V SA/Wa 1416/11

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Jolanta Bożek (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Protokolant - spec. Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu działania "ułatwienia startu młodym rolnikom" 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz M. J. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Skarżący złożył w dniu 17 sierpnia 2010 r. w [...] Oddziale Regionalnych ARiMR wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Wniosek zweryfikowano pod kątem kompletności oraz terminowości złożenia dokumentów, sporządzenia w/w na obowiązującym formularzu, jak również spełnienia kryteriów odnoszących się do wieku Wnioskodawcy oraz daty wejścia w posiadanie gospodarstwa rolnego oraz rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w dniu [...] lutego 2011 r. wydał decyzję nr [...] w której odmówił przyznania Skarżącemu pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwienie startu młodym rolnikom", uzasadniając to brakiem spełnienia przez Niego warunku określonego w § 2 ust 1 pkt1 lit. "a", w związku z § 2 ust 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 200, poz. 1443 z późn. zm.) zwanego dalej "rozporządzeniem". Skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie. Prezes ARiMR decyzją nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco Skarżący w dniu [...] marca 2010 r. stał się właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 9,2164 ha. Na podstawie danych zawartych w bazie danych organ stwierdził, że w dniu 1 marca 2010 r. oraz 2 marca 2010 r. Skarżący wszedł w posiadanie zwierząt gospodarskich (umowa kupna-sprzedaży z dnia 1 oraz 2 marca 2010 r.), co w myśl § 2 ust 2 pkt 4 oznacza, że rozpoczną prowadzenie działalności rolniczej przed złożeniem wniosku o przyznanie pomocy. Z zaświadczenia z Liceum Ogólnokształcącego im. [...] w [...] wynikało, iż Skarżący na dzień 30 marca 2010 r. uczęszczał do niniejszej szkoły, a nauka odbywała się w systemie dziennym. Organ uznał, że w przedmiotowej sprawie zastosowanie ma § 2 ust 1 pkt 1 podpunkt, a rozporządzenia "pomoc finansowa w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", objętego Programem, zwana dalej "pomocą", która jest przyznawana osobie fizycznej która z zaskarżeniem § 7, do dnia złożenia wniosku o przyznanie pomocy nie prowadziła działalności rolniczej i po raz pierwszy rozpocznie prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym w rozumieniu art. 553 Kodeksu cywilnego, zwanego dalej "gospodarstwem", jeżeli w wymaganym okresie: - powierzchnia użytków rolnych w gospodarstwie będzie nie mniejsza niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju oraz nie większaj niż 300 ha, - gospodarstwo będzie prowadzone samodzielnie, - budynki i budowle znajdujące się w gospodarstwie, wykorzystywane do produkcji rolnej, oraz użytki rolne w gospodarstwie wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej nie będą stanowiły przedmiotu współwłasności lub współposiadania z wyjątkiem małżeńskiej wspólności majątkowej, - w gospodarstwie będą spełnione określone odrębnymi przepisami wymagania w zakresie ochrony środowiska, higieny i warunków utrzymania zwierząt. Organ przywołał treść § 2 ust 2 pkt 1 oraz 4 rozporządzenia który stanowi, iż "uznaje się, że osoba fizyczna prowadziła działalność rolniczą, jeżeli była właścicielem lub posiadaczem nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych co najmniej 1 ha, z wyłączeniem przypadku gdy nabyła tę nieruchomość w drodze spadku, a w terminie 12 miesięcy od tego dnia dokonała zbycia oraz była posiadaczem zwierząt gospodarskich objętych obowiązkiem zgłoszenia do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych i siedzib stąd tych zwierząt". Stanowi to domniemanie, które może zostać obalone przez Skarżącego. W przedmiotowym postępowaniu Skarżący w ocenie organu w żaden sposób nie obalił tego domniemania. Mając powyższe na uwadze stwierdzono, iż Skarżący przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy rozpoczął prowadzenie działalności rolniczej poprzez dokonanie czynności określonych w § 2 ust 2 pkt 1 oraz 4 rozporządzenia, stanowiących o rozpoczęciu prowadzenia działalności rolniczej (wejście w posiadanie nieruchomości rolnej o powierzchni ponad 1 ha użytków rolnych w dniu 22 lutego 2010 r. oraz wejście w posiadanie zwierząt gospodarskich w dniu 1 oraz 2 marca 2010 r.). Zatem nie spełnił wymogu określonego w § 2 ust 1 pkt 1 podpunktu a rozporządzenia, co wykluczyło go z kręgu osób uprawnionych do przyznania pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom". Uznano, że zarzuty podniesione w skardze nie mogą być uwzględnione, bo rozporządzenie enumeratywnie wymienia sytuacje, które należy uznać za rozpoczęcie prowadzenia działalności rolniczej, od których są wprawdzie przewidziane odstępstwa określone w § 7 rozporządzenia, jednakże nie mają one zastosowania w stosunku do Skarżącego. Organ uznał, że z odstępstwa określonego w § 7 rozporządzenia mogą skorzystać wyłącznie ci beneficjenci, którzy rozpoczęli prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie nabytym w drodze spadku, w drodze darowizny przed ukończeniem 18 roku życia lub w drodze darowizny po ukończeniu 18 roku życia w trakcie nauki w określonych typach szkół w systemie dziennym. Z akt sprawy wynika natomiast, iż skarżący rozpoczął prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie którego był jedynie posiadaczem. Co zostało potwierdzone w aneksie do umowy darowizny z dnia [...] marca 2010 r. – akt notarialny Rep. A nr [...]). O rozpoczęciu prowadzenia działalności rolniczej przez Skarżącego, przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", świadczy również wejście z posiadanie zwierząt gospodarskich w dniu 1 oraz 2 marca 2010 r. Dodatkowo podkreślono, że Skarżący w punkcie XV wniosku o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwienie startu młodym rolnikom" potwierdził swoim podpisem, iż zna zasady przyznawania i wypłaty pomocy. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Mateusz Jagodziński zarzucił naruszenie prawa materialnego: - § 2 ust 1 pkt 1 lit. "a" w zw. z § 2 ust 2 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, poprzez stwierdzenie, iż nie zachodzą przesłanki do przyznania Skarżącemu pomocy finansowej z tytułu działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", - § 7 ust 1 pkt 3 lit. "a" w/w Rozporządzenia poprzez błędną wykładnię, polegającą na stwierdzeniu, iż w/w nie ma zastosowanie do Skarżącego, gdyż rozpoczął prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie, którego był jedynie posiadaczem, - § 7 ust 3 pkt 3 tegoż Rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, iż Skarżący rozpoczął prowadzenie działalności rolniczej przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej, z uwagi na przyjęcie posiadania gospodarstwa rolnego o powierzchni ponad 1 ha w dniu 22 lutego 2010 r. oraz wejścia w posiadanie zwierząt gospodarskich w dniu 1 oraz 2 marca 2010 r., oraz Procedury administracyjnej: - art. 7 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 78 k.p.a., art. 81 k.p.a. poprzez niewyjaśnianie wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych, - art. 10 k.p.a. poprzez nie zapoznanie strony z materiałem dowodowym zebranym w sprawie, - art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. 82 k.p.a. oraz art. 83 k.p.a. poprzez m.in. wyjaśnienie czy skarżący zakończył naukę w szkole ponadgimnazjalnej, a jeśli tak, to w jakiej dacie, - art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. art. 86 k.p.a. oraz art. 89 k.p.a., a także, - art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez zaniechanie należytego uzasadnienia rozstrzygnięcia, a w szczególności braku jakiegokolwiek ustosunkowania się do przeprowadzanego postępowania dowodowego w zakresie, którym dowodom organ dał wiarę i oparł rozstrzygnięcie, którym odmówił waloru prawidłowości oraz jakie wnioski dowodowe pominął i z jakiej przyczyny, Mając powyższe na względzie wniósł o: - uchylenie w całości zaskarżonej decyzji nr [...] z dnia [...] maja 2011 r. wydanej przez Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] znak sprawy: [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr [...] z dnia [...] lutego 2011 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. - zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, W odpowiedzi na skargi organ – Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem legalności, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Ponadto, co wymaga podkreślenia w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny I instancji rozstrzyga sprawę w granicach administracyjnej, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie sądu administracyjnego granicami skargi oznacza m.in., że Sąd ma obowiązek rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą zaskarżoną decyzją z punktu widzenia zgodności z prawem całego postępowania administracyjnego, a podstawę orzekania przez ten sąd stanowi cały materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji w toku całego prowadzonego w danej sprawie postępowania, gdyż zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd rozpoznaje sprawę na podstawie akt sprawy. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Skarżący słusznie zarzucił, iż Organ II instancji nieprawidłowo przyjął, iż w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania § 7 Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Organ II instancji ustalając, iż Skarżący przed dniem złożenia wniosku o dofinansowanie tj. przed dniem 17 sierpnia 2010 r. rozpoczął prowadzenie działalności rolniczej, poprzez wejście w posiadanie nieruchomości rolnej o powierzchni ponad 1 ha użytków rolnych w dniu 22 lutego 2010 r. oraz poprzez wejście w posiadanie zwierząt gospodarskich w dniach 1 oraz 2 marca 2010 r., nie uwzględnił § 7 ust 1 pkt 3 lit. "a" Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, który dopuszcza przyznanie pomocy osobie fizycznej, która przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy rozpoczęła prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym nabytym w drodze darowizny, po ukończeniu 18 roku życia, w trakcie nauki w systemie dziennym w szkole ponadgimnazjalnej. W przedmiotowej sprawie Skarżący M. J. w dniu [...] marca 2010 r. nabył w drodze darowizny gospodarstwo rolne o powierzchni powyżej 1 ha. W momencie zawierania powyższej umowy Skarżący miał 19 lat i uczęszczał do trzeciej klasy Liceum Ogólnokształcącego im. J. B. w [...] Nauka odbywała się w systemie dziennym. Z uwagi na powyższe Skarżący spełnił wszystkie przesłanki wynikające z § 7 ust 1 pkt 3 lit. "a" w/w Rozporządzenia, dopuszczające w drodze wyjątku, przyznanie pomocy finansowej osobie fizycznej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom". Twierdzenie Organu II instancji, jakoby w przedmiotowej sprawie § 7 cytowanego Rozporządzenia nie miał zastosowania jest nieprawidłowe. Ustalenie kiedy Skarżący wszedł w posiadanie nieruchomości rolnej o powierzchni ponad 1 ha użytków rolnych ma drugorzędne znaczenie dla przedmiotowej sprawy. Cytowany powyżej przepis § 7 ust 1 pkt 3 lit. "a" literalnie wskazuje przesłanki, po spełnieniu których wyjątkowo dopuszcza się przyznanie pomocy finansowej osobie fizycznej, która przed dniem złożenia wniosku rozpoczęła prowadzenie działalności rolniczej. Zatem na dzień 22 lutego 2010 r. , kiedy nastąpiło wydanie przedmiotów darowizny Skarżącemu, jak i na dzień [...] marca 2010 r. kiedy została zawarta Umowa darowizny, M. J. spełniał przesłanki przemawiające za przyznaniem mu pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom". Skarżący w ocenie Sądu słusznie zarzuca także, iż Organ II instancji w ogóle nie zastosował przepisu § 7 ust 3 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, a tym samym błędnie przyjął, iż Skarżący rozpoczął prowadzenie działalności rolniczej przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy, z uwagi na fakt wejścia przez niego w posiadanie gospodarstwa rolnego o powierzchni ponad 1 ha w dniu 22 lutego 2010 r. oraz wejścia w posiadanie zwierząt gospodarskich w dniu 1 oraz 2 marca 2010 r. Zgodnie z § 7 ust 3 pkt 3 powyższego Rozporządzenia za dzień rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej uznaje się w przypadku osób fizycznych, które nabyły gospodarstwo po ukończeniu 18 roku życia, a przed zakończeniem nauki w szkole ponadgimnizjalnej, dzień zakończenia lub zaprzestania nauki, jednakże najpóźniej dzień ukończenia 26 roku życia pod warunkiem, że wnioskodawca nie miał przerwy w nauce a w przypadku kontynuowania nauki na uczelni, podjęcie nauki nastąpiło w roku uzyskania świadectwa dojrzałości lub świadectwa maturalnego. M. J. zakończył naukę w Liceum Ogólnokształcącym w [...] wraz z dniem uzyskania świadectwa maturalnego tj. w czerwcu 2010 r. W tym samym roku podjął naukę na Uczelni, kontynuując edukację, tym samym wbrew twierdzeniom Prezesa ARiMR rozpoczął prowadzenie działalności rolniczej dopiero po ukończeniu edukacji w Liceum Ogólnokształcącym, zaś fakt wejścia w posiadanie gospodarstwa rolnego w dniu 22 lutego 2010 r. oraz zakup zwierząt gospodarskich w marcu 2010 r. nie ma znaczenia dla kwestii przyznania Skarżącemu pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom". W świetle powyższych argumentów przedstawionych w skardze, ocena naruszeń proceduralnych o których wspomina M. J. ma znaczenie drugorzędne choć nie jest mało istotne. Dlatego Sąd uznał, że przy ponownym rozpatrzeniu niniejszej sprawy organ dokładnie przeanalizuje swoje dotychczasowe stanowisko i wywody prawne. Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Oznacza to zgromadzenie dowodów dotyczących wszystkich faktów, mających znaczenie dla sprawy. Rozpatrując materiał dowodowy, organ nie może pominąć żadnego z dowodów, może natomiast zgodnie z zasadą swobodnej ich oceny zawartą w art. 80 k.p.a., odmówić dowodowi wiarygodności, uzasadniając swoje stanowisko. Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje obalony dopiero w konfrontacji z ustaleniami dokonanymi na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.). Stanowisko takie znalazło poparcie w wyrokach WSA w Warszawie (patrz: VI SA/Wa 1324/2004 oraz VI SA/Wa 876/2004). Skarżący zarzucił także, że organ naruszył art. 10 k.p.a. niezapoznając strony przed wydaniem zaskarżonej decyzji z materiałem dowodowym zebranym w sprawie. Ten argument w ocenie Sądu nie jest dostatecznie sprecyzowany, gdyż z akt administracyjnych wynika, że w dniu 27 stycznia 2011 r. M. J. zapoznał się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie o czym świadczy spisany protokół. Dodatkowo nie każde naruszenie proceduralne ma tak istotną wagę aby wpływało samoistnie na ocenę prawidłowo wydanych decyzji. Konkludując wyrok w niniejszej sprawie został wydany wyłącznie z braku przeprowadzenia dogłębnej analizy przepisów Rozporządzenia Ministra i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Zatem już z tego względu należało stwierdzić, że wydana-skarżona decyzja wymaga dodatkowych wyjaśnień i ustaleń. W związku z powyższym, uznając iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów materialnych oraz postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 200 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.