co najmniej 30-letni okres składkowy i nieskładkowy albo jeżeli ma co najmniej 20-letni okres składkowy i nieskładkowy oraz została uznana za całkowicie niezdolną do pracy (...). Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 1 tej samej ustawy w brzmieniu obowiązującym w dniu 14 lutego 2010r., ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego określonego w ust. 1a i 1b, z zastrzeżeniem art. 46, 47, 50, 50a, 50e i 184. Ust. 1a pkt 1 stanowił, że wiek emerytalny dla kobiet urodzonych w okresie do dnia 31 grudnia 1952r. wynosi co najmniej 60 lat. Sąd I instancji wskazał także, że zgodnie z art. 25 ust. 1b cytowanej ustawy, jeżeli ubezpieczony pobrał emeryturę częściową lub emeryturę na podstawie przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820030019" title="Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela - Dz. U. z 1982 r. Nr 3, poz. 19 (art. 46;art. 50;art. 50 a;art. 50 e)">art. 46, 50, 50a, 50e lub 184, a</a> także <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820030019" title="Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela - Dz. U. z 1982 r. Nr 3, poz. 19 (art. 88;art. 88 a)">art. 88 lub art. 88a ustawy z dnia 26 stycznia 1982r.</a> - Karta Nauczyciela, podstawę obliczenia emerytury, o której mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820030019" title="Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela - Dz. U. z 1982 r. Nr 3, poz. 19 (art. 24)">art. 24</a>, ustaloną zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820030019" title="Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela - Dz. U. z 1982 r. Nr 3, poz. 19 (art. 24 ust. 1)">ust. 1</a>, pomniejsza się o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranych emerytur w wysokości przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych i składki na ubezpieczenie zdrowotne. Sąd zaznaczył, że przytoczony art. 25 ust. 1b ma zastosowanie do wszystkich spraw zainicjowanych wnioskami złożonymi począwszy od 1 stycznia 2013r., bez względu na datę powstania prawa do emerytury powszechnej (por. uchwała Sądu Najwyższego z 19 października 2017r., III UZP 6/17, OSNP nr 3/2018, poz. 34), bez względu na to, kiedy ubezpieczony osiągnął wiek emerytalny. Ustawa z dnia 11 maja 2012r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012r. poz. 637) została ogłoszona 6 czerwca 2012r. i zgodnie z jej art. 22 weszła w życie 1 stycznia 2013r. Nie wszystkie osoby objęte zakresem art. 25 ustawy o emeryturach i rentach z FUS miały więc możliwość świadomego ukształtowania swojej sytuacji prawnej. Niekorzystnego obliczania podstawy wymiaru emerytury, tj. z uwzględnieniem art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej półroczna vacatio legis pozwoliła uniknąć jedynie tym osobom, które przed 1 stycznia 2013r. osiągnęły już wiek emerytalny, wymagany przez art. 24 ustawy, w brzmieniu obowiązującym przed tą datą, i złożyły wniosek o wypłatę tego świadczenia. Odwołująca osiągnęła powszechny wiek emerytalny w dniu (...) Nie było więc żadnych przeszkód, by w tej dacie złożyła wniosek o emeryturę z powszechnego wieku emerytalnego, czego jednak nie uczyniła, nawet w okresie od ogłoszenia ustawy z dnia 11 maja 2012r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw do dnia jej wejścia w życia 1 stycznia 2013r., kiedy wszedł w życie również przepis art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej. Składając wniosek w tamtym czasie, uzyskałaby emeryturę na warunkach dotychczasowych, a więc bez pomniejszenia jej o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranych emerytur w wysokości przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych i składki na ubezpieczenie zdrowotne. Tym samym Sąd Okręgowy uznał, że odwołująca nie jest w żaden sposób pokrzywdzona zastosowaniem w jej przypadku art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, gdyż zastosowanie tego przepisu wynika jedynie z jej własnej decyzji. Pokrzywdzone tą zmianą legislacyjną są jedynie osoby, które skorzystały z prawa do jednego ze świadczeń wymienionych enumeratywnie w art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej przed ogłoszeniem ustawy z dnia 11 maja 2012r. o zmianie tej ustawy w Dzienniku Ustaw i jednocześnie nie uzyskały prawa do emerytury na zasadach ogólnych przed 1 stycznia 2013 roku. Tym samym Sąd Okręgowy w pełni podzielił wskazania prawne Trybunału Konstytucyjnego zawarte w wyroku z dnia 6 marca 2019r. (P 20/16, OTK-A 2019, nr 11), w którym wyraźnie wskazano, że <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 25;art. 25 ust. 1 b)">art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a>, w brzmieniu obowiązującym do 30 września 2017r., w zakresie, w jakim dotyczy urodzonych w 1953r. kobiet, które przed 1 stycznia 2013r. nabyły prawo do emerytury na podstawie art. 46 tej ustawy, jest niezgodny z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 2)">art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej</a>. W wyroku tym Trybunał wskazał, że zasada zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa ma ustalone i ugruntowane znaczenie w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego. Oznacza konieczność zapewnienia bezpieczeństwa prawnego jednostki. Sprowadza się ono do takiego stanowienia i stosowania prawa, aby ”nie stawało się (...) swoistą pułapką dla obywatela i aby mógł on układać swoje sprawy w zaufaniu, iż nie naraża się na prawne skutki, których nie mógł przewidzieć w momencie podejmowania decyzji i działań oraz w przekonaniu, iż jego działania podejmowane pod rządami obowiązującego prawa i wszelkie związane z nim następstwa” (zob. m.in. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z: 12 grudnia 2012r., K 1/12, OTK ZU nr 11/A/2012, poz. 134, cz. III, pkt 5.2.1; 12 maja 2015r., P 46/13, OTK ZU nr 5/A/2015, poz. 62, cz. III, pkt 8.3). Zdaniem Trybunału, wprowadzenie do ustawy o FUS mechanizmu potrącania kwot pobranych świadczeń z tytułu wcześniejszej emerytury przy obliczaniu podstawy emerytury powszechnej dla kobiet urodzonych w 1953r. nastąpiło z naruszeniem wynikającej z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 2)">art. 2 Konstytucji</a> zasady zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa. Ubezpieczone, które zdecydowały się przejść na wcześniejszą emeryturę, nie miały - w momencie podejmowania tej decyzji na podstawie obowiązującego wówczas stanu prawnego - świadomości co do skutków prawnych, jakie może ona wywoływać w sferze ich przyszłych uprawnień z tytułu emerytury powszechnej. Nie mogły przewidzieć, że przejście na emeryturę jeszcze przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego, będzie wiązało się z pomniejszeniem zgromadzonego kapitału o pobrane świadczenia. Nie spodziewały się, że fakt wypłacania świadczeń emerytalnych wpłynie na sposób ustalania wysokości świadczenia w ramach emerytury powszechnej. Dodatkowo należy zaznaczyć, że kobiety te przez cztery lata mogły realizować swoje uprawnienia w oparciu o obowiązujący przed 2013r. stan prawny. Natomiast zasady ustalania wysokości świadczeń emerytalnych, wypłacanych kobietom urodzonym w latach 1949-1952, które przeszły na tych samych warunkach na emeryturę wcześniejszą, pozostały niezmienione. Orzeczenie Trybunału wydane w sprawie sygn. P 20/16 zostało wydane w stosunku do kobiet z rocznika 1953, ponieważ to kobiety z tego rocznika ukończyły 60 lat dopiero w 2013r., a uprawnienia do wcześniejszej emerytury nabyły od 2008r. Decydując się na złożenie wniosku o emeryturę wcześniejszą, wiedziały, że będą pobierać świadczenie przypisane do uprzednio obowiązującego systemu emerytalnego oraz, że korzystają z tej możliwości pod koniec przewidzianego na to ustawowo okresu (na krótko przed końcem 2008r.). Wiedziały również, że przejście na wcześniejszą emeryturę nie wyłącza możliwości dalszego wykonywania pracy na rzecz różnych podmiotów. Ubezpieczone wiedziały również, że ustawodawca nie wyłączył - dla osób korzystających z wcześniejszej emerytury - prawa do uzyskania emerytury powszechnej po osiągnięciu wieku emerytalnego. Wypłacone już emerytury nie wpływały na zmniejszenie indywidualnego kapitału ubezpieczonego. Ponadto osoby takie mogły dalej podejmować zatrudnienie, co wpływało na zwiększenie składki w nowym systemie. Składki te były dodatkowo waloryzowane. W efekcie takich uregulowań, bez względu na wysokość ”skonsumowanego” kapitału, ubezpieczeni mogli uzyskać świadczenie emerytalne w nowym systemie niepomniejszone o wypłacone wcześniej świadczenia. Trybunał wskazał, że skoro ustawodawca w ramach nowego zreformowanego systemu stworzył pewnej grupie osób możliwość przejścia na emeryturę na uprzednich, korzystniejszych zasadach, to działając w zaufaniu do prawa, mogły one w sposób uprawniony oczekiwać, że ich uprawnienia będą realizowane w oparciu o te zasady. Podejmowanie decyzji o przejściu na wcześniejszą emeryturę nie może wiązać się z pozostawaniem w niepewności co do ukształtowania ich sytuacji prawnej w przyszłości, jeżeli jest konsekwencją decyzji podjętych w oparciu o obowiązujący stan prawny. Rozpoczęcie realizacji prawa do wcześniejszej emerytury, która bezpośrednio wpływa na wysokość emerytury powszechnej - w oparciu o zasadę zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa - stanowi podstawę uzasadnionego oczekiwania, że ustawodawca nie zmieni w sposób niekorzystny ”reguł gry” w stosunku do osób korzystających ze swoich uprawnień na zasadach wskazanych w ustawie. Nie będzie tym samym pułapką dla tych, którzy w zaufaniu do obowiązującego prawa, określającego w dodatku horyzont czasowy wypłacanych świadczeń i zasad ich realizacji, skorzystali ze swoich uprawnień. Powyższe rozważania potwierdzają zatem, iż w przypadku odwołującej nie sposób uznać, że art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej jest niezgodny z jakimkolwiek przepisem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ()">Konstytucji RP</a>, a w szczególności z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 2;art. 67)">art. 2 i 67</a>. Na marginesie Sąd I instancji zauważył, że w niniejszej sprawie bez wątpienia nie znalazł zastosowania art. 114 ust. 6 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, gdyż nie sposób uznać, że przyznanie świadczeń lub nieprawidłowe obliczenie ich wysokości nastąpiło na skutek błędu organu rentowego, skoro nastąpiło na podstawie przepisów ustawy, które nie zostały uznane za niezgodne z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ()">Konstytucją</a> (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 stycznia 2014r., III UZP 3/13, LEX nr 1455747). Tym samym nie znajduje zastosowania również przepis art. 133 ust. 1 pkt 2 tejże ustawy, co mając na uwadze Sąd dochodząc do wniosku, że zaskarżona decyzja organu rentowego jest prawidłowa, a wniesione odwołanie niezasadne, na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(14);art. 477(14) § 1)">art. 477 14 § 1 k.p.c.</a> orzekł o jego oddaleniu. Apelację od powyższego orzeczenia wywiodła ubezpieczona, zaskarżając wyrok w całości. Powołując się na zarzut: 1) naruszenia prawa materialnego, to jest <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 25;art. 25 ust. 1 b)">art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a>, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, pomimo niezgodności tego przepisu z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ()">Konstytucją</a>, w zakresie, w jakim dotyczy osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń przed 6 stycznia 2012r., to jest w zakresie dotyczącym ubezpieczonej, 2) naruszenia prawa procesowego, to jest <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 114;art. 114 ust. 1)">art. 114 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> poprzez jego niezastosowanie - skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zobowiązanie organu rentowego do ponownego obliczenia emerytury w wysokości bez pomniejszania o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranych emerytur w wysokości przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych i składki na ubezpieczenie zdrowotne, począwszy od dnia 1 czerwca 2015r. oraz zasądzenie od organu rentowego na jej rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego za pierwszą instancję - według norm przepisanych, jak też zasądzenia od organu rentowego na jej rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego za instancję odwoławczą - według norm przepisanych. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja ubezpieczonej nie zasłużyła na uwzględnienie. Niezależnie od wszelkich kwestii dotyczących mocy obowiązującej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 czerwca 2024r. (SK 140/20), także zdaniem Sądu Apelacyjnego, nie obejmuje on swoim zakresem podmiotowym ubezpieczonej. Jak wynika bowiem z uzasadnienia przedmiotowego wyroku, wpłynie on wyłącznie na sytuację osób, które nie nabyły prawa do emerytury wynikającej z osiągnięcia wieku emerytalnego przed 1 stycznia 2013r., gdyż tylko w ich wypadku doszło do niekonstytucyjnego zastosowania skarżonej normy prawnej, co było związane z nieświadomością co do skutku podjętej decyzji. W pozostałych wypadkach zaś uposażeni mieli świadomość zmian oraz możliwość uniknięcia ich konsekwencji, co słusznie zauważył Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 28 listopada 2019r. (III UZP 5/19, OSNP 2020 nr 6, poz. 57) i co przekłada się na brak stosowalności niniejszego wyroku w stosunku do tych osób. Ubezpieczona urodziła się (...), co oznacza, iż wiek emerytalny, o którym mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 27;art. 27 pkt. 1)">art. 27 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (tekst jednolity: Dz. U. z 2024r. poz. 1631), tj. 60 lat, osiągnęła w dniu (...), a zatem przed wejściem w życie art. 25 ust. 1b tej samej ustawy, wobec czego bez wątpienia miała możliwość uniknięcia przewidzianych ową regulacją konsekwencji. Oceny tej nie zmienia jednocześnie okoliczność, iż z wnioskiem o przyznanie prawa do emerytury z tzw. powszechnego wieku emerytalnego (od 1 czerwca 2006r. będąc uprawnioną do wcześniejszej emerytury) wystąpiła dopiero w dniu 16 czerwca 2015r. Wszak w dotychczasowej literaturze przedmiotu, jak i w orzecznictwie sądowym oraz Trybunału Konstytucyjnego utrwalił się pogląd, iż do nabycia określonego uprawnienia dochodzi w każdym przypadku spełnienia ustawowych przesłanek przez zainteresowanego, przy czym nabycie nie aktualizuje w takim przypadku obowiązku podmiotu zobowiązanego do ustalenia i realizacji świadczenia wobec braku podjęcia czynności prawnej, to jest zgłoszenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia, przez co dopiero zainteresowany ”ujawnia siebie” jako uprawnionego do świadczenia i ewentualnie zainteresowanego jego realizacją. Nabycie prawa do emerytury następuje zatem niezależnie od woli osoby zainteresowanej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 2007r., I PK 262/06, OSNP 2008, nr 9-10, poz. 123), jak i niezależnie od decyzji organu rentowego, zaś złożenie wniosku o emeryturę nie ma żadnego znaczenia dla nabycia prawa do świadczenia (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 2000r., III ZP 29/00, OSNAPiUS 2001, nr 12, poz. 418). Jedynie dla porządku Sąd Apelacyjny zwraca uwagę, iż <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 114)">art. 114 cytowanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> nie stanowi przepisu prawa procesowego, regulując materialnoprawne kwestie związane z ponownym ustaleniem prawa do świadczeń przewidzianych ową ustawą lub wysokości tych świadczeń. Z przedstawionych względów, Sąd Apelacyjny uznając apelację ubezpieczonej za oczywiście zasadną, na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> orzekł o jej oddaleniu. /-/ SSA Antonina Grymel </div>