I SAB/Wa 129/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędzia WSA Monika Sawa (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi O. G., S. D. i [...] [...] S. K. Spółka jawna w [...] na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] czerwca 2018 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] 45, ozn. jako "[...] we wsi [...]", tabela likwidacyjna nr [...], w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących O. G., S. D. i [...] [...] S. K. Spółka jawna w [...] solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE O. G., S. D. i [...] Spółka jawna w [...] (dalej jako "skarżący") pismem z [...] kwietnia 2021 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta [...] (dalej jako "Prezydent" lub "organ") postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] czerwca 2018 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. jako "Osada włościańska we wsi [...]". W uzasadnieniu skargi wskazali, że mimo upływu terminu do wydania decyzji i wniesienia ponaglenia, organ nadal nie wydaje decyzji. Mając powyższe na uwadze skarżący wnieśli o zobowiązanie organu do niezwłocznego załatwienia sprawy; stwierdzenie, że bezczynność organu ma charakter rażącego naruszenia prawa oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że po otrzymaniu wniosku wszczynającego postępowanie, w dniu [...] lipca 2018 r. wezwał wnioskodawców o dostarczenie dokumentów potwierdzających, kto był właścicielem przedmiotowego gruntu przed wejściem w życie dekretu z dnia [...] października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] (Dz.U. Nr 50, poz. 279), a następnie w marcu 2020 r. wystąpił do wielu instytucji archiwalnych o nadesłanie dokumentacji dotyczącej ww. nieruchomości. Organ wskazał, że do zakończenia postępowania niezbędne było również sporządzenie opracowania geodezyjnego polegającego na wykonaniu mapy sytuacyjnej nieruchomości hipotecznej z rozliczeniem w aktualnych działkach ewidencyjnych. Opracowanie to zostało dostarczone organowi w dniu [...] lutego 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 § 1 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Przewlekłość w prowadzeniu postępowania wystąpi wówczas, gdy organ, nie pozostając jednocześnie w formalnej bezczynności (nie naruszył terminów załatwienia sprawy), prowadzi postępowanie ponad niezbędny czas do jej załatwienia (art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a.), a podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzują się niezbędną koncentracją w świetle art. 12 K.p.a. (zasada szybkości postępowania), względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Przewlekłość postępowania obejmuje zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1039/17, z 5 grudnia 2017 r. sygn. akt II OSK 772/17, z 25 stycznia 2018 r. sygn. akt II GSK 3750/17 i z 13 lutego 2018 r. sygn. akt I FSK 809/16; https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie należało uznać, że Prezydent dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, bowiem do dnia wyrokowania nie rozpoznał wniosku z [...] czerwca 2018 r. o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że nie wywiązał się z ustawowego obowiązku rozstrzygnięcia sprawy bez zbędnej zwłoki, a zatem koniecznym było wydanie wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania powyższego wniosku. Wyznaczając, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", termin w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy, Sąd miał na względzie możliwość zakończenia w tym okresie postępowania. Zdaniem Sądu realnym terminem, w jakim możliwe jest rozpoznanie wniosku, jest termin dwóch miesięcy od daty zwrotu do organu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Sąd wziął z jednej strony pod uwagę okoliczność, że wniosek wszczynający postępowanie wpłynął do organu ponad trzy lata temu, a zatem miał on wystarczająco dużo czasu na zbadanie, czy w sprawie spełnione zostały przesłanki do zastosowania art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r. poz. 1990), z drugiej jednak strony należy mieć na uwadze, że w lutym 2021 r. do organu wpłynęła analiza geodezyjna nieruchomości, której organ nie zdążył zbadać, z uwagi na konieczność przekazania akt sprawy do Sądu. Sąd uznał jednocześnie, że w przedmiotowej sprawie przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania miało charakter rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie, bowiem Prezydent po otrzymaniu wniosku z [...] czerwca 2018 r., przez pierwsze dwa lata podjął tylko jedną czynność, kiedy to pismem z [...] lipca 2018 r. wezwał wnioskodawców o dostarczenie dokumentów potwierdzających, kto był właścicielem przedmiotowego gruntu przed wejściem w życie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...]. Choć odpowiedź wpłynęła w dniu [...] lipca 2018 r., kolejne czynności w sprawie podjęto dopiero w marcu 2020 r., kiedy to wystąpiono do Wydziału Archiwum Biura Organizacji Urzędu i Archiwum Państwowego w [...] o przesłanie dokumentów jw. Następnie w dniu [...] lipca 2020 r. zlecono wykonanie dokumentacji geodezyjnej, która wpłynęła do organu w lutym 2021 r. W ocenie Sądu, z powyższego wynika, że postępowanie niniejsze prowadzone było z rażącym naruszeniem art. 7, art. 8, art. 9, art. 12 i art. 35 K.p.a. Organ w sprawie działa opieszałe, niesprawne i nieskutecznie, co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin jej załatwienia. Organ nie tylko nie dotrzymał terminów załatwienia sprawy wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego, ale również nie zastosował się do obowiązku wynikającego z art. 36 K.p.a., bowiem przez okres ponad trzech lat od otrzymania wniosku, nie poinformował stron o przyczynach zwłoki. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.