I SA/Rz 660/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Jacek Surmacz /spr./, Sędzia WSA Jacek Boratyn, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 października 2021 r. sprawy ze skargi K.R. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego K.R. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2021r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w R., po rozpatrzeniu wniosku K. R. (dalej Skarżący) o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z dnia [...] lutego 2021r. nr [...]w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2020r. - odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz akt sprawy wynika, że decyzja Organu I instancji została wysłana na podany w aktach adres Skarżącego i po dwukrotnym awizowaniu – w dniach [...] lutego i [...] marca 2021r. – została zwrócona, gdyż nie została odebrana w ustawowym terminie, wobec czego Organ przyjął skutek doręczenia przedmiotowej decyzji z dniem [...] marca 2021r. na podstawie art. 44§4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021r. poz. 735); dalej K.p.a. Wraz z odwołaniem wniesionym [...] kwietnia 2021r. Skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia, stwierdzając w uzasadnieniu wniosku, że nie odebrał skierowanej do niego przesyłki, gdyż w czasie jej awizowania i złożenia w urzędzie pocztowym nie przebywał w kraju, z uwagi na wyjazd do A., w trakcie którego przeszedł [...], której skutki odczuwa w dalszym ciągu, a przez którą nie był w stanie wrócić do Kraju i podjąć obrony swoich praw. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2021r. Dyrektor ARiMR (dalej: Organ) odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, stwierdzając że Skarżący nie spełnił przesłanek do jego przywrócenia, gdyż nie uprawdopodobnił przyczyny uchybienia terminu, wykazał się brakiem należytej staranności nie wykonując obowiązku informacyjnego w trakcie postępowania, a także nie wykazał że 7 dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu został przez niego zachowany. Odnosząc się do choroby Skarżącego, jako przyczyny uchybienia terminu, Organ podkreślił że Skarżący nie załączył do pisma jakichkolwiek dokumentów na potwierdzenie tego faktu, a także nie uprawdopodobnił że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy strony, gdyż wbrew obowiązkowi z art. 41 §1 K.p.a., nie zawiadomił organu I instancji o zmianie swojego adresu, a następnie dopuścił się zaniedbania czynności terminowego złożenia pisma odwoławczego (str. 5 i 6 zaskarżonego postanowienia). W skardze na powyższe postanowienie Skarżący, wnosząc o jego zmianę poprzez przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik spraw tj.: - art. 7 w zw. z art. 77 §1 i 80 K.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i nierozstrzygnięcie wątpliwości na korzyść strony; - art. 58 §1 i §2 K.p.a. poprzez uznanie, że Skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności przemawiających za przywróceniem terminu tj. ciężkiego przebiegu [...]; - art. 9 K.p.a. poprzez brak informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ w wynik sprawy; - art. 86 K.p.a. przez zaniechanie przesłuchania strony w celu wyjaśnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy; - art. 75 §1 K.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony, co skutkowało pozbawieniem strony możliwości obrony jej praw. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Z mocy art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021r., poz. 137) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która to kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, na dzień wydania zaskarżonej decyzji, czy postanowienia, jeżeli ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Sąd, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną przez Skarżącego podstawą prawną, rozstrzyga jednak w granicach danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (t.j. Dz. U. z 2019r. poz. 2325 ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a. Wyjątek przewidziany w ostatnio powołanym przepisie nie zachodzi, z uwagi na przedmiot zaskarżenia w sprawie. W zakresie kontroli mieści się ocena, czy zaskarżony akt odpowiada prawu oraz czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., zaskarżone decyzje bądź postanowienia podlegają uchyleniu w sytuacji naruszenia tego prawa, mającego wpływ lub mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiot sporu w niniejszej sprawie koncentruje się wokół kwestii przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, w sytuacji gdy Skarżąca uchybiła terminowi do jego wniesienia z powodu choroby uniemożliwiającej powrót do Kraju, podjęcie korespondencji i wniesienie odwołania. W ocenie Skarżącego przyczyna uchybienia terminowi była niezawiniona i niezależna od niej – planowany bowiem krótkoterminowy wyjazd zagraniczny, na skutek zachorowania i ciężkiego przebiegu [...], przeciągnął się do kilku tygodni, w którym to czasie Skarżący nie mógł wrócić do kraju aby odebrać kierowaną do niego korespondencję, ani nie był w stanie wywieść odwołania od decyzji. W ocenie Skarżącego, dochował on należytej staranności i nie ponosi winy za zaistniałe uchybienie. W ocenie natomiast Organu, przyczyna uchybienia terminu nie została przez Skarżącego należycie uprawdopodobniona, a nadto Skarżącemu można zarzucić szereg uchybień w zakresie rzetelności, oczekiwanej od osoby prowadzącej swoje sprawy z należytą starannością. Skarga podlega uwzględnieniu, jednakże z przyczyn innych aniżeli podniesione w jej treści, a nade wszystko w sposób odmienny od żądania skargi, które nie znajduje oparcia w przepisach P.p.s.a. Zgodnie z art. 145 §1 P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeśli zachodzą przyczyny nieważności określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach, a także w przypadkach określonych w K.p.a. bądź innych przepisach stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Kompetencje sądu administracyjnego sprowadzają się zatem do kontroli legalności decyzji i postanowień oraz wydawania – co do zasady - na skutek rozpoznania skarg, orzeczeń o charakterze kasatoryjnym. Sądy administracyjne nie zostały przez ustawodawcę wyposażone w możliwość ingerowania w postępowanie administracyjne poprzez wydawanie orzeczeń o charakterze reformatoryjnym w tym, jak żąda tego pełnomocnik Skarżącego - orzeczenia zmieniającego zaskarżone postanowienie Organu w przedmiocie przywrócenia terminu. Odnosząc się do meritum sprawy należy podkreślić, że zgodnie z art. 58 K.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę tę zainteresowany winien wnieść w ciągu w ustawowo zakreślonym terminie od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, z jednoczesnym dopełnieniem czynności dla której określony był termin. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa uchybienie terminu uznaje się za niezawinione wówczas, gdy pomimo zachowania należytej staranności strona nie mogła, w konkretnych okolicznościach sprawy, dopełnić czynności procesowej w określonym terminie. Przeszkody powodujące uchybienie terminowi muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny, a brak winy w uchybieniu terminu można uznać tylko wtedy, gdy Skarżąca nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Brak winy nie zachodzi zatem w przypadku świadomego dopuszczenia się lekkiego choćby niedbalstwa. W treści zaskarżonego postanowienia Organ nawiązuje do wyżej opisanej zasady wymagania od strony daleko idącej staranności, stawiając Skarżącemu zarzut naruszenia zasady starannego działania. W ocenie Sądu jednak w swojej argumentacji zawartej na str. 5 i 6 Uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Organ w sposób nieprawidłowy określił obowiązki Skarżącego, zwłaszcza jeśli chodzi o zakres wymaganej od niego staranności, czyniąc Skarżącemu zarzuty w kontekście rozpatrywanego wniosku o przywrócenie terminu, podczas gdy okoliczności które Skarżący przytacza, nie mogą być rozpatrywane w takim kontekście. Chodzi tu o wynikający z art. 41§1 K.p.a. obowiązek zawiadomienia organu prowadzącego postępowanie o zmianie adresu. Nie ulega wątpliwości, że Skarżący takiego zawiadomienia nie dokonał, wobec czego ponosi konsekwencje w postaci uznania skierowanej do niej korespondencji za doręczoną w sposób prawidłowy. Gdyby Skarżący dokonał takiego zawiadomienia – zobligowałby organ do dokonywania doręczeń na nowy adres, powodując wadliwość ewentualnych doręczeń kierowanych na dotychczasowy adres po dacie zawiadomienia o jego zmianie. Z sytuacją taką nie mamy jednak do czynienia w przedmiotowe sprawie, gdyż Skarżący milcząc w kwestii zmiany adresu, ponosi konsekwencje doręczania mu pism na podany organowi adres, co w przedmiotowej sprawie skutkowało uznaniem decyzji za prawidłowo doręczoną w sposób zastępczy. Skarżący nie kwestionuje jednak skuteczności doręczenia, a jedynie powołuje się na nadzwyczajne okoliczności powodujące, że uchybienie przez niego terminowi do wniesienia odwołania, nie wynikało z jego niedbalstwa czy okoliczności za które ponosi odpowiedzialność, ale z przyczyn niezawinionych i niezależnych od niego. W ocenie Sądu brak zawiadomienia organu o zmianie miejsca zamieszkania, niezależnie od tego, czy było zawinione czy też nie, nie wyklucza prawa Strony do skorzystania z instytucji przywrócenia terminu tj. możliwości powołania się na nadzwyczajne okoliczności, które legły u podstaw nieterminowo dokonanej czynności procesowej. Nie kwestionując zatem stanowiska Organu, że Skarżący miał obowiązek o którym mowa, a jego zaniedbanie powoduje, że doręczenie Skarżącemu decyzji pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny, należy podkreślić że brak owego zawiadomienia nie może stanowić przesłanki do odmowy przywrócenia terminu jako wyraz braku staranności strony, tym bardziej że w przedmiotowej sprawie brak ten wynika z choroby, którą Skarżący podaje jako główną, niezależną od niego i niezawinioną przyczynę uchybienia terminowi. Analogicznie, jako wnioskowanie idem per idem ocenić należy argument Organu przytoczony na str. 6 uzasadnienia, że Skarżący nie zawiadamiając o zmianie adresu, dopuścił się zaniedbania czynności procesowej tj. terminowego złożenia odwołania, co powoduje że nieobecność w Kraju nie może być uznana za uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. Wnioskowanie to uznać należy za błędne. Omówiona wyżej kwestia niezawiadomienia przez Skarżącego o zmianie swojego adresu jest w sprawie bezsporna i skutkuje przyjęciem dokonanego doręczenia za prawidłowe. W tej sytuacji Skarżący – wnosząc odwołanie po upływie 14 dni od dnia uznania decyzji za doręczoną w trybie zastępczym – w sposób niewątpliwy uchybił terminowi. Nie pozbawia to jednak Skarżącego prawa do wykazania, że u podstaw uchybienia terminu leżały okoliczności nadzwyczajne, powodujące że uchybienie to było przez stronę niezależne i niezawinione. Przechodząc do kwestii uprawdopodobnienia przyczyny uchybienia terminu przez Skarżącego – zainfekowania [...] o ciężkim przebiegu, który uniemożliwił powrót do Kraju, przez co Skarżący nie był w stanie odebrać korespondencji i sformułować zarzutów przeciwko skierowanej do niego decyzji – Sąd wskazuje, że nieprzekonujące jest stanowisko Organu, co od tego że Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy co do uchybienia terminu. Przedłożone przez Skarżącego [...], wskazują na błędną ocenę organu, że Skarżący nie uprawdopodobnił, że opóźnienie nie nastąpiło z jego winy. Wywody Organu, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, wskazują na przekroczenie wymogów charakteryzujących uprawdopodobnienie. Organ wymaga udowodnienia okoliczności, na które powołuje się Skarżący, co wskazuje na naruszenie przepisów postępowania, regulujących instytucję przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Na marginesie podkreślić również należy, że wprowadzony z dniem 16 grudnia 2020r. art. 15 zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tj. Dz.U. z 2020r. poz. 1842) wydłużył termin określony w art. 58 § 2 K.p.a. do 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Fakt, że Organ analizował przesłanki przywrócenia terminu, odnosząc się do 7 - dniowego terminu na złożenie wniosku, stanowi naruszenie przepisów postępowania. Tym samym zaskarżone postanowienie, z uwagi na dostrzeżone wady, wymaga usunięcia go z obrotu prawnego. W ponownie prowadzonym postępowaniu Organ rozpatrzy wniosek z uwzględnieniem naprowadzonych wyżej uwag, prawidłowo wykładając przesłanki przywrócenia terminu w kwestii zarówno należytej staranności, jak i obowiązku uprawdopodobnienia powołanych okoliczności. W związku z powyższym, Sąd na mocy art. 145 §1 pkt 1lit c P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.