I FZ 482/13

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Maria Dożynkiewicz (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia I. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 września 2013 r. sygn. akt III SA/Gl 1255/12 w zakresie odmowy zmiany postanowienia tegoż Sądu z dnia 3 grudnia 2012 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi I. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 25 maja 2012 r. nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług (odpowiedzialność osób trzecich) postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE 1. Zaskarżonym postanowieniem z 23 września 2013 r., sygn. akt III SA/Gl 1255/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie ze skargi I. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 25 maja 2012 r. nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług (odpowiedzialności osoby trzeciej) odmówił zmiany postanowienia tegoż Sądu z 3 grudnia 2012 r. o odmowie przyznania prawa pomocy. 2. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że postanowieniem z 3 grudnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W piśmie z 1 lipca 2013 r. zatytułowanym "skarga kasacyjna" skarżąca zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika w osobie doradcy podatkowego. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia braku formalnego tego wniosku skarżąca w zakreślonym terminie nadesłała formularz PPF, w którym domagała się przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Treść tego wniosku jest tożsama z wnioskiem z 22 sierpnia 2012 r. Skarżąca nie dołączyła do kolejnego wniosku żadnych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny ocenił ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy pod kątem art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) i stwierdził, że w sprawie tej nie zaszła wskazana w tym przepisie przesłanka zmiany okoliczności sprawy, która uzasadniałaby zmianę postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. Składając kolejny wniosek skarżąca nie nadesłała bowiem żadnych dokumentów i nie powołała żadnych nowych okoliczności kształtujących stan faktyczny sprawy w zakresie rozpoznania wniosku o prawo pomocy. 3. W zażaleniu na to postanowienie skarżąca nie zgodziła się z oceną jej sytuacji i wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. 4. Słusznie bowiem Sąd pierwszej instancji przyjął na podstawie art. 165 p.p.s.a., że brak jest możliwości zmiany uprzednio wydanego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy. Zgodnie z treścią tego przepisu postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W świetle tej regulacji zmiana postanowienia wydanego w kwestii incydentalnej może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy nastąpiły zmiany okoliczności sprawy tak istotne, że tę zmianę uzasadniające. W art. 165 p.p.s.a. nie chodzi więc o jakąkolwiek zmianę okoliczności sprawy, a o taką zmianę, która w porównaniu ze stanem poprzednim, dawałaby sądowi możliwość zmiany czy uchylenia poprzedniego orzeczenia. Argumentując a contrario, z art. 165 p.p.s.a. wynika, że nie mogą być uchylane i zmieniane postanowienia niekończące postępowania, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne, jeśli brak jest zmiany okoliczności sprawy. Z przedstawionego wniosku nie wynika zaś, że w sprawie zaszły takie właśnie zmiany okoliczności w porównaniu z pierwotnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. W nowym wniosku strona powołuje bowiem podobne okoliczności co poprzednio. 5. W związku z tym, że w ponownym wniosku nie powołano żadnej nowej okoliczności, a zwłaszcza takiej, która mogłaby zmienić kierunek rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy, to w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym składzie nie było konieczności ponownego wzywania strony o udokumentowanie jej sytuacji w zakresie zmian. W orzecznictwie wskazuje się, że badając przesłanki zastosowania w okolicznościach danej sprawy art. 165 p.p.s.a. sąd jest zobowiązany do porównania wniosku złożonego pierwotnie i argumentacji przywoływanej przez wnioskodawcę w toku pierwotnego postępowania o przyznanie prawa pomocy z powtórnym wnioskiem w tym zakresie. Stwierdzone różnice w powoływanych przez wnioskodawcę okolicznościach mogą zostać uznane za nieistotne. Jednak jeśli analiza powtórnie złożonego wniosku nie pozwala na jednoznaczne konkluzje w tym zakresie (np. jeśli podane przez wnioskodawcę dane są niewystarczająco precyzyjne dla oceny ich znaczenia w kontekście możliwości zastosowania art. 165 p.p.s.a.) sąd powinien rozważyć zasadność zastosowania art. 255 p.p.s.a. (vide postanowienie NSA z 19 grudnia 2012 r., sygn. akt I FZ 508/12, LEX nr 1239240). W sytuacji, gdy tak jak w niniejszej sprawie strona nie wskazała na jakąkolwiek zmianę okoliczności sprawy, nie budzi to żadnych wątpliwości, które wymagałyby wyjaśnienia poprzez wezwanie strony o uzupełnienie argumentacji ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego na formularzu PPF o dodatkową dokumentację. W istocie bowiem dodatkowe źródła informacji o sytuacji strony byłyby przydatne, gdyby strona wskazała na zmianę okoliczności w stosunku do sytuacji przedstawionej w pierwszym wniosku o przyznanie prawa pomocy, który został już prawomocnie rozstrzygnięty. Nawet gdyby ponownie wezwano skarżącą jedynie o wyjaśnienie okoliczności, których nie wyjaśniła przy pierwszym wniosku o przyznanie prawa pomocy, to i tak nie można byłoby porównać dokumentów wysłanych po ponownym wniosku o przyznanie prawa pomocy z dokumentami, których zabrakło przy poprzednim badaniu sprawy. W świetle art. 243 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. postępowanie w przedmiocie prawa pomocy jest postępowaniem wnioskowym, podejmowanym na wniosek osoby, w której interesie jest wypełnienie przesłanek przyznania prawa ubogich. Zgodnie z tym przepisem prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Sąd administracyjny nie może się domyślać i samodzielnie dochodzić, co mogłyby zawierać wymagane dokumenty, których skarżąca nie dostarczyła na poprzednim etapie sprawy. Skarżąca musiała sobie zdawać sprawę z tego, że nie wypełniła uprzednio wezwań Sądu i wiedziała na podstawie doręczonych odpisów postanowień, że m.in. brak tych dokumentów skutkował odmową przyznania prawa pomocy. Skoro w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. ciężar dowodu spoczywa na stronie, która wnosi o przyznanie prawa pomocy, to brak przedłożenia wymaganej dokumentacji przy zbyt ogólnikowej treści wniosku wiąże się w takiej sytuacji z ryzykiem strony, że prawo pomocy nie będzie jej przyznane i to strona decydowała, czy dołoży starań i wykaże wymaganą przesłankę czy nie. Składając ponowny wniosek strona nie podała żadnych nowych informacji, które poszerzałyby obraz jej sytuacji majątkowej i finansowej w stosunku do poprzednio złożonego wniosku, a jednocześnie nie wskazała, aby jej sytuacja uległa zmianie od tamtego czasu. Również w zażaleniu strona nie wskazała na żadne dodatkowe okoliczności. Nie zaistniała więc przesłanka zmiany orzeczenia wskazana w art. 165 p.p.s.a. 6. Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.