II OZ 443/05

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 3 marca 2005 r., sygn. akt II SA/Lu 31/05 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 16 listopada 2004 r., Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia oddalić zażalenie UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 3 lutego 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, w składzie referendarza sądowego, odmówił przyznania J. M. przyznania prawa pomocy. Jak podano w uzasadnieniu orzeczenia Jerzy Mróz wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł od wniesionej skargi na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 16 listopada 2004 r., Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę, złożył w dniu 25 stycznia 2005 r. na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Wniosek swój skarżący uzasadnił tym, że wraz z żoną i dwoma pełnoletnimi synami zamieszkuje w domu o powierzchni 100 m2, gospodarstwo domowe skarżącego uzyskuje dochody z otrzymywanej przez niego renty w kwocie 608 zł, renty żony w kwocie 584 zł oraz dochodów jakie skarżący uzyskuje z prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie 633 zł miesięcznie. Do skarżącego należy ponadto udział w ½ części działki kw nr [...] oraz nieruchomość kw nr [...]. W dniu 18 lutego 2005 r. skarżący złożył na w/w postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie sprzeciw, wskutek czego utraciło ono swoją moc. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, postanowieniem z dnia 3 marca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił J. M. przyznania prawa pomocy. Sąd stwierdził, iż w świetle okoliczności podanych przez skarżącego tyczących się jego sytuacji materialnej i rodzinnej, żadna z ustawowych, rozstrzygających przy przyznaniu prawa pomocy przesłanek, nie została zrealizowana, skoro skarżący wraz z żoną, wspólnie prowadząc gospodarstwo domowe i utrzymując dwoje uczących się dzieci, uzyskują regularne dochody w łącznej kwocie zbliżonej do przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Nadto maja w sposób samodzielny zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w warunkach domu jednorodzinnego. Dodatkowo przedstawiona ocena znajduje potwierdzenie w zamierzonej przez skarżącego realizacji robót budowlanych przy dobudowie tarasu do budynku mieszkalnego, świadczącej o istotnym zakresie możliwości finansowych rodziny. W konkluzji Sąd uznał, iż sytuacja życiowa, rodzinna, majątkowa skarżącego w niczym nie odbiega od przeciętnego standardu życia w regionie, gdy co zasady instytucja prawa pomocy przewidziana jest dla osób w sytuacjach skrajnie trudnych, z przyczyn od nich niezależnych i niepodlegających usunięciu nawet przy dołożeniu ze strony zainteresowanego aktów najwyższej w danych okolicznościach staranności. Pismem z dnia 5 kwietnia 2005 r. J. M. złożył na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zażalenie. Skarżący podniósł, iż podany przez Sąd łączny dochód jego rodziny dotyczy sytuacji z roku 2003, a w I kwartale 2005 r. dochód ten wynosił 1196 zł miesięcznie. Z drugiej strony koszty utrzymania domu, związanych z tym opłat eksploatacyjnych z każdym rokiem wzrastają. Sąd nie wspomniał natomiast nigdzie o wyżywieniu i ubraniu czterech dorosłych ludzi. Nie posiadają oni ziemi, nawet ogródka. Ponadto są oni w wieku 58 i 60 lat, co całkowicie zamyka im drogę do zatrudnienia się w celach zarobkowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji tego przepisu wynika, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Mając powyższe na uwadze oraz okoliczności niniejszej sprawy należy uznać, iż skarżący nie wykazał w sposób przekonywujący, że znajdują się w sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wskazuje na to łączny dochód jego gospodarstwa domowego zadeklarowany we wniosku w wysokości 1825 zł miesięcznie. Ponadto skoro skarżący dysponuje środkami finansowymi na planowaną dobudowę tarasu do swojego domu, zatem potwierdza to tylko, że sytuacja materialna jego rodziny nie jest tego rodzaju, ażeby nie był on w stanie ponieść kosztów sądowych niniejszej sprawy. Słusznie zatem Sąd I instancji przyjął, iż sytuacja materialna rodziny skarżącego w zasadzie nie odbiega od przeciętnego standardu życia w tym regionie. Należy przy tym zauważyć, iż instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa, a więc ubiegający się o taką pomoc powinien w każdym przypadku poczynić wszelkie możliwe czynności, które pozwolą mu na uiszczenie kosztów sądowych i dopiero wtedy, gdyby poczynione w ten sposób czynności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Odnosząc się do argumentów podniesionych w zażaleniu należy stwierdził, iż nie zasługują one na uwzględnienie i nie mogą wpłynąć na ostateczne rozstrzygnięcie. Sąd jako podstawę przy rozpoznawaniu wniosku J. M. o przyznanie prawa pomocy przyjął dane podane przez niego w tymże wniosku złożonym na urzędowym formularzu w dniu 25 stycznia 2005 r. Wskazywanie przez niego na inną wysokość dochodów niż podane w formularzu nie może być zatem wzięte pod uwagę a poza tym jest nieudokumentowane. W takiej sytuacji postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie o odmowie przyznania J. M. prawa pomocy w zakresie całkowitym należy uznać za prawidłowe. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić.