I OZ 1056/18

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 września 2018 r., sygn. akt III SA/Gd 142/18 o oddaleniu wniosku A. M. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Bartłomieja Adamczaka, Aliny Dominiak i Felicji Kajut od orzekania w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 7 września 2018 r., sygn. akt III SA/Gd 142/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniosek A. M. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Bartłomieja Adamczaka, Aliny Dominiak i Felicji Kajut od orzekania w sprawie. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżący w dniu 23 lipca 2018 r. wniósł o wyłączenie ww. sędziów od orzekania w sprawie. W ocenie wnioskodawcy wymienieni sędziowie oddalając skargę w części odnoszącej się do przyznania skarżącemu zasiłku celowego na pokrycie kosztów wykonania niezbędnego badania specjalistycznego zaakceptowali rozstrzygnięcia organów administracji pomimo tego, że żaden z tych organów nie wyjaśnił istotnych w sprawie okoliczności, co miało bezpośrednio wpływ na jej rozstrzygnięcie. Zdaniem skarżącego należało uchylić wydane przez organy decyzje w całości. Brak takiego rozstrzygnięcia świadczy o tym, że występują uzasadnione wątpliwości co do bezstronności wskazanych we wniosku sędziów. Okoliczność ta przemawia z kolei za koniecznością ich wyłączenia od orzekania w tej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalając wniosek o wyłączenie uznał, że skarżący nie wykazał, by w sprawie mogły zachodzić jakiekolwiek wątpliwości co do bezstronności wymienionych we wniosku sędziów. Powołując się na art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podniesiono, że okoliczność, że dany sędzia (względnie skład sędziowski) zajął w danej sprawie określone stanowisko, z którym wnioskujący się nie zgadza, nie może być przesłanką do wyłączenia sędziego. Nie jest dopuszczalne żądanie wyłączenia sędziego tylko z tego powodu, że wnioskodawca kwestionuje zasadność rozstrzygnięcia wydanego w sprawie z udziałem tego sędziego. Istotą funkcji sądzenia jest przyznanie racji jednej tylko stronie sporu. Tym samym uznanie za zasadne domagania się przez stronę wyłączenia od orzekania określonych sędziów tylko dlatego, że brali oni udział w wydaniu niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia prowadziłoby do paraliżu wymiaru sprawiedliwości. Sąd podkreślił, że ewentualne wadliwości wydanego orzeczenia - które w ocenie wnioskodawcy mają przemawiać za zasadnością wniosku o wyłączenie sędziów - mogą być wyeliminowane przez sąd wyższej instancji wskutek rozpoznania skutecznie złożonego środka odwoławczego. Ponadto Sąd wskazał, że w aktach sprawy znajdują się oświadczenia sędziów złożone na podstawie art. 22 § 2 P.p.s.a. Zgodnie zaś z utrwalonym orzecznictwem, jeżeli sędzia, którego dotyczy wniosek o wyłączenie złoży oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 tej ustawy, dające podstawę do jego wyłączenia od rozpoznawania sprawy i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości - a tak jest w rozpatrywanym przypadku - to wniosek o wyłączenie sędziego nie zasługuje na uwzględnienie. Zażalenia na powyższe postanowienie wniósł A. M., zarzucając naruszenie art. 19 P.p.s.a., art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 14 ust. 1 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, jak również interesu społecznego i obywatelskiego, powodującego utratę zaufania do władzy publicznej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (art. 18 § 1 pkt 1); swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (art. 18 § 1 pkt 2); osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (art. 18 § 1 pkt 3); w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (art. 18 § 1 pkt 4); w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (art. 18 § 1 pkt 5); w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznawanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (art. 18 § 1 pkt 6); dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowo-administracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (art. 18 § 1 pkt 6a); w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (art. 18 § 1 pkt 7). Również sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (§ 3). Niezależnie od przyczyn wymienionych powyżej, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie, o czym stanowi art. 19 P.p.s.a. Powyższy przepis reguluje przypadek wyłączenia sędziego ze względu na istnienie przesłanki o tzw. względnym charakterze. Oznacza to konieczność oceny każdego konkretnego przypadku. Ustawodawca posługując się pojęciem "okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności" nałożył na sąd obowiązek zbadania, czy taka okoliczność w danej sprawie rzeczywiście istnieje. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie brak jest przesłanek, które uzasadniałyby wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w osobach: Bartłomieja Adamczaka, Aliny Dominiak i Felicji Kajut. W sprawie nie zachodzą bowiem przesłanki wyłączenia określone w art. 18 P.p.s.a., a podane okoliczności nie są tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziów. Wskazane przez wnioskodawcę – A. M. okoliczności mają subiektywny charakter i wynikają z niezadowolenia strony z prowadzenia przez ww. sędziów czynności w niniejszej sprawie. Dodatkowo złożone przez sędziów oświadczenia pozwalają przyjąć, że podnoszone okoliczności nie wywołują uzasadnionej wątpliwości, co do bezstronności sędziów. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 22 § 2 P.p.s.a. wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Sędziowie objęci wnioskiem złożyli wymagane oświadczenia, wskazując że nie zachodzą przesłanki uzasadniające wyłączenie od rozpoznania sprawy. Prawdziwość tych oświadczeń nie budzi wątpliwości. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.