II SA/Rz 1143/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie NSA Stanisław Śliwa AWSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 października 2021 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącego J. K. kwotę 580 zł /słownie: pięćset osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] (dalej: "DIAS", "organ odwoławczy", "organ II instancji") z dnia [...] maja 2021 r. znak: [...] stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, wydane na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm.; dalej: "O.p."). Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. znak: [...], Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] (dalej: "organ I instancji") wymierzył J.K. (dalej: "skarżący") karę pieniężną z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. W treści decyzji organ I instancji pouczył skarżącego o prawie wniesienia odwołania do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Z zalegającego w aktach zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki wynika, że decyzja została odebrana przez pełnomocnika skarżącego w dniu 28 grudnia 2020 r. W dniu 11 stycznia 2021 r. skarżący nadał w placówce pocztowej odwołanie od wyżej wskazanej decyzji, które do organu I instancji wpłynęło w dniu 12 stycznia 2021r. Opisanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] maja 2021 r. DIAS stwierdził, że ww. odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy na wstępie omówił podstawy prawne wydanego rozstrzygnięcia. Następnie DIAS podał, że z zalegających w aktach sprawy: zwrotnego potwierdzenia odbioru, wydruku z rejestru śledzenia przesyłek dostępnego na stronie internetowej [...] oraz pisma [...] z dnia 19 kwietnia 2021 r. wynika, że przesyłka zawierająca zaskarżoną decyzję została wysłana za pośrednictwem ww. operatora pocztowego na adres kancelarii pełnomocnika skarżącego. Wobec nieobecności adresata, podczas próby doręczenia decyzji w dniu 10 grudniu 2020 r., przesyłka została pozostawiona na okres 14 dni do dyspozycji adresata w placówce pocztowej, zaś zawiadomienie o tym fakcie pozostawiono w skrzynce pocztowej adresata. Z powodu niepodjęcia przesyłki w terminie 7 dni od daty ww. zawiadomienia, w dniu 18 grudnia 2020 r. dokonano powtórnej awizacji. Czternastodniowy termin do odbioru przesyłki, liczony od pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej, upłynął w dniu 24 grudnia 2020 r. W ocenie organu odwoławczego we wskazanej dacie, tj. w dniu 24 grudnia 2020 r. doszło do doręczenia decyzji w trybie art. 150 O.p. (tzw. fikcja doręczenia). Od tej daty skarżący miał 14 dni na wniesienie odwołania. Zdaniem organu II instancji termin na złożenie odwołania upłynął w dniu 7 stycznia 2021 r., zaś nadając odwołanie na [...] w dniu 11 stycznia 2021 r. skarżący uchybił ustawowemu terminowi do jego wniesienia. Jak końcowo wskazał DIAS, okoliczność, że urząd pocztowy nieprawidłowo wydał pełnomocnikowi adresata przesyłkę w dniu 28 grudnia 2020 r., tj. po upływie 14-dniowego terminu liczonego od pozostawienia pierwszego zawiadomienia, pozostaje bez wpływu na ziszczenie się skutków prawnych z art. 150 O.p. Na powyższe postanowienie skarżący, reprezentowany przez fachowego pełnomocnika adw. G.G., wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, domagając się uchylenia wydanego postanowienia oraz zarzucając organowi naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 223 § 2 pkt 1 w zw. z art. 150 § 1-4 O.p., poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędne stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, na skutek nieprawidłowego przyjęcia, że w przedmiotowej sprawie doszło do skutecznego doręczenia stronie decyzji w trybie tzw. fikcji prawnej wynikającej z art. 150 § 1-4 O.p. w dniu 24 grudnia 2020 r., w sytuacji gdy w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione wszystkie przesłanki zawarte w art. 150 §1-4 O.p. i skuteczne doręczenie odpisu decyzji nastąpiło w dniu 28 grudnia 2020 r., tj. z datą jej odbioru przez pełnomocnika pocztowego pełnomocnika strony w placówce pocztowej, za zwrotnym potwierdzeniem odbioru. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego wskazał, że w dniu 7 czerwca 2021 r. złożył skargę na nieprawidłowe działanie operatora pocztowego, natomiast w dniu 8 czerwca 2021 r. z daleko idącej ostrożności procesowej złożył do organu wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Pełnomocnik wyjaśnił, że odebrał faktycznie przesyłkę zawierającą decyzję organu I instancji w dniu 28 grudnia 2020 r., w ostatnim dniu terminu wskazanego na zawiadomieniu pocztowym, w związku z czym przesyłka ta nie została zwrócona nadawcy - organowi podatkowemu i nie została włączona do akt sprawy. W konsekwencji nie zostały spełnione wszystkie warunki i pozwalające uznać, że doszło do doręczenia przesyłki w trybie tzw. fikcji prawnej w dniu 24 grudnia 2020 r., a tym samym, że termin do złożenia odwołania od tak doręczonej decyzji upłynął w dniu 7 stycznia 2021 r. Pełnomocnik skarżącego podniósł również, że proces awizacji przesyłki nie został przez operatora pocztowego przeprowadzony w sposób prawidłowy. Zaznaczył, że w dniu 10 grudnia 2020 r. operator nie podejmował próby doręczenia przesyłek listownych kierowanych na adres kancelarii, a w skrzynce pocztowej nie pozostawiono awiz pocztowych datowanych na dzień 10 grudnia 2020 r., co potwierdza załączona do wniosku o przywrócenie terminu reklamacja pełnomocnika z dnia 7 czerwca 2021 r. oraz oświadczenia osób prowadzących działalność gospodarczą w tym samym lokalu. Pełnomocnik podkreślił, że doręczenie przesyłki nastąpiło do rąk adresata w dniu 28 grudnia 2020 r., a więc odwołanie nadane za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu 11 stycznia 2021 r. nie uchybiało terminowi, o którym mowa w art. 223 § 2 pkt 1 O.p. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Organ wyjaśnił również, że wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest w trakcie procedowania. W piśmie procesowym z dnia 26 lipca 2021 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o przeprowadzenie dowodów z załączonych dokumentów: skargi z dnia 7 czerwca 2021 r. na nieprawidłowe działanie operatora pocztowego wraz z załącznikami, pisma operatora pocztowego z dnia 16 czerwca 2021 r., skarg adw. K.K. wraz z załącznikami, na nieprawidłowe działanie operatora pocztowego dotyczące przesyłek doręczanych w okresie od dnia 10 grudnia 2020 r. do 28 grudnia 2020 r., a także skanu awersu koperty, w której znajdowała się wydana w sprawie decyzja organu I instancji, wszystkich na okoliczność wykazania nieprawidłowości w procesie doręczania przesyłki poleconej [...] oraz braku możliwości przyjęcia, że w przedmiotowej sprawie doszło do skutecznego doręczenia stronie decyzji w trybie tzw. fikcji prawnej wynikającej z art. 150 § 1-4 O.p. w dniu 24 grudnia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżone postanowienie powinno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z [...] maja 2021 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celno - Skarbowego w [...] z [...] grudnia 2020 r., nr [...] w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach. W sprawie spór sprowadza się do ustalenia daty, w jakiej nastąpiło doręczenie decyzji organu I instancji. Pełnomocnik skarżącego twierdzi, że do doręczenia doszło w dniu 28 grudnia 2020 r. tj. w dacie faktycznego wydania przesyłki przez pocztę, kwestionując jednocześnie przyjęcie przez organ fikcji doręczenia w dacie 24 grudnia 2020 r. Kwestia ta ma zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, zależy bowiem od niej ustalenie zachowania terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie z art. 228 § 1 pkt 2 O.p., organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Z brzmienia tego przepisu wynika, że aby można było wydać powyższe postanowienie najpierw z akt sprawy powinno bezspornie wynikać, iż upłynął czternastodniowy termin, wskazany w art. 223 § 2 pkt 1 O.p. do wniesienia odwołania. Podstawowym zatem obowiązkiem organu rozstrzygającego kwestię uchybienia terminu do wniesienia odwołania jest ustalenie daty doręczenia stronie decyzji organu pierwszej instancji oraz dnia, w którym upływa termin do wniesienia odwołania od tej decyzji. W rozpatrywanej sprawie organ przyjął, że decyzja Naczelnika [...] Urzędu Celno - Skarbowego w [...] została doręczona w trybie zastępczym, uregulowanym w art. 150 O.p., w dniu 24 grudnia 2020 r. a termin do wniesienia odwołania upływał w dniu 7 stycznia 2021 r. Strona skarżąca wniosła odwołanie w dniu 11 stycznia 2021 r. ( dowód: koperta, w której nadano odwołanie ze stemplem Urzędu Pocztowego). Zgodnie z art. 150 O.p. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149: 1)poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczenia pisma przez pocztę; 2)pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę (§ 1). Adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w § 1. Powtórne awizowanie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni (§ 1a). Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 2). Analogiczny zapis znajduje się w § 34 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z 29 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków wykonywania usług powszechnych przez operatora wyznaczonego ( Dz.U z 2020 r., poz.1026). Zgodnie z nim: jeżeli w chwili doręczania przesyłki rejestrowanej stwierdzono nieobecność adresata lub innych osób uprawnionych do jej odbioru, o których mowa w art. 37 ustawy, zawiadomienie o próbie doręczenia przesyłki rejestrowanej wraz z informacją o terminie jej odbioru i adresie placówki oddawczej, w której przesyłka ta jest przechowywana, operator wyznaczony pozostawia w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Zawiadomienie to ma postać papierową. 2. Zawiadomienie, o którym mowa w ust. 1, może być na wniosek nadawcy lub adresata przekazane adresatowi przy wykorzystaniu środków komunikacji elektronicznej, o ile formę taką dopuszcza operator wyznaczony. Zgodnie z art. 3 pkt 23 Prawa pocztowego przesyłka rejestrowana to przesyłka pocztowa przyjętą za pokwitowaniem przyjęcia i doręczana za pokwitowaniem odbioru. Doręczenie przewidziane w art. 150 O.p. oparte jest na domniemaniu, że pismo dotarło do rąk adresata i w ten sposób doręczenie zostało dokonane prawidłowo. Domniemanie to jednak może być przez adresata obalone poprzez uprawdopodobnienie, że zawiadomienia o przesyłce nie otrzymał. Aby uznać skuteczność doręczenia dokonywanego w ten sposób muszą zostać spełnione następujące przesłanki: złożenie pisma na okres 14 dni (w tym przypadku w placówce pocztowej), dwukrotne zawiadomienie adresata o pozostawieniu przesyłki oraz pozostawienie zawiadomienia o tym fakcie w jednym z miejsc wskazanych w tym przepisie. Jedynie łączne spełnienie tych wszystkich przesłanek pozwala na przyjęcie, iż pismo zostało skutecznie doręczone stronie. W aktach znajduje się ZPO decyzji organu I instancji, z którego wynika, że przesyłka była awizowana, i że została wydana osobie upoważnionej do odbioru w dniu 28 grudnia 2020 r. Z powyższego pełnomocnik skarżącego wywodzi skutek doręczenia w dniu 28 grudnia 2020 r. Jednocześnie zarzuca, że nie dokonano pierwszej próby doręczenia przesyłki tzw. pierwszej awizacji. Na dowód podaje oświadczenia współpracowników kancelarii potwierdzających, iż w dniu 10 grudnia 2020 r., w której to dacie zdaniem organu miała miejsce próba pierwszego doręczenia, w skrzynce pocztowej nie zostały umieszczone żadne zawiadomienia pocztowe, złożoną w Urzędzie Pocztowym skargę na nieprawidłowe działanie operatora pocztowego oraz skan koperty, w której nadano przesyłkę. Przeczy temu organ, który na podstawie śledzenia przesyłek – trackingu ustalił, że pierwszego awiza dokonano w dniu 10 grudnia 2020 r., drugiego zaś w dniu 18 grudnia 2020 r., i na tej podstawie twierdzi, że skoro przesyłka nie została odebrana 24 grudnia 2020 r. to mamy do czynienia z fikcją doręczenia. Wydanie przesyłki po tym dniu, tj. 28 grudnia 2020 r. miało charakter wyłącznie informacyjny. W sporze tym rację należy przyznać stronie skarżącej. Z uwagi na skutki, jakie wiążą się z faktem doręczenia przesyłki zasady i procedury odnoszące się do stosowania instytucji doręczenia zastępczego powinny być przestrzegane ściśle. Uchybienie któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, że nie można skutecznie powołać się na domniemanie doręczenia ( wyrok NSA z 31 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 2105/11, z 31 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2170/10). Na tzw. potwierdzeniu odbioru przesyłki powinny znaleźć się wszystkie informacje warunkujące zaistnienie domniemania doręczenia przesyłki: stwierdzenie, że doręczyciel nie zastał adresata w mieszkaniu, zawiadomienie o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w art. 150 § 1 O.p., wraz z informacją o możliwości jego odbioru oraz, że przesyłki tej nie podjęto w terminie. Jeżeli kompletu wymaganych prawem informacji nie przewidziano na druku potwierdzenia odbioru, ani też nie zapisano ich na kopercie, mamy do czynienia z wadliwym doręczeniem zastępczym, a zatem domniemanie doręczenia z art. 150 O.p. nie może być skuteczne ( patrz podobnie wyrok WSA w Warszawie z 14 listopada 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 1198/13 ). Na znajdującym się w aktach zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji, poza informacją, że z powodu niemożności doręczenia przesyłki, pozostawia się ją na okres 14 dni w Urzędzie Pocztowym, nie ma informacji o dacie podjętej próby pierwszego doręczenia przesyłki - pierwszym awizie, informacji o miejscu i czasie pozostawienia przesyłki ani też o drugim awizie. Z kolei z dołączonego do skargi skanu koperty, w której nadano przesyłkę wynika jedynie data nadania przesyłki – 9 grudnia 2020 r. oraz drugie awizo – 18 grudnia 2020 r. Zatem z powyższych dokumentów nie wynika czy i ewentualnie w jakiej dacie dokonano pierwszej próby doręczenia przesyłki, od której to daty w przypadku prawidłowości doręczenia należałoby liczyć termin w jakim doszło do tzw., doręczenia zastępczego. W świetle powyższego jak również wobec zaprzeczenia przez stronę skarżącą, że przesyłka była dwukrotnie awizowana, stwierdzić należy, że doszło do obalenia domniemania doręczenia. W ocenie Sądu powyższego stanowiska nie może podważać pismo operatora pocztowego, który na podstawie zakładki śledzenie przesyłek ustalił, że pierwszego awiza dokonano w dniu 10 grudnia 2020 r., a także jego wyjaśnienie, że system komputerowy Poczty Polskiej nalicza terminy odbioru przesyłek na podstawie programów komputerowych uwzgledniających rodzaj postępowania, którego dotyczy przesyłka. Nie można bowiem zapominać, że domniemanie doręczenia ma skutek dla odbiorcy. To względem niego mają zostać podjęte czynności gwarantujące mu realną możliwość zapoznania się z treścią kierowanej do niego przesyłki. Skutku tego nie może powodować próba wykazania przez operatora pocztowego dochowania wymogów doręczenia, poprzez wygenerowanie z systemu komputerowego monitowania historii przesyłki, informacji dotyczącej dwukrotnej awizacji, w sytuacji gdy nie potwierdzają tego dokumenty kierowane do adresata. Zakładka śledzenie przesyłek, na którą powołuje się organ nie może stanowić bezwzględnego dowodu na to, że informacje w niej wskazane polegają na prawdzie. Już sam fakt, że informacje w niej zawarte są generowane przez system komputerowy na podstawie podanych do sytemu danych wskazuje na możliwość powstania nieprawidłowości. Przede wszystkim stwierdzić należy, że dane w nim zawarte powinny potwierdzać faktycznie dokonane czynności, a nie na odwrót. Tymczasem jak się wydaje organ na podstawie tych informacji próbuje dowieść prawidłowości dokonanego doręczania. Stanowi to nieuprawnione przyznanie prymatu tym informacjom, podczas gdy informacje te co do zasady opierają się na przedstawionej przez listonosza wersji. W sytuacji gdy informacji tych nie potwierdza zasadniczy dowód w sprawie, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru i koperta, w której nadano przesyłkę, nie mogą być one wiarygodnym źródłem dowodowym. Mając to na uwadze Sąd stwierdził, że przyjęcie przez organ II instancji, że do skutecznego doręczenia przesyłki doszło w dniu 24 grudnia 2020 r. w wyniku doręczenia zastępczego jest nieprawidłowe. Jednocześnie z uwagi na niekwestionowany fakt doręczenia przesyłki w dniu 28 grudnia 2020 r., Sąd stwierdza, że to właśnie od tej daty należało liczyć termin do wniesienia odwołania. Podobnie orzekł NSA w postanowieniu z 30 września 2021 r., sygn.. akt II GZ 308/21. Skutkowało to uchyleniem zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości 22 października 2015 r. ( Dz.U. poz. 1800).