II SA/Sz 649/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.), Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 października 2021 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z ponoszenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia 30 grudnia 2020 r. nr [...] UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...].12.2020 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 8 ust. 1, ust. 3 - 5 i ust. 7, art. 61 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 lit. a i b, ust. 2d, art. 62, art. 103 ust. 2, art. 110 ust. 7 i ust. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., zwanej dalej: "u.p.s.") w zw. z art. 4 ust. 2 - 3 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz ustawy o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. poz. 1690 ze zm.), Kierownik Sekcji w Dziale Instytucji Pomocy Społecznej Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta S. (zwany dalej: "organem I instancji") ustalił A. G. (zwanej dalej: "stroną", "skarżącą") opłatę za pobyt B. G. w Domu Pomocy Społecznej w S. przy ul. [...] (pkt 1 decyzji), za okresy: - od [...].10.2018 r. do [...].03.2019 r. - [...] zł miesięcznie; - od [...].04.2019 r. do [...].05.2019 r. - [...] zł miesięcznie; - od [...].06.2019 r. do [...].11.2019 r. - [...] zł miesięcznie; - od [...].12.2019 r. do [...].12.2019 r. - [...] zł. W pkt 2 decyzji organ odmówił stronie zwolnienia z odpłatności za pobyt B. G. w Domu Pomocy Społecznej w S. przy ul. [...] (zwanym dalej: "DPS"). W pkt 3 decyzji organ orzekł o obowiązku dokonania opłat z pkt 1 decyzji w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji. W uzasadnieniu wydanej decyzji wskazano, że w dniu [...].01.2017 r., organ wydał decyzję o umieszczeniu B. G. (babci strony) w DPS. Na podstawie decyzji z dnia [...].04.2018 r. określono babci strony wysokość odpłatności za pobyt w DPS. Ostateczną i prawomocną decyzją z dnia [...].09.2018 r. ustalono stronie obowiązek wnoszenia miesięcznej opłaty za pobyt jej babci w DPS od [...].10.2018 r. w kwocie [...]zł miesięcznie. Odpłatność została ustalona proporcjonalnie w stosunku do trzech osób zobowiązanych: B. G., A. G. i P. G.. Czwarty zobowiązany - Ł. G. nie kwalifikował się do odpłatności (dochód nie przekroczył 300% kryterium dochodowego). Wnioskiem z dnia [...].11.2018 r., podtrzymanym wnioskiem z dnia [...].02.2020 r., strona zwróciła się do organu o zwolnienie z opłaty za pobyt babci w DPS. Jak podał organ, na skutek nowelizacji ustawy – u.p.s., został zobowiązany do zawarcia umów, o których mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s. Nie podjęcie przez stronę korespondencji z umową zostało poczytane przez organ, jako odmowa zawarcia umowy dotyczącej ponoszenia odpłatności za pobyt babci w DPS, co skutkowało ustaleniem tej odpłatności w drodze decyzji administracyjnej. Organ przeprowadził w dniu [...].02.2020 r. wywiad środowiskowy. W oparciu o ten wywiad i zgromadzoną w sprawie dokumentację organ ustalił, że strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest zatrudniona w wymiarze pełnego etatu na czas nieokreślony. Źródłem utrzymania strony w miesiącu styczniu 2020 r. było wynagrodzenie w wysokości [...] zł. Organ uznał, że stałe miesięczne uzasadnione wydatki strony wynoszą [...] zł miesięcznie. Przy wykazanym dochodzie pozostaje stronie na wydatki związane z wyżywieniem, zakupem odzieży i obuwia oraz innych niezbędnych i nieprzewidzianych wydatków, kwota około [...] zł miesięcznie. Organ nie uznał wydatków strony na zakup jedzenia dla psa w wysokości [...] zł, wpłaty na pracowniczą Kasę Zapomogowo-Pożyczkową w wysokości [...] zł, na ostateczną spłatę kredytu za zakup auta w [...] zł. Strona powoływała się na trudne relacje rodzinne, brak kontaktu z babcią i nieuczestniczenie jej w życiu od czasu tragicznej śmierci ojca strony. Organ wskazał, że ustawodawca nie uzależnił obowiązku ponoszenia opłat przez krewnych (wstępnych i zstępnych) od okoliczności subiektywnych, takich jak wzajemne stosunki w rodzinie. Z uwagi na przytoczoną argumentację i całokształt ustaleń w sprawie, w tym sytuację finansową strony, organ uznał te okoliczności za niewystarczające dla zwolnienia strony z odpłatności. Strona wniosła odwołanie od wskazanej decyzji organu I instancji z dnia [...].12.2020 r. Podniosła m.in., że organ nie prowadził postępowania wobec wszystkich zobowiązanych jednocześnie i nie wydał jednej decyzji wobec wszystkich zobowiązanych, a w konsekwencji błędne było wyliczenie opłat przypadających na poszczególnych zstępnych. W obrocie prawnym jest już prawomocna decyzja ustalająca kwotę odpłatności za pobyt babci w DPS. Organ I instancji niezasadnie ustalał, jakie wydatki są, a jakie nie są niezbędne dla strony. Organ nie uwzględnił, że strona jest osobą samotną i utrzymuje się z jednego wynagrodzenia o pracę z tytułu zatrudnienia. Ponadto organ nie uwzględnił ustania jakichkolwiek więzi strony z babcią oraz dysponowania przez DPS kwotą ponad [...] zł, którą pozostawiła babcia po śmierci. Decyzją z dnia [...].03.2021 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej: "organem II instancji") działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. art. 61 ust. 1-2, art. 64 u.p.s., uchyliło decyzję organu I instancji z dnia [...].12.2020 r. w części dotyczącej ustalenia stronie miesięcznej opłaty za pobyt babci strony w DPS, za okres od [...].10.2018 r. do [...].12.2019 r. i umorzyło w tym zakresie postępowanie pierwszej instancji. W pozostałym zakresie organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji organ podniósł, że strona jest wnuczką osoby umieszczonej w DPS, więc co do zasady jest zobowiązana do ponoszenia odpłatności za pobyt w DPS. Organ II instancji wskazał, że decyzją z dnia [...].09.2018 r. organ I instancji ustalił obowiązek wnoszenia przez stronę opłaty za pobyt babci w DPS w kwocie [...]zł miesięcznie, a odpłatność ta obowiązuje od dnia [...].10.2018 r. Decyzja ta jest ostateczna i prawomocna, nie została uchylona ani nie stwierdzono jej nieważności, w związku z czym kwestionowana odwołaniem decyzja organu I instancji w zakresie w jakim ustaliła dla strony miesięczną opłatę za pobyt babci strony w DPS, za okres od [...].10.2018 r. do [...].12.2019 r. (pkt 1 kwestionowanej decyzji), pokrywa się z rozstrzygnięciem decyzji z dnia [...].09.2018 r., która w dalszym ciągu obowiązuje. W tym zakresie organ II instancji uwzględnił odwołanie. Następnie organ II instancji odniósł się do wniosku strony o zwolnienie od ponoszenia kosztów pobytu babci w DPS. Zdaniem tego organu, nie zachodzą co do zasady, żadne nadzwyczajne przesłanki dotyczące sytuacji osobistej strony, jak choroba czy długotrwała niepełnosprawność. W zaistniałej sytuacji wchodzą więc pod rozwagę jedynie kwestie sytuacji finansowej strony. Zdaniem organu II instancji, o ile miesięcznych wydatków na kwotę [...]zł z tytułu zakupu jedzenia dla psa oraz [...] zł z tytułu spłaty pracowniczej kasy zapomogo-pożyczkowej nie sposób uznać za niezasadne, to nawet po ich uwzględnieniu do dyspozycji strony pozostaje kwota [...]zł, przy ustalonej odpłatności na poziomie [...] zł miesięcznie. Okoliczność, że w trakcie postępowania strona poniosła np. wydatek jednorazowej spłaty z tytułu ostatniej raty za auto w kwocie [...]zł świadczy o tym, że dysponuje możliwościami i środkami finansowymi na dokonywanie opłat w wysokości [...] zł miesięcznie z tytułu pobytu babci w DPS (analogicznie sytuacja wygląda w przypadku wydatków ponoszonych na prywatne zabiegi medyczne). Stąd, w zakresie odmowy zwolnienia z ponoszenia odpłatności organ pozostawił kwestionowaną odwołaniem decyzję bez zmian. A. G. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ze skargą na decyzję organu II instancji z dnia [...].03.2021 r. wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z dnia [...].12.2020 r. Wydanym decyzjom skarżąca zarzuciła naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego, tj. art. 64 u.p.s. oraz naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik rozstrzygnięcia, tj. art. 7, art. 8, art. 77 art. 78 § 1 art. 80 i art 107 § 3 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego, nierozważenie całego materiału dowodowego, prowadzenie sprawy z naruszeniem zasady pogłębiania zaufania do obywateli do organów państwa oraz podjęcie ostatecznego rozstrzygnięcia w zakresie odmowy zwolnienia skarżącej od ponoszenia opłat za pobyt babci skarżącej w DPS wbrew zasadzie swobodnej oceny dowodów oraz wbrew zasadom doświadczenia życiowego i logiki, co narusza zasady współżycia społecznego oraz zasadę równości wobec prawa poprzez: - nieodniesienie się przez organ II instancji do przesłanek pozafinansowych, tj. okoliczności ustania jakichkolwiek więzi skarżącej z jej babcią spowodowanych jej postępowaniem, odrzucenia przez skarżącą spadku po babci oraz dysponowania przez DPS kwotą ponad [...] zł, którą pozostawiła zmarła babcia, - nieodniesienie się przez organ do okoliczności, że skarżąca jest osobą samotną, utrzymuje się samodzielnie z jednego wynagrodzenia o pracę z tytułu zatrudnienia, 2). przepisów prawa materialnego, tj. art. 64 u.p.s. oraz przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 77, art. 78 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez ocenę przez organ II instancji sytuacji finansowej skarżącej z pominięciem zasady swobodnej oceny dowodów, wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego. 3). przepisów postępowania mających wpływ na wynik rozstrzygnięcia, tj. art. 7, art. 8 § 1 oraz art. 12 k.p.a., z uwagi na rozpatrzenie wniosku skarżącej o zwolnienie od ponoszenia opłat za pobyt babci w DPS po 2 latach od zwrócenia się z prośbą o rozstrzygnięcie, podczas gdy stan faktyczny sprawy nie wymagał tak długiego czasu na rozpatrzenie prośby skarżącej, co doprowadziło do naruszenia zasady prawdy obiektywnej, w tym zasady zaufania do organu administracji publicznej oraz zasady szybkości postępowania, w sytuacji gdy na obywatela nakłada się dodatkowe obciążenia finansowe; 4). przepisów prawa materialnego, tj. art. 61 ust. 1 pkt 3 oraz art. 64 u.p.s. w związku z art. 2 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 28 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U.2020.713 ze zm.), poprzez odmowę zwolnienia skarżącej od obowiązku opłaty za pobyt w DPS nałożonego decyzją z dnia [...].09.2018 r., w sytuacji gdy organ dysponuje kwotą [...]zł pozostawioną przez babcię skarżącej, która wystarcza na pokrycie wszystkich zaległych opłat za jej pobyt, co w tej sytuacji niezgodne jest z zasadami współżycia społecznego oraz zasadą demokratycznego państwa prawa oraz równości wszystkich wobec prawa, co zapewnia Konstytucja. W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że postanowiła nie zaskarżać decyzji organu z dnia [...].09.2018 r., mimo iż nie zgadzała się z rozstrzygnięciem bowiem zgodnie z sugestią pracownika, zwróciła się do organu o zwolnienie od opłat. Organ II instancji za organem I instancji odniósł się jedynie ogólnikowo do sytuacji finansowej skarżącej, nie odnosząc się do argumentacji w zakresie "przesłanek pozafinansowych". Ocena sytuacji finansowej skarżącej została dokonana z pominięciem całego materiału dowodowego, zgłaszanej przez nią argumentacji oraz przedkładanych dokumentów, a także wbrew zasadzie swobodnej oceny dowodów oraz z pominięciem zasad logiki i doświadczenia życiowego. Organy administracji publicznej prowadziły postępowanie przez dwa lata, pomimo iż nie zbierały żadnego materiału dowodowego, a wszystkie dowody i dokumenty zostały przeze skarżącą dostarczone na czas. Skarżąca uważa, że organ naruszył także przepisy prawa materialnego, w tym art. 61 ust. 1 i 2 oraz ust. 2f u.p.s., nie prowadząc postępowania jednocześnie w stosunku do wszystkich osób należących do tego samego kręgu podmiotów zobowiązanych do ponoszenia opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej. Za błędne, skarżąca uznaje stanowisko organu, iż podstawą do zwolnienia z opłat są jedynie kwestie finansowe. Organ odwoławczy miał obowiązek rozważyć argumentację skarżącej dotyczącą braku więzi rodzinnych z babcią skarżącej, w szczególności na tle sytuacji finansowej skarżącej jako osoby samotnie utrzymującej się z wynagrodzenia. Wbrew twierdzeniom organu odwoławczego, przesłanki dotyczące sytuacji osobistej, to nie tylko choroba czy długotrwała niepełnosprawność ale mogą to być także okoliczności osobiste (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 12 marca 2019r., sygn. akt II SA/Rz 1403/18). Organ II instancji, nie odniósł się do okoliczności, iż babcia zerwała ze skarżącą wszelkie kontakty po śmierci swojego męża, a dziadka skarżącej. Odrzuciła pomoc jaką oferowała jej skarżąca i siostra skarżącej. Sytuacja finansowa babci była wówczas bardzo dobra. Skarżąca wskazywała w pismach, że nie wie, co stało się z majątkiem babci. Babcia skarżącej powierzyła swój los synowi - P. G. i jego rodzinie. To nie skarżąca powinna ponosić konsekwencje finansowe decyzji życiowych swojej babci, z którą nic jej nie łączyło od kilkunastu lat. Organ nie odniósł się w swojej decyzji do argumentacji skarżącej w tym zakresie. Organ nie wskazał nawet, iż tę okoliczność rozważał. Organ II instancji nie odniósł się także do okoliczności, iż skarżąca odrzuciła spadek po babci oraz że za jej życia nikt nie wytoczył wobec skarżącej powództwa z roszczeniem o zasądzenie alimentów na rzecz babci na podstawie art. 110 ust. 5 u.p.s. W toku całego postępowania skarżąca podkreślała m.in., że jej babcia nie była samodzielnie zdolna do wydatkowania kwoty ok. [...] zł miesięcznie, która jej pozostawała na osobiste wydatki. Pieniądze te wpływały na konto DPS. Po śmierci babci zostały środki finansowe i jest to kwota ponad [...] zł. Organ kompletnie nie pochylił się nad tymi okolicznościami. Wskazana kwota mogłaby zaspokoić wszelkie roszczenia organu za pobyt w DPS, a żądanie w takiej sytuacji pokrywania przez skarżącą opłat jest niezgodne z zasadami współżycia społecznego oraz zasady równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 oraz art. 2 Konstytucji RP) oraz powinno stanowić przesłankę do zwolnienia skarżącej od opłaty. Kwota pieniędzy, którą pozostawiła babcia skarżącej przypadnie prawdopodobnie także wnukowi Ł. G., który nie jest zobowiązany (zdaniem organu) do ponoszenia opłat za pobyt także jego babci w DPS. Według skarżącej, organ II instancji nie odniósł się do tego, że skarżąca jest osobą samotną i utrzymuje się tylko z jednego wynagrodzenia z tytułu zatrudnienia. Skarżąca nie może liczyć na pomoc rodziny, musi odkładać oszczędności na wypadek utraty pracy, czy na starość. Nie może sobie pozwolić na jakiekolwiek zwolnienia lekarskie i musi leczyć się prywatnie. Na dowód czego przedłożyła wydatki poniesione na leczenie. Dodatkowo ciąży na skarżącej długoterminowe zobowiązanie z tytułu kredytu hipotecznego. Skarżąca podała, że w toku postępowania wskazywała, iż ma także samotną mamę na emeryturze, o którą musi także zatroszczyć się finansowo. W przeciwieństwie do babci mama skarżącej całe życie wspomagała skarżącą finansowo i cały majątek, wykształcenie, wszystko co posiada zawdzięcza pracy mamy i jej wyrzeczeniom. W aktach sprawy znajdują się dokumenty potwierdzające przekazanie darowizn na rzecz mamy skarżącej, którą stara się wspomagać w każdy możliwy sposób. Organ błędnie zinterpretował wydatek z tytułu spłaty ostatniej raty za auto, stwierdzając, iż skoro skarżącą na niego było stać to może także ponosić wydatki za pobyt w DPS. Auto jest potrzebne skarżącej do codziennego życia, dojazdów do pracy (mieszka w G. a pracuje w S.), bez którego nie byłaby w stanie świadczyć pracy na rzecz pracodawcy. Auto ułatwia pomoc mamie skarżącej, która ma pod opieką zaawansowanego prawie stuletniego ojca wymagającego stałej opieki. Organ nie odniósł się także do okoliczności, iż skarżąca zamieszkuje w domu, który wymaga remontu, w związku z tym część oszczędności przeznacza także na bieżącą konserwację i remonty. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W piśmie z dnia [...] października 2021 r. skarżąca podtrzymała wszystkie zarzuty oraz argumentację przedstawioną w skardze. Skarżąca podała, że w związku z tym, iż pracuje uczciwie, wykazuje wszystkie swoje dochody oraz płaci podatki organ nie musiał podejmować szczególnych działań, żeby ustalić wysokość wynagrodzenia skarżącej. Takich kroków natomiast nie podjął wobec innego z wnuków i spadkobiercy babci, tj. Ł. G., chociaż jak wynika z KRS, jest on Prezesem Zarządu Spółki P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Postępowanie organu w sprawie narusza wszelkie zasady współżycia społecznego skoro spadkobierca babci odziedziczy pozostawione po niej środki finansowe nie ponosząc opłat za jej pobyt w DPS, a skarżąca będzie musiała spłacać jej długi chociaż nie dziedziczyła. W ocenie skarżącej, są to przesłanki do zwolnienia skarżącej od opłat za pobyt w DPS. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 r. poz. 374 ze zm.) w związku z wystąpieniem przesłanek w przepisie tym wymienionych. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji, dokonana według kryterium zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia stawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. z 2021 r., poz. 137), wykazała, że akt ten, podobnie jak poprzedzająca go decyzja organu I instancji, naruszają prawo w stopniu nakazującym wyeliminowanie ich z obiegu prawnego. Skarga zasługiwała tym samym na uwzględnienie, choć nie wszystkie jej zarzuty okazały się trafne. Podstawę materialnoprawną wydanej w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 1876 ze. zm., zwanej dalej: "u.p.s."). Stosownie do art. 64 u.p.s., osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w szczególności jeżeli: 1) wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce; 2) występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych; 3) małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia; 4) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko; 5) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty lub jej rodzic przebywała w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka lub placówce opiekuńczo-wychowawczej, na podstawie orzeczenia sądu o ograniczeniu władzy rodzicielskiej osobie kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańcowi domu; 6) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty przedstawi wyrok sądu oddalający powództwo o alimenty na rzecz osoby kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu. Należy przy tym wyjaśnić, że zakres sądowej kontroli wyznacza przedmiot danej sprawy administracyjnej, wyprowadzany z podstawy prawnej rozstrzygnięcia i poza ten zakres sąd administracyjny pierwszej instancji nie ma prawa wyjść (por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2007 r., sygn. akt II FSK 870/07, opubl. w Lex nr 450059). W przedmiotowej sprawie granice rozpoznania sprawy administracyjnej winien wyznaczać wniosek skarżącej z dnia [...].11.2018 r., ponowiony wnioskiem z dnia [...].02.2020 r. o zwolnienie od ponoszenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej (dalej: "DPS"). Okolicznością bezsporną jest, że babcia skarżącej B. G. została umieszczona w DPS na mocy decyzji organu z dnia [...].01.2017 r. Decyzją z dnia [...].09.2018 r. organ ustalił skarżącej odpłatność za pobyt babci w DPS od [...].10.2018 r. Z akt sprawy wynika, że babcia skarżącej zmarła w dniu [...].12.2019 r. Uwzględniając powyższe, Sąd uznał, że prawidłowe było rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji uchylające poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia [...].12.2020 r. w części określającej skarżącej odpłatność za pobyt babci w DPS za okres [...].10.2018 r. - [...].12.2019 r., skoro w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja organu administracji publicznej określająca skarżącej odpłatność za tożsamy okres. Niezasadne są, na kontrolowanym etapie sprawy, zarzuty skargi podważające legalność ustalenia skarżącej odpłatności za pobyt babci w DPS. Zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Wyrażona zasada trwałości decyzji ostatecznych ma podstawowe znaczenie dla stabilizacji opartych na decyzji skutków prawnych. Dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja z dnia [...].09.2018 r. rozstrzygająca merytorycznie w sposób ostateczny sprawę ustalenia skarżącej odpłatności za pobyt babci w DPS, to kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii staje się niedopuszczalne i to niezależnie od prawidłowości pierwotnej decyzji. Stąd kwestia legalności ustalenia sytuacji dochodowej pozostałych zstępnych zobowiązanych do ponoszenia przedmiotowych kosztów nie mogła wywołać zamierzonego skargą skutku. Jakkolwiek, w przypadku powzięcia przez organ informacji o zmianie sytuacji dochodowej przez osoby zobowiązane do wnoszenia opłaty, ma on możliwość przeprowadzenia w tej sprawie postępowania z urzędu. Podobnie bez znaczenia pozostaje podnoszona przez skarżącą kwestia zaniku więzi rodzinnych i odrzucenia spadku po babci, czy też pozostawienia przez babcię środków umożliwiających pokrycie kosztów jej pobytu w domu pomocy społecznej. Nie są to okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na zwolnienie z obowiązku wnoszenia opłat za pobyt wstępnego w domu pomocy społecznej. Ustawodawca nie uzależnił bowiem obowiązku wnoszenia opłaty za pobyt krewnego w domu pomocy społecznej od stopnia zażyłości, utrzymywania kontaktów rodzinnych, istniejących w rodzinie konfliktów i.t.p. Jedynym wyjątkiem jest sytuacja, o której mowa w art. 64a u.p.s., która w niniejszej sprawie nie zachodzi. W sprawie administracyjnej wywołanej wnioskiem skarżącej, ocenie winna podlegać możliwość zwolnienia skarżącej z obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt babci skarżącej w DPS, w świetle dokonanej oceny sytuacji finansowej skarżącej, przy uwzględnieniu przedstawionych przez skarżącą wydatków i jej sytuacji osobistej, w kontekście przesłanek, których mowa w art. 64 u.p.s. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ przedstawił wynik analizy wniosku skarżącej pod kątem wystąpienia okoliczności nadzwyczajnych w rozumieniu art. 64 u.p.s. co do sytuacji osobistej oraz finansowej wnioskodawczyni. Jak przyjmuje się w literaturze, zwolnienie może dotyczyć trudnej sytuacji materialnej spowodowanej długotrwałą chorobą, bezrobociem, niepełnosprawnością, śmiercią członka rodziny, utrzymywaniem się z jednego wynagrodzenia lub świadczenia, ponoszeniem innych opłat za pobyt osób bliskich w domu pomocy społecznej lub ośrodku wsparcia albo poniesieniem strat w wyniku zdarzeń losowych (zob. I. Sierpowska. Pomoc społeczna. Komentarz do art. 64, wyd. VI, LEX/el. 2021). Skarżąca, domagając się zwolnienia z obowiązku wnoszenia opłaty, wskazywała między innymi, że realizuje obowiązek alimentacyjny na rzecz swojej matki, a także [...] letniego dziadka, wymagającego stałej opieki. Wskazywała także na wsparcie, którego udziela swojej samotnie wychowującej dziecko siostrze. Okoliczności te, zdaniem Sądu, nie zostały dostatecznie przez organ rozważone. W szczególności nie załączono do akt umowy z dnia [...].12.2017 r., zgodnie z którą skarżąca zobowiązała się do świadczenia alimentów na rzecz matki, o której mowa w notatce służbowej z dnia [...].10.2019 r. Nie ustalono także, czy umowa ta w dalszym ciągu obowiązuje. Organ winien rozważyć czy realizowanie obowiązku alimentacyjnego skarżącej względem matki i w następstwie także ojca matki może być traktowane jako szczególna sytuacja osobista w rozumieniu art. 64 u.p.s. Nie ulega również wątpliwości, że rozważając sytuację majątkową skarżącej organ winien domagać się szczegółowego zestawienia ponoszonych przez nią wydatków i dokonać jego wnikliwej analizy i oceny, rozsądnie oceniając ich zasadność. W szczególności dotyczy to remontu domu, w którym zamieszkuje skarżąca, a także wskazywanych przez nią wydatków związanych z zakupem samochodu i kosztów dojazdu do pracy. Brak jest w uzasadnieniu wydanych decyzji oraz w aktach sprawy wyliczenia obrazującego wszystkie wydatki, które organ uwzględnił przy ocenie sytuacji finansowej skarżącej, w zestawieniu z osiąganym przez nią dochodem, co nie pozwala na zweryfikowanie trafności poczynionych przez organ ustaleń. Zaznaczyć przy tym należy, że wszystkie podnoszone przez skarżącą wydatki powinny zostać przez nią udokumentowane tak, aby można było zweryfikować ich cel i zasadność. Dopiero bowiem w taki sposób uzupełniony materiał dowodowy da organowi asumpt do prawidłowego ustalenia sytuacji majątkowej skarżącej, a w konsekwencji właściwej oceny, czy w jej przypadku zwolnienie od obowiązku wniesienia opłaty jest zasadne. Szczegółowe rozważania w tym zakresie winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Końcowo wskazać należy, że Sąd nie mógł uwzględnić argumentacji odnoszącej się do przewlekłości prowadzonego przez organ postępowania, kwestia ta pozostaje bowiem poza granicami rozpoznawanej sprawy. Z powyższych względów, Sąd – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 – j.t. ze zm.), orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.