I FSK 2172/18

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zirk-Sadowski (spr.), Sędzia NSA Arkadiusz Cudak, Sędzia WSA del. Dominik Mączyński, po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 30 maja 2018 r. sygn. akt I SA/Bk 1844/17 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia 9 października 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2012 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od M. S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. kwotę 2700 (słownie: dwóch tysięcy siedmiuset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, 3) odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w pozostałej części. UZASADNIENIE Wyrokiem z 30 maja 2018 r., I SA/Bk 1844/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę M. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z 9 października 2017 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2012 r. W skardze kasacyjnej od ww. wyroku strona, zrzekając się rozprawy, wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji (ewentualnie o jednoczesne uchylenie decyzji organów obu instancji), a także o zwrot kosztów postępowania, zarzucając naruszenie: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Ppsa) poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego zebranego w sprawie, poprzez zaniechanie wyjaśnienia wszystkich okoliczności stanu faktycznego, selektywną ocenę dowodów i faktów oraz naruszenie zasady rozstrzygania wątpliwości stanu faktycznego na korzyść podatnika, co doprowadziło do uznania: - na podstawie ustaleń zawartych w uzasadnieniach przytoczonych wyroków karnych, tj. wyroku Sądu Rejonowego w L. z 9 października 2014 r., [....], wyroku Sądu Okręgowego w P. z 26 czerwca 2014 r., [...] oraz wyroku Sądu Apelacyjnego w L. z 13 listopada 2014 r., [...], iż S. W. był podmiotem nieistniejącym i nie prowadził rzeczywistej działalności gospodarczej, a transakcje dokonywane między nim a skarżącym były pozorne, - pomimo braku dowodów na poparcie powyższego stanowiska, a jedynie w oparciu o ustalenia zawarte uzasadnieniach ww. wyroków, tym bardziej że w trakcie przeprowadzonego postępowania nie zakwestionowano transakcji z innymi kontrahentami S. W., - w tym na podstawie uzasadnień ww. wyroków karnych, że S. W. nie miał predyspozycji do założenia i prowadzenia działalności gospodarczej, w sytuacji, gdy nie było podstaw do przedstawienia takiej hipotezy, bowiem swoje ustalenia sąd oparł wyłącznie na okolicznościach wskazanych w uzasadnieniach ww. wyroków, które to uzasadnienia nie wiążą sądu w rozumieniu art. 11 Ppsa, 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 11 Ppsa poprzez wydanie rozstrzygnięcia wyłącznie w oparciu o ustalenia zawarte w uzasadnieniach przytoczonych wyroków sądów karnych, nie zaś na podstawie ustalenia wynikającego z sentencji wyroku, co doprowadziło do przyjęcia błędnego stanowiska oraz nieprawidłowego rozstrzygnięcia, a także błędnego przyjęcia istnienia związania sądu uzasadnieniem wyroku, zawierającym prezentację przeprowadzonych dowodów i ocenę ich wiarygodności, czego skutkiem było zakwestionowanie prawa skarżącego do odliczenia od podatku należnego podatku naliczonego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie, a także o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zarówno zarzuty, jak i argumentacja skargi kasacyjnej opierają się na zasadniczej tezie o przyjęciu stanu faktycznego sprawy wyłącznie w oparciu o okoliczności wskazane w uzasadnieniach wyroków sądów karnych, czym uchybiono nie tylko art. 11 Ppsa, ale ponadto art. 141 § 4 tej ustawy. Jak wskazano w motywach środka odwoławczego (s. 5 i n.), oceny, jakoby kontrahent skarżącego (S. W.) nie prowadził rzeczywistej działalności gospodarczej (jedynie ją pozorował), w związku z czym transakcje udokumentowane wystawionymi przez niego fakturami w istocie nie miały miejsca, dokonano wyłącznie w oparciu o ww. rozstrzygnięcia zapadłe w postępowaniach karnych prowadzonych przeciwko ww. osobie. Wychodząc od powyższego twierdzenia strona przedstawiła następnie polemikę z ustaleniami wynikającymi z przywołanych w sprawie orzeczeń sądów karnych oraz własną ocenę ich znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, akcentując w szczególności, że w świetle ww. art. 11 Ppsa wiążąca jest sentencja, a nie uzasadnienie wyroku karnego (s. 6-9 skargi kasacyjnej). Odnosząc się do powyższej argumentacji wskazać przede wszystkim należy, że nieprawdziwe jest zasadnicze twierdzenie skarżącego, iż przyjęty w sprawie stan faktyczny oparto wyłącznie na ustaleniach wynikających z uzasadnień ww. wyroków sądów karnych. Stanowisku temu przeczy wprost uzasadnienie zaskarżonego wyroku, w którym wywiedziono, że uzasadnienia te potraktowano "jako jeden z dowodów w postępowaniu podatkowym", przeprowadzając jednak także inne dowody, w tym "zeznania skarżącego, S. W., analizę prowadzonych ewidencji, analizę obrotów na rachunkach bankowych". Wobec tego "ustalenia dokonane przez sąd karny, będące podstawą wyrokowania, były istotnym elementem ustaleń dokonanych przez organy, ale były jednym z dowodów w sprawie i dopiero ocenione wraz z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym przez organy stanowiły podstawę rozstrzygnięcia" (s. 17 uzasadnienia; szczegółowo omówiono ustalenia organów na s. 1-6 oraz 14-16 uzasadnienia). Mając powyższe na względzie za bezprzedmiotową uznać należy polemikę z argumentacją strony skarżącej, dotyczącą zakresu związania prawomocnym wyrokiem karnym w świetle art. 11 Ppsa oraz ustaleniami tamże zawartymi. Stosownie bowiem do art. 174 pkt 2 tej ustawy, uchybienie procesowe powinno mieć istotny wpływ na wynik sprawy, by mogło odnieść pożądany skutek. Tymczasem w sytuacji, gdy nieprawdziwe jest twierdzenie, jakoby zaskarżony wyrok oparto w zakresie stanu faktycznego wyłącznie na ustaleniach sądów karnych wynikających z uzasadnień ich orzeczeń, nie sposób mówić o tym, że skarżący wykazał wpływ ewentualnego uchybienia w ww. zakresie na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej brak jest w szczególności argumentacji wskazującej na to, że pozostałe (poza uzasadnieniami wyroków karnych) wskazane przez organy i Sąd pierwszej instancji dowody nie potwierdzały tezy, że kontrahent skarżącego jedynie pozorował działalność gospodarczą, a wystawione przez niego faktury nie odzwierciedlały rzeczywistych transakcji. Sąd kasacyjny nie może takiego wywodu sformułować za stronę, w świetle zasady związania granicami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 Ppsa). Podobnie nie sposób przyjąć w tym stanie rzeczy, że Sąd pierwszej instancji naruszył art. 141 § 4 Ppsa. Skarżący nie wskazuje zresztą, które to okoliczności sprawy nie zostały wyjaśnione w zaskarżonym wyroku, ograniczając się do wspomnianej polemiki z ustaleniami sądów karnych i kwestii ich znaczenia w sprawie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 182 § 2 oraz 184 Ppsa. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto w oparciu o art. 204 pkt 1 w zw. z art. 209, a także art. 207 § 2 powołanej ustawy. Sąd uznał bowiem, że sytuacja materialna i zdrowotna skarżącego wynikająca z akt sprawy uzasadnia częściowe odstąpienie od zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz organu. Jednocześnie całkowite odstąpienie wykluczała w ocenie składu orzekającego okoliczność aktywnego udziału organu w tymże postępowaniu (złożono w terminie odpowiedź na skargę kasacyjną). Zasądzona kwota stanowi 25% stawki minimalnej, zamiast 50%.