III FZ 625/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jolanta Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B.D. Sp. z o.o. z siedzibą w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 19 października 2022 r., sygn. akt I SA/Bk 378/22 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu w sprawie ze skargi B.D. Sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 18 sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia dodatkowej kwoty opłaty od środków spożywczych za marzec 2021 r. postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 19 października 2022 r., sygn. akt I SA/Bk 378/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi, w sprawie ze skargi B.D. Sp. z o.o. z siedzibą w B. (dalej: skarżąca lub spółka) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 18 sierpnia 2022 r., w przedmiocie ustalenia dodatkowej kwoty opłaty od środków spożywczych za marzec 2021 r. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, iż na mocy zarządzenia z dnia 12 września 2022 r. wezwano spółkę do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 440 (słownie: czterysta czterdzieści) złotych w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi. 7 października 2022 r. spółka wpłaciła na rachunek Sądu pierwszej instancji wpis sądowy od skargi, jak również wniosła o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu. Konieczność przywrócenia terminu skarżąca uzasadniała tym, że przesyłka została odebrana 14 września 2022 r. przez M.B., który był pracownikiem nieuprawnionym do odbioru niniejszej korespondencji, dokonał tego pierwszy raz z powodu nieobecności pracownika zajmującego się odbiorem korespondencji, tj. E.W.. Spółka podniosła, iż M.B. dokonał odbioru korespondencji pod naciskiem osoby doręczającej oraz bez dokonania konsultacji z kimkolwiek, po czym pozostawił nieotwartą korespondencję na biurku E.W., nie wiedząc jak długo i z jakiego powodu nie będzie ona obecna w pracy. Nieobecność E.W. spowodowana była złym samopoczuciem i zastosowaniem się do zaleceń pracodawcy o pozostaniu w domu z uwagi na dużą liczbę zachorowań na Covid-19. E.W. powróciła do pracy 26 września 2022 r., zaś 5 października 2022 r. podczas segregowania dokumentów znalazła korespondencję od Sądu pierwszej instancji odebraną w dniu 14 września 2022 r., przez co korespondencja przekazana została niezwłocznie do działu prawnego. Dział prawny stwierdził upływ terminu, przez co spółka wniosła o jego przywrócenie. Sąd pierwszej instancji uznał, że spółka nie wykazała okoliczności zaświadczających o braku jej winy w niedochowaniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Podane przez skarżącą nieprawidłowości w odbiorze korespondencji wskazują na niewłaściwa organizację pracy a to oznacza, że do przekroczenia terminu doszło z jej winy. Na powyższe postanowienie spółka wniosła zażalenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła: 1) naruszenie art. 67 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. dalej: P.p.s.a.) poprzez przyjęcie domniemania, że przesyłka została doręczona do rąk pracownika upoważnionego do odbioru pism, 2) naruszenie art. 86 § 1 P.p.s.a. poprzez odmowę przywrócenia terminu, w sytuacji gdy strona skarżąca bez swojej winy nie mogła dokonać czynności w pierwotnie zakreślonym terminie, której to niedokonanie powoduje dla strony skarżącej ujemne skutki w zakresie postępowania sądowego. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi i uznanie uiszczonej należności za dokonaną oraz o zasądzenie od organu administracji na jej rzecz kosztów postępowania zażaleniowego według norm prawem przepisanych. Spółka podniosła, iż sytuacja, w której nieuprawniony pracownik odebrał korespondencję, podczas nieobecności pracownik za korespondencję odpowiedzialną, nie jest rażącym niedbalstwem lecz splotem niefortunnych zdarzeń, niezawinionych przez żadną ze stron. Spółka zaznaczyła, iż nieobecność pracownik odpowiedzialnej za odbiór korespondencji, jak i pozostałej liczby pracowników w tamtym czasie, spowodowana była chorobą w warunkach pandemii SARS-Cov-2. W ocenie skarżącej nie może być mowy o niedbalstwie w przypadku, gdy skarżąca uprawdopodobniła brak swojej winy i zgodnie z przepisami niezwłocznie dokonała przedmiotowej czynności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 86 § 1 P.p.s.a. § 1 jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 87 § 1 - § 4 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§1). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§2). Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi (§3). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§4). Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy. Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie dotrzymania terminu. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu w ujęciu art. 86 § 1 p.p.s.a. zalicza się miedzy innymi chorobę, ale nie każdą, a wyłącznie taką, która miała nagły i obłożny charakter (powodując zwłaszcza konieczność hospitalizacji) i nie pozwalała na wyręczenie się inną osobą. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za prawidłowe stanowisko sądu administracyjnego pierwszej instancji, zgodnie z którym skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności, które miałyby przemawiać za stwierdzeniem, że uchybienie terminowi do uiszczenia wpisu od skargi miało charakter niezawiniony. Jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, organ doręczający przesyłkę nie ma obowiązku sprawdzania czy kwitujący odbiór przesyłki jest osobą uprawnioną. Obowiązkiem spółki jest takie zorganizowanie jej funkcjonowania, aby korespondencja była odbierana przez upoważnione osoby. Niedochowanie tego obowiązku świadczy o niedbalstwie skarżącej, a to wyklucza możliwość przywrócenia terminu. Spółka także nie uprawdopodobniła, aby za przywróceniem terminu przemawiało zaistnienie nadzwyczajnego stanu związanego ze wzrostem liczby zakażeń. Do uprawdopodobnienia braku winy w dochowaniu terminu nie wystarczy samo ogólnikowe powołanie się na istniejący stan zagrożenia zarażeniem wirusem SARS-Cov-2. Istnienie ogólnego stanu zagrożenia epidemicznego nie oznacza jeszcze, że sytuacja ta dotknęła stronę bezpośrednio w taki sposób, iż nie była ona w stanie dokonać czynności postępowania w wymaganym terminie. Podkreślić należy, że skarżąca nie wykazała, iż wystąpiły przeszkody nie do pokonania w zorganizowaniu pracy w taki sposób, by korespondencję odbierała właściwa osoba. Z kolei odbiór korespondencji przez osobę nieuprawnioną świadczy o tym, że nie została ona przez swojego pracodawcę pouczona, że takiej czynności nie może wykonywać. Zatem i ta okoliczność wskazuje na niedbalstwo i nienależytą staranność skarżącej. Wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego nie może być uwzględniony, gdyż przepisy art. 203 i art. 204 P.p.s.a., które regulują zwrot kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji