II SAB/Bk 104/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Dudar (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska, sędzia WSA Małgorzata Roleder, po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 października 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. T. na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w B. w przedmiocie informacji publicznej 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Dyrektora Aresztu Śledczego w B. do załatwienia wniosku skarżącego D. T. z dnia [...] lipca 2021 r. w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej; 1. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. nie przyznaje od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej; 4. zasądza od Dyrektora Aresztu Śledczego w B. na rzecz skarżącego D. T. kwotę 580,00 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Skarga na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w B. (dalej powoływanego także jako organ) została wywiedziona na tle następujących okoliczności faktycznych. Wnioskiem z dnia [...] lipca 2021 r., złożonym w formie elektronicznej, D. T. (dalej powoływany także jako skarżący), zwrócił się do organu o udostępnienie informacji publicznej w zakresie odpowiedzi, czy Areszt Śledczy w B. korzysta z kapelana, a jeżeli tak, na podstawie jakiej umowy oraz jakie są miesięczne koszty od stycznia 2020 r. Skarżący jednocześnie wniósł o udostępnienie informacji poprzez przesłanie odpowiedzi pocztą elektroniczną na wskazany adres e-mail. W skardze z dnia 17 sierpnia 2021 r., (data wpłynięcia do organu 23 sierpnia 2021 r.) skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika zarzucił Dyrektorowi Aresztu Śledczego w B. bezczynność w przedmiocie rozpoznania ww. wniosku. Zarzucono naruszenie: - art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie w jakim przepis ten stanowi podstawę prawną do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek; - art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, w zakresie w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej. W uzasadnieniu wniosku, pełnomocnik skarżącego podkreśliła, że mimo upływu 14 dni od dnia złożenia wniosku, organ do którego skierowano wniosek, nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi, co czyni skargę zasadną i konieczną. Wskazując na powyższe, skarżący wniósł o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z dnia [...] lipca 2021 r. oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Aresztu Śledczego w B. wniósł o umorzenie postępowania na bezczynność organu, ewentualnie o oddalenie skargi w całości. Organ wyjaśnił, że po wpłynięciu do organu skargi w dniu [...] sierpnia 2021 r., podjęte zostały niezwłocznie czynności wyjaśniające, w wyniku których nie ujawniono w dokumentacji organu, dotyczącej udostępniania informacji publicznej, wniosku skarżącego. Osoba zajmująca się odbiorem poczty elektronicznej w Areszcie Śledczym oświadczyła, że nie przypomina sobie wskazanego przez skarżącego e-maila, jednakże z uwagi, iż został on rzekomo wysłany w dniu [...] lipca 2021 r. (sobotę), mógł zostać przekierowany i potraktowany jako wiadomość SPAM. Ostatecznie administrator systemu poczty elektronicznej Służby Więziennej potwierdził, że w dniu [...] lipca 2021 r. wpłynął do Aresztu Śledczego w B. e-mail z adresu [...] Z uwagi na zaistniałą sytuację, w dniu [...] sierpnia 2021 r. pismem nr [...] udzielono skarżącemu wnioskowanej informacji w przedmiocie informacji publicznej dotyczącej zatrudnionych w Areszcie kapelanów. Organ podkreślił, że od chwili udzielenia wnioskowanej informacji, tj. [...] sierpnia 2021 r. organ nie pozostaje w bezczynności, w związku z powyższym wniósł o umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej powoływana jako p.p.s.a.). Organ podkreślił, że nieudostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni, licząc od dnia [...] lipca 2021 r., wynikało z przyjęcia, że taki wniosek do organu w ogóle nie wpłynął i nie załatwienie tego wniosku nie było zamierzonym działaniem organu. Po otrzymaniu skargi, organ niezwłocznie udostępnił skarżącemu informację publiczną w żądanym zakresie oraz formie zgodnej ze złożonym wnioskiem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga na bezczynność zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy p.p.s.a. sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Na mocy art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Bezczynność w prowadzeniu postępowania przez organ administracji publicznej, w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. ma miejsce wtedy, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1. W sprawie niniejszej, z uwagi na przedmiot zaskarżenia, zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 2176; dalej: u.d.i.p.). Ustawa definiuje informację publiczną w art. 1 ust. 1, art. 6 ust. 1 i 2, podmioty zobowiązane do jej udzielenia w art. 4 ust. 1 - 3 oraz tryb jej udostępniania i ograniczenia w tym zakresie. I tak zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Z kolei w świetle art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: organy władzy publicznej, organy samorządów gospodarczych i zawodowych, podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Z przepisów u.d.i.p. wynika, że podmiot zobowiązany do udostępniania informacji publicznej ma obowiązek podjąć określone w tej ustawie czynności, nawet jeśli żądane informacje nie stanowią informacji publicznej - w terminie wskazanym w art. 13 u.d.i.p., tj. bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Jeśli wniosek dotyczy informacji będącej informacją publiczną organ ma obowiązek: (1) udostępnić tę informację w formie czynności materialno–technicznej w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.) lub (2) wydać na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. decyzję o odmowie jej udostępnienia w razie uznania, że zachodzą podstawy do takiej odmowy, np. wynikające z art. 5 u.d.i.p. lub (3) udzielić informacji, o których mowa w art. 13 ust. 2 i art. 14 ust. 2 u.d.i.p., wyjaśniając przyczyny braku możliwości udostępnienia informacji w terminie bądź zgodnie z wnioskiem, przy jednoczesnym wskazaniu, w jakim terminie (nie dłuższym jednak niż 2 miesiące), w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie (w sytuacji powiadomienia wnioskodawcy o braku możliwości realizacji jego żądania w sposób lub w formie określonych we wniosku, ze wskazaniem innego sposobu lub formy bezzwłocznego udostępnienia informacji, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się - art. 14 ust. 2 u.d.i.p.) lub (4) poinformować pisemnie wnioskodawcę, że nie posiada żądanej informacji. Jeśli natomiast żądana informacja nie jest informacją publiczną, wystarczy że o fakcie tym organ powiadomi wnioskodawcę zwykłym pismem. Bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej wystąpi zatem wówczas, gdy zobowiązany do udzielenia tej informacji podmiot, będący w jej posiadaniu, nie podejmuje w przewidzianych w ustawie o dostępie do informacji publicznej terminach odpowiednich czynności, tj. nie udostępnia informacji w formie czynności materialno-technicznej lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia, bądź też w przypadku, gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, nie wydaje decyzji o umorzeniu postępowania. Dla stwierdzenia bezczynności nie mają przy tym znaczenia okoliczności, z jakich powodów określone działanie nie zostało podjęte, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną czy też niezawinioną opieszałością organu. W sprawie niniejszej nie budzi wątpliwości, że Dyrektor Aresztu Śledczego w B. jest podmiotem w świetle art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., który mieści się w zakresie podmiotowym stosowania tej ustawy, w związku z czym zobowiązany jest do udostępniania posiadanych informacji, mających charakter informacji publicznych (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.). Również wnioskowane przez skarżącego informacje stanowią informację publiczną w rozumieniu przepisów cyt. ustawy i okoliczność ta nie jest kwestionowana przez organ, który udzielił skarżącemu wnioskowanej informacji po złożeniu skargi na bezczynność. W przedmiotowej sprawie, co jest bezsporne, organ w ustawowym terminie nie udzielił wnioskodawcy żądanej informacji publicznej. Skarżący wniosek o udzielenie informacji publicznej złożył w dniu [...] lipca 2021 r., zaś organ udzielił odpowiedzi w dniu [...] sierpnia 2021 r. Wobec powyższego skarga na bezczynność podlegała uwzględnieniu. Zauważenia przy tym wymaga, że bez wpływu na ocenę tej bezczynności pozostaje kwestia możliwości zapewnienia prawidłowej organizacji pracy przez organ (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 28 kwietnia 2020 r., sygn. akt II SAB/Łd 3/20), czy też wystąpienie trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami, np. poczty elektronicznej czy systemu ePuap w zakresie udzielania informacji publicznej (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 22 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SAB/Gd 137/19). W związku z tym stwierdzić należało, że fakt, iż wniosek w postaci elektronicznej został w poczcie elektronicznej organu zakwalifikowany jako SPAM, nie zdejmuje odpowiedzialności z tego organu w zakresie jego odebrania i odczytania. Rzeczą powszechnie znaną jest bowiem fakt, że niektóre emaile są w skrzynkach pocztowych kwalifikowane przez system jako SPAM. Zatem pracownik organu obsługujący ten system winien przeglądać całość otrzymywanej przez organ poczty elektronicznej, również tej zakwalifikowanej jako SPAM. Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, Dyrektor Aresztu Śledczego w B. dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącego z dnia [...] lipca 2021 r. Z racji jednak na fakt, że organ w dniu [...] sierpnia 2021 r., po wpłynięciu w dniu 23 sierpnia 2021 r. skargi, udzielił żądanej informacji zgodnie z wnioskiem, na mocy art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. należało umorzyć postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącego z dnia [...] lipca 2021 r. (pkt 1 wyroku). Jednocześnie, stosownie do art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że organ dopuścił się zarzucanej bezczynności (pkt 2 sentencji wyroku). Z kolei oceniając charakter zaistniałej bezczynności, jak tego wymaga art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd stwierdził, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 3 sentencji wyroku). W tej mierze uwzględnić należało fakt, iż organ nie pozostawił wniosku skarżącego bez odpowiedzi, lecz się do niego szybko ustosunkował, a niezgodny z prawem sposób rozpoznania wniosku wynikał nie tyle z lekceważenia przepisów prawa, ile raczej z nieprawidłowej obsługi przez pracownika organu systemu poczty elektronicznej. Z tych samych względów przyjąć należało, że brak było podstaw do przyznania od organu na rzecz skarżącego jakiejkolwiek sumy pieniężnej. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800). Na zasądzone koszty składają się wpis sądowy w kwocie 100 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł.