I OZ 1146/14

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Izabella Kulig - Maciszewska po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 8 października 2014 r., sygn. akt II SO/Lu 65/14 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. P. na bezczynność Koła Łowieckiego Nr [...] "[...] " w B. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: 1. sprostować oczywistą omyłkę w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 8 października 2014 r., sygn. akt II SO/Lu 65/14 w ten sposób, że w miejsce słów "Koła Łowieckiego Nr [...] "[...] " w K." wpisać "Koła Łowieckiego Nr [...] "[...] " w B."; 2. oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 8 października 2014 r., sygn. akt II SO/Lu 65/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną i utrzymuje się z renty inwalidzkiej w kwocie 424,14 złotych brutto oraz z dochodów z pracy w redakcji w kwocie 200,37 złotych brutto. Jego łączny miesięczny dochód wynosi zatem 624,51 złotych brutto. Żona skarżącego utrzymuje się natomiast z emerytury w kwocie 808,93 złotych brutto. Między skarżącym a jego żoną zniesiono umownie wspólność majątkową małżeńską. Dodatkowo wnioskodawca oświadczył, że żona nie łoży na jego utrzymanie. Postanowieniem z dnia 18 września 2014 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Na skutek sprzeciwu skarżącego, w/w postanowienie utraciło moc, zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zaskarżonym postanowieniem z dnia 8 października 2014 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W ocenie Sądu w przypadku skarżącego nie występuje przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Umowne ustanowienie rozdzielności majątkowej między skarżącym a jego żoną, nie ma zdaniem Sądu znaczenia przy ocenie możliwości ponoszenia kosztów postępowania, bowiem rozdzielność ta nie zwalnia z pomocy finansowej między małżonkami. Skoro zaś skarżący i jego żona, zamieszkując wspólnie, osiągają dochody rzędu odpowiednio 424,14 zł netto i 2.108,18 zł netto, przy czym – jak wynika z niewadliwych ustaleń referendarza sądowego opartych na oświadczeniu strony złożonym w sprawie II SAB/Lu 157/14 – nie ponoszą oni kosztów utrzymania mieszkania, nie sposób przyjąć, że poniesienie przez skarżącego w niniejszej sprawie kosztów postępowania, które każdorazowo nie przekroczą kwoty 100 zł – nawet przy uwzględnieniu nieregularnych wydatków, jakie skarżący ponosi na zakup leków – mogłoby spowodować uszczerbek w kosztach utrzymania skarżącego i jego żony, tym bardziej, że sporadycznie (w trudnych sytuacjach) ma on również zapewnione wsparcie finansowe od dzieci (pisma skarżącego z dnia 17 lipca 2014 r. oraz z dnia 1 sierpnia 2014 r. złożone w sprawie II SAB/Lu 237/14), jak również – jak wynika ze złożonego w niniejszej sprawie pisma z dnia 31 sierpnia 2014 r. – ma on możliwość zgromadzenia środków finansowych pozwalających na ponoszenie części kosztów postępowania. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł S. P.. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Podkreślić należy, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego skargę (art. 199 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i znajduje zastosowanie w stosunku do osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko ich podstawowe potrzeby życiowe. Przy ocenie czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy sąd bierze pod uwagę nie tylko wysokość uzyskiwanych dochodów, ale również stan majątkowy strony. Przy czym stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obowiązana jest wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji powołanej normy prawnej wynika, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela rozważania Sądu I instancji odnośnie braku znaczenia dla niniejszej sprawy faktu pozostawania wnioskodawcy w rozdzielności majątkowej ze swoją żoną. W orzecznictwie ugruntowany jest bowiem pogląd, że rozdzielność majątkowa małżeńska nie zwalnia małżonków z wynikającego z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązku wzajemnej pomocy. W świetle tego przepisu małżonkowie są zobowiązani m.in. właśnie do wzajemnej pomocy. Obowiązek ten jest niezależny od rodzaju ustroju majątkowego małżeńskiego, a ponadto obejmuje on również wydatki związane z prowadzeniem postępowań sądowych. Zauważyć należy, że rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się, jak sama nazwa wskazuje, wyłącznie do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Rozdzielność majątkowa dotyczy zatem jedynie kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich, a także kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2014 r., sygn. akt I FZ 11/04, publ. www.cbois.nsa.gov.pl). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący nie wykazał, że spełnia przesłankę warunkującą przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Miesięczne dochody gospodarstwa domowego prowadzonego przez wnioskodawcę i jego żonę nie dają bowiem podstaw do uznania, iż skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Uwzględniając zatem nawet wskazane przez niego bieżące wydatki nie można przyjąć, iż powinien on zostać zwolniony od obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Dochody uzyskiwane przez wnioskodawcę i jego żonę są bowiem na tyle wysokie, że pozwalają na poniesienie kosztów postępowania w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie obejmują jedynie wpis sądowy w kwocie 100 zł. Odnosząc się do twierdzenia skarżącego, iż w innych sprawach jego wnioski o przyznanie prawa pomocy były rozpatrywane pozytywnie, wskazać należy, że w każdej sprawie sąd odrębnie i samodzielnie podejmuje rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy na podstawie oświadczeń i dokumentów przedstawionych przez osoby ubiegające się o przyznanie prawa pomocy i nie jest on związany orzeczeniami innych sądów w tym zakresie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. Sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej dokonano na podstawie art. 156 § 1 i 3 w związku z art. 193 powołanej ustawy.