II AKa 187/20

Sądy powszechne2021-10-07

Sygnatura

II AKa 187/20

Data orzeczenia

2021-10-07

Rodzaj

SENTENCE

Sędziowie

Anna ZdziarskaMarzanna A. Piekarska-Drążek (PRESIDING_JUDGE)Rafał Kaniok

Podstawa prawna

art.552 kpk

Streszczenie

Niesłuszność, a niewątpliwa niesłuszność umieszczenia w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców

Treść orzeczenia

Sygn. akt II AKa 187/20 <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> Dnia 7 października 2021 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: SSA – Marzanna A. Piekarska - Drążek Sędziowie: SA – Rafał Kaniok  SA – Anna Zdziarska (spr.) Protokolant - st. sekr. sąd. Marzena Brzozowska przy udziale Prokuratora Gabrieli Marczyńskiej – Tomali i wnioskodawcy A. T. (T.) po rozpoznaniu w dniu 30 września 2021 r. sprawy z wniosku A. T. (T.) w przedmiocie zadośćuczynienia za doznaną krzywdę wynikłą z niewątpliwie niesłusznego umieszczenia w Strzeżonym Ośrodku dla Cudzoziemców w K. na skutek apelacji, wniesionej przez pełnomocnika wnioskodawcy od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2019 r. sygn. akt XII Ko 59/18 1. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że zasądza od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcy A. T. zadośćuczynienie za niesłuszne umieszczenie go w Strzeżonym Ośrodku dla Cudzoziemców w K. w okresie od dnia 3 listopada 2017r. do dnia 17 kwietnia 2018r. w kwocie 12.000 (dwunastu) tysięcy złotych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wyroku do dnia zapłaty; 2. oddala wniosek w pozostałej części; 3. wydatkami postępowania odwoławczego obciąża Skarb Państwa. </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <table> <colgroup> <col width="404"/> <col width="120"/> <col width="43"/> <col width="154"/> </colgroup> <tr> <td colspan="4"> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> </div> </td> </tr> <tr> <td> Formularz UK 2 </td> <td> Sygnatura akt </td> <td colspan="2"> II AKa 187/20 </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: </td> <td> 1 </td> </tr> <tr> <td colspan="4"> 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="722"/> </colgroup> <tr> <td>  1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="722"/> </colgroup> <tr> <td> Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2019r., sygn. akt XII Ko 59/18. </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="722"/> </colgroup> <tr> <td>  1.2. Podmiot wnoszący apelację </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="722"/> </colgroup> <tr> <td> ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego </td> </tr> <tr> <td> ☐ oskarżyciel posiłkowy </td> </tr> <tr> <td> ☐ oskarżyciel prywatny </td> </tr> <tr> <td> ☐ obrońca </td> </tr> <tr> <td> ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego </td> </tr> <tr> <td> ☒ inny – pełnomocnik wnioskodawcy A. T. </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="722"/> </colgroup> <tr> <td>  1.3. Granice zaskarżenia </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="44"/> <col width="153"/> <col width="131"/> <col width="44"/> <col width="351"/> </colgroup> <tr> <td colspan="5">  1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia </td> </tr> <tr> <td rowspan="4" colspan="2"> ☐ na korzyść ☒ na niekorzyść </td> <td colspan="3"> ☒ w całości </td> </tr> <tr> <td rowspan="3"> ☐ w części </td> <td> ☐ </td> <td> co do winy </td> </tr> <tr> <td> ☐ </td> <td> co do kary </td> </tr> <tr> <td> ☒ </td> <td> co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia </td> </tr> <tr> <td colspan="5">  1.3.2. Podniesione zarzuty </td> </tr> <tr> <td colspan="5"> Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji </td> </tr> <tr> <td> ☒ </td> <td colspan="4"> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 1)">art. 438 pkt 1 k.p.k.</a> – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu – tj. art. 407 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach przez jego wadliwą wykładnię i bezpodstawne uznanie, że zadośćuczynienie przysługuje wyłącznie za niewątpliwie niesłuszne umieszczenie w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców i bezpodstawnym uznaniu, że pobyt cudzoziemca w ośrodku był słuszny, w sytuacji gdy nie przeprowadzono z nim żadnej czynności dowodowej. </td> </tr> <tr> <td> ☐ </td> <td colspan="4"> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 1 a)">art. 438 pkt 1a k.p.k.</a> – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 1)">art. 438 pkt 1 k.p.k.</a>, chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu </td> </tr> <tr> <td> ☐ </td> <td colspan="4"> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 2)">art. 438 pkt 2 k.p.k.</a> – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia </td> </tr> <tr> <td> ☒ </td> <td colspan="4"> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 3)">art. 438 pkt 3 k.p.k.</a>  – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia, polegający na ustaleniu, że od momentu zatrzymania do zwolnienia ze strzeżonego ośrodka dla cudzoziemców, z udziałem wnioskodawcy nie została wykonana żadna czynność dowodowa, podczas gdy okoliczność ta wynikała ze zgromadzonego materiału dowodowego uznanego za wiarygodny, co skutkowało bezpodstawnym oddaleniem wniosku w całości. </td> </tr> <tr> <td> ☐ </td> <td colspan="4"> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 4)">art. 438 pkt 4 k.p.k.</a> – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka </td> </tr> <tr> <td> ☐ </td> <td colspan="4"> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 439)">art. 439 k.p.k.</a> </td> </tr> <tr> <td> ☐ </td> <td colspan="4"> brak zarzutów </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="722"/> </colgroup> <tr> <td>  1.4. Wnioski </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="44"/> <col width="291"/> <col width="48"/> <col width="339"/> </colgroup> <tr> <td> ☒ </td> <td> uchylenie i zmiana zaskarżonego wyroku oraz zasądzenie na rzecz wnioskodawcy zasadzenia 55.750,00 złotych z tytułu zadośćuczynienia, </td> <td> ☐ </td> <td> zmiana </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="722"/> </colgroup> <tr> <td> 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="722"/> </colgroup> <tr> <td>  2.1. Ustalenie faktów </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="38"/> <col width="28"/> <col width="131"/> <col width="339"/> <col width="93"/> <col width="94"/> </colgroup> <tr> <td colspan="6">  2.1.1. Fakty uznane za udowodnione </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> Lp. </td> <td> Oskarżony </td> <td> Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi </td> <td> Dowód </td> <td> Numer karty </td> </tr> <tr> <td> </td> <td> </td> <td> </td> <td> </td> <td> </td> <td> </td> </tr> <tr> <td colspan="6">  2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> Lp. </td> <td> Oskarżony </td> <td> Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi </td> <td> Dowód </td> <td> Numer karty </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> </td> <td> </td> <td> </td> <td> </td> <td> </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="722"/> </colgroup> <tr> <td>  2.2. Ocena dowodów </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="109"/> <col width="208"/> <col width="405"/> </colgroup> <tr> <td colspan="3">  2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów </td> </tr> <tr> <td> Lp. faktu z pkt 2.1.1 </td> <td> Dowód </td> <td> Zwięźle o powodach uznania dowodu </td> </tr> <tr> <td> </td> <td> </td> <td> </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="109"/> <col width="208"/> <col width="405"/> </colgroup> <tr> <td colspan="3">  2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) </td> </tr> <tr> <td> Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 </td> <td> Dowód </td> <td> Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu </td> </tr> <tr> <td> </td> <td> </td> <td> </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="55"/> <col width="492"/> <col width="176"/> </colgroup> <tr> <td colspan="3"> 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków </td> </tr> <tr> <td> Lp. </td> <td colspan="2"> Zarzut </td> </tr> <tr> <td rowspan="7"> </td> <td> Zarzut dokonania błędnych ustaleń faktycznych – częściowo zasadny </td> <td> ☐ zasadny ☒ częściowo zasadny ☐ niezasadny </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> Zgodnie z art. 407 ust. 1 Ustawy o Cudzoziemcach z dnia 12 grudnia 2013r. cudzoziemcowi przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie oraz zadośćuczynienie w przypadku niesłusznego zatrzymania lub niesłusznego umieszczenia go w strzeżonym ośrodku lub zastosowania wobec niego aresztu dla cudzoziemców. Z kolei ust. 2 tego artykułu stanowi, że postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, prowadzi się na podstawie przepisów postępowania karnego dotyczących odszkodowania za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie. Z uwagi na treść apelacji, w której autorka nie wyjaśniła przyczyn, dla których uważa, że zadośćuczynienie jest należne wnioskodawcy za niesłuszne, a nie niewątpliwie niesłuszne umieszczenie w strzeżonym ośrodku dla uchodźców, tak jak przyjął Sąd I instancji, zadaniem Sądu odwoławczego było odwołanie się do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 ()">kodeksu postępowania karnego</a> i przepisów ustawy o cudzoziemcach. Ustawa o cudzoziemcach w art. 398a przewiduje umieszczenie cudzoziemca w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców, a w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 399)">art.399</a> areszt. Przesłanki stosowania aresztu są takie same jak umieszczenia w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców, z tą różnicą, że areszt jest stosowany wobec tych osób w przypadku których istnieje ryzyko, że nie podporządkują się zasadom pobytu obowiązującym w strzeżonym ośrodku. Można zatem przyjąć, że choć areszt jest bardziej dolegliwą formą zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania o udzielenie ochrony międzynarodowej, czy zobowiązania cudzoziemca do powrotu niż umieszczenie w strzeżonym ośrodku, to na gruncie przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 ()">kodeksu postępowania karnego</a> umieszczenie w strzeżonym ośrodku ogranicza swobody obywatelskie w sposób bardziej zbliżony do tymczasowego aresztowania niż do kary pozbawienia wolności. Jego zasadność należy zatem oceniać na płaszczyźnie „niewątpliwej niesłuszności” i stosować wypracowane w tym względzie orzecznictwo. Nie doszło zatem do obrazy art. 407 ustawy o cudzoziemcach, zaś punkt 2 tego artykułu normuje jedynie sposób procedowania w sprawie. W przedmiotowej sprawie nie można się zgodzić z pełnomocnikiem wnioskodawcy, że w ogóle nie powinno dojść do umieszczenia A. T. w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców, bo nie zachodziła konieczność zbierania z jego udziałem informacji związanych z udzieleniem ochrony międzynarodowej. W przekonaniu Sądu II instancji w realiach tej sprawy nie doszło do umieszczenia wnioskodawcy z naruszeniem rozdziału IX ustawy o cudzoziemcach, na co wskazują poniższe okoliczności. Wnioskiem z dnia 6 września 2017r. Komendant P. Straży Granicznej w S. zwrócił się do Sądu Rejonowego w Szczecinie o umieszczenie A. T. w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców w K. na okres 60 dni. Podstawę wniosku stanowił fakt, ze w dniu 1 marca 2017r. obywatelom Rosji odmówiono nadania statusu uchodźcy, a ci obawiając się deportacji, bez wymaganych dokumentów nielegalnie wyjechali do Niemiec, gdzie zwrócili się o udzielenie ochrony międzynarodowej. W związku z takim rozwojem wydarzeń, w dniu 14.06.2017r. strona niemiecka wystąpiła do Polski z wnioskiem o przejęcie A. T. wraz z rodziną, w trybie Rozporządzenia Unii Europejskiej nr (...) z dnia 26.06.2013r., na co Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wyraził zgodę. W dniu 5 września A. T. i jego żona R. M. zostali zatrzymani na podstawie art. 394 ust. 1 i 2 Ustawy z dnia 12 grudnia 2013r o cudzoziemcach w zw. z art. 302 ust. 1 i 10 w/w ustawy (przebywanie na terytorium RP bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na nim oraz nielegalne przekroczenie granicy z Polski do Niemiec). Tego samego dnia R. M. złożyła wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej. Zdaniem Sądu odwoławczego, postanowienie z dnia 6 września 2017r. wydane przez Sąd Rejonowy Szczecin – Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie umieszczające A. T. w strzeżonym ośrodku dla uchodźców na okres 60 dni – tj. do dnia 3 listopada 2017r. było słuszne. Ponowną procedurę związaną z udzieleniem ochrony międzynarodowej zainicjowała żona wnioskodawcy. Istniały wówczas przesłanki z art. 87 ust.1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, który określa, że wnioskodawca lub osoba w imieniu której wnioskodawca występuje, mogą być zatrzymani w celu zebrania z ich udziałem informacji, na których opiera się wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej, a których uzyskanie bez zatrzymania nie byłoby możliwe – w przypadku istnienia znacznego prawdopodobieństwa ucieczki. Uzasadniona obawa ucieczki niewątpliwie istniała, czego dowód dał A. T. nielegalnie przekraczając granicę z Polski do Niemiec. W tym momencie nie można zasadności decyzji oceniać przez pryzmat tego, że A. T. nie został przesłuchany w toku postępowania o udzielenie ochrony międzynarodowej jego żonie, bowiem przedwczesne byłoby wówczas twierdzenie, że nie będzie to konieczne w przyszłości. Co prawda wniosek złożyła żona, jednak decydująca okazała się zasada nie rozdzielania rodzin. Jednocześnie w dniu wydania postanowienia przez Sąd Rejonowy nie istniały przesłanki negatywne określone art. 88 ust.1 a ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP. Nie można było wnioskodawcy zobowiązać do zgłaszania się do właściwego miejscu zamieszkania organu, zamieszkiwania w wyznaczonym miejscu, bo takiego nie posiadał. W/w nie posiadał także pieniędzy w wysokości dwukrotnego minimalnego wynagrodzenia mogących stanowić zabezpieczenie pieniężne. Niezależnie od treści raportu z monitoringu Stowarzyszenia Interwencji (...), który we wnioskach końcowych krytycznie odniósł się do zignorowania dokumentacji medycznej w języku niemieckim o wnioskodawcy i jego synu przez Straż Graniczną oraz sąd, to zauważyć wypada, że na każdym etapie orzekania sąd dysponował zaświadczeniami polskimi o braku przeciwskazań do umieszczenia cudzoziemca w ośrodku strzeżonym. Bezsprzecznie opieka medyczna w Polsce stoi na niższym poziomie niż w Niemczech, z uwagi na niższe nakłady finansowe, lecz nie w stopniu drastycznym. Podsumowując stwierdzić należy, że w dniu wydania pierwszego postanowienia nie istniały okoliczności wskazujące na to, że pobyt w strzeżonym ośrodku zagrażał życiu i zdrowiu, bądź świadczył o poddawaniu wnioskodawcy przemocy. Mając na uwadze orzecznictwo SN przypomnieć należy, że Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą nie na zasadzie winy, a ryzyka. Bezspornym jednak jest, że zawinione postępowanie może prowadzić do uznania, że umieszczenie w strzeżonym ośrodku, podobnie jak w przypadku tymczasowego aresztowania nie będzie oceniane jako niewątpliwie niesłuszne. Nielegalne przekroczenie granicy polsko – niemieckiej przez wnioskodawcę stanowi przejaw właśnie takiego zawinionego zachowania. W sytuacji A. T. dokonywanie oceny prawidłowości zastosowania umieszczenia w ośrodku strzeżonym dla cudzoziemców przez pryzmat ostatecznego rozstrzygnięcia jest bezprzedmiotowe, bo takie nie zapadło. Co prawda postanowieniem z dnia 25.10.2018r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uchylił decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o zobowiązaniu do powrotu, ale jednocześnie przyznał mu rację, że nie zachodziła żadna z przesłanek z art. 303 Ustawy o cudzoziemcach do udzielenia ochrony międzynarodowej w postaci nadania statusu uchodźcy, czy ochrony uzupełniającej. Uznając przedwczesność wydania decyzji, sąd nakazał zebranie w szerszym zakresie informacji dotyczących możliwości zastosowania art. 302 ust. 2 Ustawy o cudzoziemcach, bowiem dopiero w toku postępowania sądowego strona podniosła argumenty natury humanitarnej. Sąd Apelacyjny podzielił pogląd pełnomocnika wnioskodawcy w pozostałym zakresie, co skutkowało przyznaniem zadośćuczynienia, jednakże z nieco innych przyczyn niż wskazane w apelacji. Umieszczenie A. T. w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców było przedłużane postanowieniami: z dnia 27.10.2017r. na okres niezbędny do wydania ostatecznej decyzji o przyznaniu ochrony międzynarodowej – tj. do dnia 3 marca 2018r. oraz z dnia 28 lutego 2018r. – do dnia 31 maja 2018r. Ostatecznie umieszczenie zostało uchylone w dniu 17.04.2018r., z uwagi na sytuację zdrowotną syna wnioskodawcy. Wydane w drugiej kolejności postanowienie tak jak pierwsze między innymi wskazywało na konieczność zbierania informacji, na których opiera się wniosek. Tymczasem już w dniu 6.11.2017r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców stwierdził niedopuszczalność wniosku żony wnioskodawcy z uwagi na to, że powoływała się w nim na te same okoliczności, co w przypadku A. T.. W dniu 15 lutego 2018r. Rada do Spraw Uchodźców utrzymała powyższą decyzję w mocy, natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. w dniu 11.10.2018r. oddalił skargę R. M. na niedopuszczalność wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. Podobnie jak w przypadku tymczasowego aresztowania, w aspekcie czasowym ocena czy umieszczenie w strzeżonym ośrodku dla uchodźców w K. było słuszne, czy też niewątpliwie niesłuszne, winna obejmować okres od chwili umieszczenia, przez cały czas jego trwania, aż do uchylenia. Z perspektywy czasu stwierdzić należy, że dla zrealizowania celu wystarczające było 60 pierwszych dni na zebranie informacji w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej, podczas których przesłuchano wnioskodawczynię i można było przewidywać w jaki sposób zakończy się to postępowanie, zwłaszcza, że nie przejawiała ona inicjatywy dowodowej. Dalsze przedłużanie pobytu, według sądu odwoławczego nie służyło już zbieraniu informacji, a wydaleniu cudzoziemców, szczególnie iż równolegle toczyła się procedura wobec A. T. i do czego odnosi się treść ostatniego z trzech postanowień Sądu Rejonowego. Biorąc powyższe fakty pod uwagę, Sąd II instancji, przeciwnie niż Sąd Okręgowy uznał, że początkowo zasadne umieszczenie w strzeżonym ośrodku dla uchodźców stało się z biegiem czasu niewątpliwie niesłuszne i rodzące odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa przez okres ponad pięciu miesięcy. Zadośćuczynienie ma formę jednorazowego świadczenia pieniężnego, które pełni funkcję kompensacyjną za doznaną krzywdę i stanowi szkodę niematerialną wynikłą wskutek niewątpliwie niesłusznego jak w tym przypadku umieszczenia w ośrodku strzeżonym dla uchodźców. Chodzi tu o naruszenie dóbr osobistych, które nie wywołują skutków w majątku wnioskodawcy, tylko powodują cierpienia fizyczne i psychiczne. Suma zadośćuczynienia powinna być odpowiednia i odzwierciedlać rozmiar doznanej krzywdy, tj. stopień cierpień fizycznych i psychicznych, ich intensywność, czas trwania, nieodwracalność następstw i inne okoliczności. Wskazuje się, że wysokość zadośćuczynienia powinna być z jednej strony odczuwalna dla poszkodowanego i przynosić mu równowagę emocjonalną, naruszoną przez doznane cierpienia psychiczne, a z drugiej strony utrzymana w rozsądnych granicach, odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa. W realiach przedmiotowej sprawy Sąd Apelacyjny uznał jako kwotę odpowiednią – kwotę 12 tysięcy złotych za okres ponad pięciomiesięczny. W Polsce jest zróżnicowana stopa życiowa, którą wyznacza nie tylko średnie miesięczne wynagrodzenie, ale także minimalne wynagrodzenie za pracę, które według Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 września 2017r. od stycznia 2018r. wynosiło 2100 złotych brutto (Dz. U. z 15.09.2017r, poz. 1747). Wnioskodawca przebywał w ośrodku strzeżonym, który ze swej istoty wprowadza ograniczenia w zakresie swobody przemieszczania i decydowania o sobie, niemniej jednak jest mniej dolegliwe niż tymczasowe aresztowanie. A. T. swym zachowaniem przyczynił się do zaistniałej sytuacji, co w ocenie Sądu odwoławczego wyłączyło odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa za okres pierwszych 60 dni. Wnioskodawca nie został rozłączony z rodziną, a jako obcokrajowiec nie odczuł typowych dla mieszkańca danego kraju negatywnych następstw w postaci utraty statusu społecznego, czy ostracyzmu środowiskowego. Z tych przyczyn zasądzona kwota winna w dostateczny sposób zrekompensować negatywne przeżycia psychiczne wnioskodawcy. </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> Wniosek </td> </tr> <tr> <td> Wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie kwoty 55.750, złotych – częściowo zasadny. </td> <td> ☐ zasadny ☒ częściowo zasadny ☐ niezasadny </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> Apelacja oraz zawarty w niej wniosek zasługiwała na częściowe uwzględnienie, co ostatecznie skutkowało zmianą wyroku i orzeczeniem zadośćuczynienia, lecz w niższej kwocie niż żądana. Sąd odwoławczy uznał za słuszne umieszczenie wnioskodawcy w ośrodku strzeżonym w K. przez okres pierwszych 60 dni. Nie przekonuje w tym względzie argumentacja pełnomocnika, iż skoro nie przeprowadzono żadnej czynności z A. T., to każdy okres umieszczenia w ośrodku należy uznać za niesłuszny. Niezaprzeczalnym jest, że we wstępnym okresie postępowania o udzielenie ochrony międzynarodowej R. M. z rodziną nie wykluczone było zbieranie informacji z udziałem wnioskodawcy. Perspektywa ta malała jednak wraz z upływem czasu. Z kolei analiza treści apelacji nie podnosi argumentów uzasadniających orzeczenie tak wysokiej kwoty zadośćuczynienia. </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="55"/> <col width="667"/> </colgroup> <tr> <td colspan="2"> 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU </td> </tr> <tr> <td rowspan="3"> 1. </td> <td> </td> </tr> <tr> <td> Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności </td> </tr> <tr> <td> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO </td> </tr> <tr> <td colspan="2">  5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji </td> </tr> <tr> <td rowspan="4"> 1. </td> <td> Przedmiot utrzymania w mocy </td> </tr> <tr> <td/> </tr> <tr> <td> Zwięźle o powodach utrzymania w mocy </td> </tr> <tr> <td> </td> </tr> <tr> <td colspan="2">  5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji </td> </tr> <tr> <td rowspan="4"> 1. </td> <td> Przedmiot i zakres zmiany </td> </tr> <tr> <td> Wyrokiem z dnia 7 października 2021r., sygn.. akt II AKa 187/20 Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że zasądził od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcy A. T. zadośćuczynienie za niesłuszne umieszczenie go w Strzeżonym Ośrodku dla Cudzoziemców w K. w okresie od dnia 3 listopada 2017r. do dnia 17 kwietnia 2018r. w kwocie 12.000 (dwunastu) tysięcy złotych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wyroku do dnia zapłaty; - oddalił wniosek w pozostałej części; - wydatkami postępowania odwoławczego obciążył Skarb Państwa. </td> </tr> <tr> <td> Zwięźle o powodach zmiany </td> </tr> <tr> <td> Powody zmiany jak w punkcie 3. </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="52"/> <col width="78"/> <col width="369"/> <col width="221"/> </colgroup> <tr> <td colspan="4">  5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji </td> </tr> <tr> <td colspan="4">  5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia </td> </tr> <tr> <td rowspan="3"> 1.1. </td> <td colspan="2"> </td> <td> ☐ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 439)">art. 439 k.p.k.</a> </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> Zwięźle o powodach uchylenia </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> </td> </tr> <tr> <td rowspan="3"> 2.1. </td> <td colspan="2"> Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości </td> <td> ☐ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 437;art. 437 § 2)">art. 437 § 2 k.p.k.</a> </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> Zwięźle o powodach uchylenia </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> </td> </tr> <tr> <td rowspan="3"> 3.1. </td> <td colspan="2"> Konieczność umorzenia postępowania </td> <td> ☐ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 437;art. 437 § 2)">art. 437 § 2 k.p.k.</a> </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> </td> </tr> <tr> <td rowspan="3"> 4.1. </td> <td colspan="2"> </td> <td> ☐ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 454;art. 454 § 1)">art. 454 § 1 k.p.k.</a> </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> Zwięźle o powodach uchylenia </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> </td> </tr> <tr> <td colspan="4">  5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania </td> </tr> <tr> <td colspan="4"> </td> </tr> <tr> <td colspan="4">  5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> Punkt rozstrzygnięcia z wyroku </td> <td colspan="2"> Przytoczyć okoliczności </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> </td> <td colspan="2"> </td> </tr> <tr> <td colspan="4"> 6. Koszty Procesu </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="128"/> <col width="590"/> </colgroup> <tr> <td> Punkt rozstrzygnięcia z wyroku </td> <td> Przytoczyć okoliczności </td> </tr> <tr> <td> </td> <td> Na podst. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 554;art. 554 § 2)">art. 554 § 2 k.p.k.</a> Sąd orzekł o kosztach procesu. </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="720"/> </colgroup> <tr> <td> 7. PODPIS </td> </tr> <tr> <td>  Marzanna A. Piekarska – Drążek Rafał Kaniok Anna Zdziarska </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="44"/> <col width="153"/> <col width="131"/> <col width="7"/> <col width="37"/> <col width="11"/> <col width="341"/> </colgroup> <tr> <td colspan="7">  1.3. Granice zaskarżenia </td> </tr> <tr> <td colspan="6"> Kolejny numer załącznika </td> <td> 1 </td> </tr> <tr> <td colspan="6"> Podmiot wnoszący apelację </td> <td> Pełnomocnik wnioskodawcy </td> </tr> <tr> <td colspan="6"> Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja </td> <td> Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2019r., sygn. akt XII Ko 59/18. </td> </tr> <tr> <td colspan="7">  1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia </td> </tr> <tr> <td rowspan="4" colspan="2"> ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść </td> <td colspan="5"> ☒ w całości </td> </tr> <tr> <td rowspan="3"> ☐ w części </td> <td colspan="2"> ☐ </td> <td colspan="2"> co do winy </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> ☐ </td> <td colspan="2"> co do kary </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> ☒ </td> <td colspan="2"> co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia co do wysokości zadośćuczynienia </td> </tr> <tr> <td colspan="7">  1.3.2. Podniesione zarzuty </td> </tr> <tr> <td colspan="7"> Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji </td> </tr> <tr> <td> ☐ </td> <td colspan="6"> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 1)">art. 438 pkt 1 k.p.k.</a> – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu </td> </tr> <tr> <td> ☒ </td> <td colspan="6"> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 1 a)">art. 438 pkt 1a k.p.k.</a> – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 1)">art. 438 pkt 1 k.p.k.</a>, chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu </td> </tr> <tr> <td> ☐ </td> <td colspan="6"> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 2)">art. 438 pkt 2 k.p.k.</a> – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia </td> </tr> <tr> <td> ☒ </td> <td colspan="6"> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 3)">art. 438 pkt 3 k.p.k.</a> – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia </td> </tr> <tr> <td> ☐ </td> <td colspan="6"> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 4)">art. 438 pkt 4 k.p.k.</a> – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka </td> </tr> <tr> <td> ☐ </td> <td colspan="6"> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 439)">art. 439 k.p.k.</a> </td> </tr> <tr> <td> ☐ </td> <td colspan="6"> brak zarzutów </td> </tr> <tr> <td colspan="7">  1.4. Wnioski </td> </tr> <tr> <td> ☐ </td> <td colspan="3"> uchylenie </td> <td colspan="2"> ☒ </td> <td> zmiana </td> </tr> </table> </div>