I OSK 747/05

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.), Sędziowie NSA Joanna Runge - Lissowska, Leszek Włoskiewicz, Protokolant Mariusz Bartosiak, po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej F. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 5 listopada 2004 r. sygn. akt SA/Sz 307/03 w sprawie ze skargi F. G. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego, utraty statusu osoby bezrobotnej i zasiłku dla bezrobotnych oddala skargę kasacyjną UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 5 listopada 2004 r., sygn. akt SA/Sz 124/04 oddalił skargę F. G. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z [...], nr [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego, utraty statusu osoby bezrobotnej i zasiłku dla bezrobotnych. W uzasadnieniu swego orzeczenia Sąd stwierdził, że co prawda w zaskarżonej decyzji podano jako podstawę prawną art. 55 § 1 kodeksu pracy, ale w świadectwie pracy skarżącego podano jako podstawę rozwiązania stosunku pracy przepis art. 55 § 11 kodeksu pracy, upoważniający pracownika do rozwiązania stosunku pracy bez wypowiedzenia w przypadku, gdy pracodawca dopuścił się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków wobec pracownika. Opisane powyżej uchybienie organu odwoławczego jednak nie jest na tyle istotne, aby mogło wpłynąć na wynik sprawy i doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji. Wyjaśnienia wymaga przede wszystkim kwestia jak należy rozumieć opisany w dyspozycji przepisu art. 37j ust. 3 ustawy z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r., nr 58, poz. 514) sposób rozwiązania stosunku pracy "z przyczyn dotyczących zakładu pracy". W przepisie art. 2 ust. 1 pkt 20a tej samej ustawy podano, że ilekroć w ustawie jest mowa o przyczynach dotyczących zakładu pracy - oznacza to rozwiązanie stosunku pracy (stosunku służbowego) z powodu ogłoszenia upadłości pracodawcy, jego likwidacji lub likwidacji stanowiska pracy z przyczyn ekonomicznych, organizacyjnych, produkcyjnych albo technologicznych, a także wygaśnięcie stosunku pracy (stosunku służbowego) z powodu śmierci pracodawcy lub gdy przepisy ustawy przewidują wygaśnięcie stosunku pracy w przypadku przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę i nie zaproponowania przez tego pracodawcę nowych warunków pracy i płacy. Zdaniem Sądu Wojewoda słusznie uznał, że sposób rozwiązania stosunku pracy przez F. G. nie odpowiada zacytowanej powyżej definicji, ponieważ nie można utożsamiać rozwiązania stosunku pracy przez pracownika z powodu nie wypłacania Mu wynagrodzenia przez pracodawcę ze zmniejszaniem w zakładzie pracy zatrudnienia z przyczyn ekonomicznych. Nie można również uznać, że rozwiązanie tego stosunku pracy nastąpiło z przyczyn dotyczących zakładu pracy, nawet jeżeli później, jak twierdzi skarżący, doszło do ogłoszenia upadłości zakładu pracy, w którym skarżący pracował. Ponadto należy zauważyć, że gdyby ze skarżącym rozwiązano stosunek pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, to w świadectwie pracy podano by jako podstawę rozwiązania tego stosunku przepis ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy (Dz. U. z 2002 r. Nr 112, poz. 980), a nie przepisy kodeksu pracy. W tej sytuacji nie jest istotne, z jakiego powodu skarżący rozwiązał swój stosunek pracy. Liczy się tylko fakt, że rozwiązanie tego stosunku nie nastąpiło z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Ponieważ tylko w takim przypadku skarżącemu przysługiwałby zasiłek przedemerytalny w wysokości 160% kwoty zasiłku przewidzianego w przepisie art. 24 ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Skargą kasacyjną z dnia 25 kwietnia 2005 r. zaskarżono powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. przepisów: a) art. 2 ust. 1 pkt 20a ustawy z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w zw. z art. 55 § 11 i § 3 kodeksu pracy i w zw. z art. 1 § 1 w zw. z art. 5 § 1 rozporządzenia Prezydenta RP z 24 października 1934 r. – prawo upadłościowe (Dz. U. z 1991 r. nr 118, poz. 512 ze zm.) – poprzez błędną wykładnię; b) art. 37j ust. 3 ustawy z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2001 r. – poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Wskazując na powyższe podstawy zaskarżenia wniesiono o: zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez przyznanie skarżącemu prawa do zasiłku przedemerytalnego w wysokości 160%, ewentualnie o uchylenia zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a ponadto o przyznanie kosztów zastępstwa radcowskiego według norm przepisanych. W uzasadnieniu podniesiono, że ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w art. 2 ust. l pkt 20a wprowadziła definicję legalną wyrażenia "przyczyny dotyczące zakładu pracy". Są to wymienione w powołanym przepisie przyczyny rozwiązania stosunku pracy (stosunku służbowego), tj. ogłoszenie upadłości pracodawcy, jego likwidacja lub likwidacja stanowiska pracy z przyczyn ekonomicznych, organizacyjnych, produkcyjnych albo technologicznych, a także wygaśnięcie stosunku pracy (stosunku służbowego) z powodu śmierci pracodawcy lub gdy przepisy ustawy przewidują wygaśnięcie stosunku pracy w przypadku przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę i niezaproponowania przez tego pracodawcę nowych warunków pracy i płacy. Dla potrzeb rozpoznania niniejszej sprawy istotne znaczenie ma fakt, iż przyczyną dotyczącą zakładu pracy jest rozwiązanie stosunku pracy z powodu ogłoszenia upadłości pracodawcy. Zdaniem Sądu orzekającego w przedmiotowej sprawie, fakt wypowiedzenia przez skarżącego umowy o pracę z winy pracodawcy nie może być uznany za przyczynę dotyczącą zakładu pracy nawet, jeśli wypowiedzenie to następuje z powodu długotrwałego niewypłacalna skarżącemu przez tego pracodawcę wynagrodzenia za pracę. Z powyższym stanowiskiem Sądu nie można się zgodzić, wobec brzmienia art. 55 § 3 kodeksu pracy stanowiącego, iż rozwiązanie umowy o pracę z przyczyn określonych w § l1 tego artykułu pociąga za sobą skutki takie, jakie przepisy prawa wiążą z rozwiązaniem umowy przez pracodawcę za wypowiedzeniem. Sąd nie uwzględnił powołanego powyżej przepisu, uznając, iż umowa o pracę uległa rozwiązaniu z inicjatywy pracownika i wobec powyższego nie można uznać, iż umowa ta została rozwiązana z przyczyn dotyczących zakładu pracy. W świetle powyższego, należy uznać, iż w przedmiotowej sytuacji, wypowiedzenie umowy o pracę przez pracownika z powodu zaprzestania wypłacania mu należnego wynagrodzenia za pracę jest równoznaczne w świetle prawa z wypowiedzeniem umowy o pracę przez pracodawcę z powodu zaprzestania wypłacania wynagrodzenia za pracę. Powyższa interpretacja jest tym bardziej uzasadniona, że istotnie w przedmiotowej sprawie przyczyną niewypłacania wynagrodzenia za pracę była zła sytuacja ekonomiczna pracodawcy, która doprowadziła w efekcie końcowym ogłoszeniem jego upadłości. Powołać należy w tym miejscu przepisy obowiązującego w chwili wypowiedzenia przez skarżącego umowy o pracę prawa upadłościowego, dotyczące przyczyn ogłoszenia upadłości oraz terminu, w jakim dłużnik zobowiązany był złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości w sądzie. Stosownie do przepisu § l art. l dawnego prawa upadłościowego, każdy przedsiębiorca, który zaprzestał płacenia długów, będzie uznany za upadłego, natomiast art. 5 § l tego samego prawa upadłościowego wskazywał, iż dłużnik miał obowiązek wystąpić ze stosownym wnioskiem nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia zaprzestania płacenia długów. W świetle powyższego, należy uznać, iż każdy dłużnik, który zaprzestał płacenia długów, powinien w ściśle określonym terminie złożyć wniosek o ogłoszenie swojej upadłości. Fakt zaniechania przez, dłużnika uczynienia zadość w/w obowiązkowi nie może wywoływać ujemnych skutków prawnych dla wierzycieli dłużnika, którzy ponieśli szkodę już wobec braku terminowych wpłat przysługującym im należności. Nie budzi zatem najmniejszych wątpliwości, iż w świetle powołanych przepisów zaprzestanie wypłaty wynagrodzenia przez pracodawcę skarżącego (ponieważ zaprzestanie to miało charakter trwały), należy uznać za przesłankę do przyjęcia, iż w przedmiotowej sprawie zachodzą warunki określone w art. 2 ust. l pkt 20a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu - tj. do przyjęcia, że umowa o pracę została wypowiedziana przez pracodawcę z przyczyn dotyczących tego pracodawcy (ogłoszenie upadłości pracodawcy). Zdaniem bowiem skarżącego, uznanie, że to pracodawca wypowiedział umowę o pracę, następuje w tym przypadku w świetle omówionego powyżej przepisu art. 55 § 3 kodeksu pracy. Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie, naruszył przepis art. 37j ust. 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, poprzez jego niezastosowanie. Bezspornym jest bowiem, iż skarżący zamieszkuje w gminie określonej w art. 37 j ust. 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2001 r. Stosunek pracy ze skarżącym został rozwiązany z przyczyn dotyczących zakładu pracy, co zostało wykazane w uzasadnieniu podstawy- kasacyjnej omówionej w pkt II.l niniejszego pisma. Wobec powołanych powyżej przepisów art. 2 ust. l pkt 20a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w zw. z art. 55 § l1 i § 3 kodeksu pracy oraz powołanych przepisów dawnego prawa upadłościowego, należy uznać, iż w przedmiotowej sprawie zasadnym jest przyznanie skarżącemu prawa do zasiłku przedemerytalnego w wysokości określonej wart. 37j ust. 3 w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2001 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie nie są trafne. W postępowaniu przed NSA prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz U nr 153, poz. 1270 ze zm.) NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Zarzut naruszenia przez WSA w Szczecinie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 2 ust. 1 pkt 20a ustawy z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w zw. z art. 55 § 11 i § 3 kodeksu pracy i w zw. z art. 1 § 1 w zw. z art. 5 § 1 rozporządzenia Prezydenta RP z 24 października 1934 r. – prawo upadłościowe jest chybiony, co znajduje uzasadnienie przede wszystkim w samej treści pierwszego z wymienionych przepisów. Stosownie do art. art. 37j ust. 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu jednym z warunków przyznania zasiłku przedemerytalnego w wysokości 160 % kwoty zasiłku, o którym mowa w art. 24 ust. 1 tej ustawy jest rozwiązanie stosunku pracy "z przyczyn dotyczących zakładu pracy". Jednocześnie w art. 2 ust. 1 pkt 20a ustawy z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu pojęcie to zostało zdefiniowane, aby uniknąć zbędnych rozbieżności w toku orzekania w sprawach o zasiłki przedemerytalne. Wynika z tego jednoznacznie, że rozwiązanie stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy w sprawie o zasiłek przedemerytalny oznacza rozwiązanie tego stosunku tylko i wyłącznie z powodów wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 20a. Nie ma natomiast najmniejszego znaczenia dla rozpoznawania spraw o zasiłek przedemerytalny unormowanie zawarte w art. 55 § 3 kodeksu pracy, ponieważ zakresu znaczenia pojęcia prawnego wyjaśnionego w drodze definicji legalnej nie można rozszerzać na desygnaty nie objęte tą definicją. W kontekście powyższych uwag zarzut niezastosowania art. 37j ust. 3 ustawy z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2001 r. jest również nietrafny, skoro w rozpoznawanej sprawie zastosowano właściwe przepisy. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za bezzasadną i na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.