II SA/Rz 1132/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak Sędziowie WSA Paweł Zaborniak /spr./ WSA Piotr Godlewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 października 2021 r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję. UZASADNIENIE Przedmiotem skargi G. M. (dalej: Skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego na okres od 1 marca 2021 r. do 29 lutego 2024 r. Jak wynika z akt sprawy, 8 marca 2021 r. G. M. zwrócił się do Prezydenta Miasta [...] o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Do wniosku dołączył orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 24 lutego 2021 r., w którym wskazano, że jest on osobą niepełnosprawną niezdolną do samodzielnej egzystencji, co jest równoznaczne z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanym do dnia 28 lutego 2022 r., natomiast daty powstania niezdolności do samodzielnej egzystencji nie da się ustalić. Prezydent Miasta [...], decyzją z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w pkt I przyznał Skarżącemu zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 215,84 zł miesięcznie na okres od 1 marca 2021 r. do 28 lutego 2022 r., natomiast w pkt II decyzji odmówił Skarżącemu zasiłku pielęgnacyjnego na okres od 1 marca 2022 r. do 29 lutego 2024r. W uzasadnieniu Organ I instancji wskazał, że z powodu brak możliwości ustalenia daty powstania niepełnosprawności brak jest podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia (pkt II decyzji), gdyż nie została spełniona przesłanka wskazana w art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 111; dalej zwana w skrócie: u.ś.r.). Od powyższej decyzji G. M. złożył odwołanie, w którym wskazał, że decyzja odmawiająca mu wnioskowanego świadczenia jest dla niego krzywdząca. Opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] SKO, działając na podstawie art. 17 pkt 1, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735; dalej zwana w skrócie: k.p.a.) oraz art. 16 ust. 3, art. 32 ust. 2 u.ś.r., utrzymało w mocy decyzję Organu I instancji. W pierwszej kolejności Kolegium przytoczyło treść art. 16 ust. 3, art. 2 pkt 21, art. 2 pkt 20, art. 24 ust. 4 u.ś.r. Podkreśliło, że z zalegającego w aktach sprawy orzeczenia lekarza orzecznika ZUS wynika, że G. M. jest całkowicie niezdolny do pracy i samodzielnej egzystencji, przy czym w orzeczeniu nie wskazano daty powstania całkowitej niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji. SKO wskazało, że Skarżący urodził się w 19[..] r., więc ukończył 16 lat. Zgodnie z u.ś.r. zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje w okresie, w jakim jest ona niezdolna do samodzielnej egzystencji. Uznając, że Skarżący spełnił przesłanki do otrzymania w/w świadczenia, przyznano mu wnioskowane świadczenie w okresie od 1 marca 2021 r. do 28 lutego 2022 r. Końcowo Organ odwoławczy stwierdził, że całkowita niezdolność do pracy oznacza w rozumieniu przepisów u.ś.r. umiarkowany stopień niepełnosprawności. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, legitymującej się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21. roku życia. Z dołączonego orzeczenia wynika, że daty powstania całkowitej niezdolności do pracy nie da się ustalić. Wobec powyższego odmówiono Skarżącemu przyznania tego zasiłku w okresie od 1 marca 2022 r. do 29 lutego 2024 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, G. M. zawnioskował o uchylenie zaskarżonej decyzji, wskazując, że jego niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21. roku życia, na potwierdzenie tego faktu dołączył do skargi pismo z ZUS z dnia 15 kwietnia 2021 r. nr [...]. W odpowiedzi na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna, co doprowadziło do jej uwzględnienia. Sądowa kontrola administracji publicznej sprowadza się do ustalenia, czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Ta kontrola jest wykonywana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137; zwana dalej P.u.s.a.), zaś zakres kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.; zwana dalej p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto Sąd na podstawie art. 135 p.p.s.a. uprawniony jest stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a. Wniosek o zastosowanie tej regulacji procesowej SKO wyraziło w odpowiedzi na skargę, zaś Skarżący nie wniósł o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu jawnym. Przedmiotem skargi uczyniono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego o utrzymaniu w mocy decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 2021 r., w części odmawiającej G. M. przyznania zasiłku pielęgnacyjnego na okres od 1 marca 2022 r. do 29 lutego 2024 r. Materialnoprawne podstawy przyznania wnioskowanego zasiłku wyraża przepis art. 16 ust. 1 u.ś.r. W świetle tej regulacji zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Podmioty uprawnione do przyznania określonego wyżej rodzaju zasiłku należy z kolei ustalać w oparciu art. 16 ust. 2 i 3 w/w ustawy. Szczególne znaczenie w niniejszej sprawie należało przyznać treści art. 16 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Otóż w świetle tej regulacji, zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21. roku życia. Definicję ustawową dla potrzeb stosowania przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych umiarkowanego stopnia niepełnosprawności wyraża art. 3 pkt 20 tej ustawy. Stosownie do treści art. 3 pkt 20 lit. c u.ś.r. umiarkowany stopień niepełnosprawności oznacza posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do drugiej grupy inwalidów. Biorąc pod uwagę przytoczone regulacje zasiłek pielęgnacyjny będzie przysługiwał także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej szesnastego roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem zaliczającym ją do drugiej kategorii inwalidztwa, a inwalidztwo to powstało w wieku do ukończenia 21. roku życia. Z akt sprawy wynika że G. M. urodzony 27 sierpnia 1976 r. na mocy orzeczenia Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia z dnia 11 grudnia 1996 r. został zaliczony do II grupy inwalidów, a inwalidztwo powstało przed miesiącem wrześniem 1996 r., to jest w czasie uczęszczania wymienionego do szkoły ponadpodstawowej. Kolegium, rozpoznając odwołanie skarżącego w zakresie odmowy przyznania mu zasiłku pielęgnacyjnego nie oceniło w sposób wymagany przepisami K.p.a. stwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii opisanego orzeczenia. Uzasadnienie decyzji SKO koncentruje się wyłącznie na orzeczeniu lekarza orzecznika ZUS z dnia 24 lutego 2021 r., w którym to lekarz nie określił daty powstania całkowitej niezdolności do pracy. Tymczasem skoro ustawodawca nakazuje traktować jako niepełnosprawne w stopniu umiarkowanym osoby zaliczone na podstawie uchylonych już przepisów do II grupy inwalidzkiej, to konieczne staje się rozważnie przysługiwania uprawnień, także w oparciu o orzeczenie Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia. Nieuwzględnienie znajdującego się w aktach dowodu mogło mieć wpływ na wynik sprawy z uwagi na przytoczoną wyżej treść przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, określających pojęcie umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, jak również katalog osób uprawnionych do zasiłku pielęgnacyjnego. W chwili uznania skarżącego za inwalidę II grupy, nie ukończył on 21. roku życia, co powoduje że niepełnosprawność umiarkowana (inwalidztwo II grupy) stosownie do art. 16 ust. 3 u.ś.r. powstało przed określoną w tym przepisie barierą wiekową. Zatem Sąd zobligowany był stwierdzić naruszenie przepisów art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 3 pkt 20 lit. c i art. 16 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w sposób który mógł mieć wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. SKO ponownie rozpoznając odwołanie weźmie pod uwagę przytoczone wyżej przepisy oraz znajdujący się w aktach dowód w postaci orzeczenia o zaliczeniu do II grupy inwalidzkiej skarżącego oraz rozstrzygnie o jego uprawnieniu do wnioskowanego zasiłku pielęgnacyjnego. Organ rozważy przy tym zasadność odwołania w kontekście normy art. 24 ust. 4 u.ś.r. oraz zapisu pkt 6 w/w orzeczenia o grupie inwalidzkiej, z którego wynika wyraźnie, że inwalidztwo ma charakter czasowy zaś termin badania kontrolnego przypadał na grudzień 1998 r. Z tych przyczyn orzeczono o uchyleniu decyzji SKO na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 lit. c P.p.s.a. Natomiast o kosztach postępowania sądowego nie orzekano z uwagi na ich brak. Sprawy z zakresu świadczeń rodzinnych zostały zwolnione od kosztów sądowych na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.