I OZ 1040/19

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 maja 2019 r., sygn. akt III SAB/Kr 65/19 o odrzuceniu skargi K. J. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 lutego 2014 r., sygn. akt III SAB/Kr 75/13 postanawia: odrzucić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 28 maja 2019 r., sygn. akt III SAB/Kr 65/19 odrzucił skargę K. J. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 lutego 2014 r., sygn. akt III SAB/Kr 75/13. Sąd I instancji wskazał, że 25 kwietnia 2019 r. skarżący wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego ww. wyrokiem, który uprawomocnił się 14 marca 2014 r. Skarżący powołał art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; powoływanej dalej jako "P.p.s.a.") i wskazał, że w sprawie od początku został pozbawiony możliwości działania i nigdy nie został pouczony o przysługujących mu uprawnieniach. Odnosząc się do daty złożenia skargi o wznowienie postępowania wskazał, że dopiero 17 kwietnia 2019 r. została mu udostępniona część akt postępowania [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że przedmiotowa skarga podlega odrzuceniu, ponieważ została złożona po terminie umożliwiającym skuteczne domaganie się wznowienia postępowania. Wbrew przy tym twierdzeniom skarżącego, był on należycie reprezentowany w toku postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego ww. wyrokiem z 11 lutego 2014 r. W ocenie Sądu I instancji, powołanie się skarżącego na art. 271 pkt 2 P.p.s.a., było pozbawione podstaw. Skoro wyrok w sprawie sygn. akt III SAB/Kr 75/13 uprawomocnił się 14 marca 2014 r., to skarżący mógł teoretycznie (o ile zostałyby spełnione pozostałe przesłanki) złożyć skargę o wznowienie postępowania najpóźniej 14 marca 2019 r. Skarżący wniósł skargę o wznowienie postępowania w dniu 25 kwietnia 2019 r. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił ww. skargę na podstawie art. 278 P.p.s.a. w związku z art. 280 § 1 P.p.s.a. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniesione zażalenie podlega odrzuceniu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, na postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania wydane na podstawie art. 280 § 1 lub na podstawie art. 281 P.p.s.a., niewymienione w art. 173 P.p.s.a. jako jeden z wyjątków od zasady ogólnej, przysługuje skarga kasacyjna. Postępowanie ze skargi o wznowienie postępowania składa się z dwóch etapów: badania dopuszczalności tej skargi przez sąd oraz ewentualnie następnie badania jej zasadności. Te dwa etapy poprzedza ocena skargi przez przewodniczącego wydziału pod względem spełnienia warunków formalnych i fiskalnych. W orzecznictwie przyjmuje się, że w przypadku nieuzupełnienia braków formalnych skargi jako pisma procesowego (art. 46-47 P.p.s.a.) podstawę odrzucenia skargi o wznowienie jest art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. w zw. z art. 276 P.p.s.a. (zobacz: postanowienie NSA z 8.11.2011 r. II OSK 2065/11, dostępne w CBOSA). Skarga o wznowienie postępowania, która spełnia warunki formalne pisma procesowego kierowana jest na posiedzenie niejawne celem dokonania przez sąd oceny jej dopuszczalności, czyli stwierdzenia czy zachowany został termin do jej wniesienia, czy skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia (art. 280 § 1 P.p.s.a.) i czy nie występują przesłanki z art. 285 P.p.s.a. Badając zachowanie terminów, o których mowa w art. 277 i 278 P.p.s.a., sąd może zażądać od zgłaszającego skargę uprawdopodobnienia okoliczności stwierdzających zachowanie terminu (art. 280 § 2 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę o wznowienie postępowania, wskazując jako podstawę prawną tego odrzucenia przepis art. 280 § 1 P.p.s.a., uznając że skarga ta została wniesiona po upływie terminu o którym mowa w art. 278 P.p.s.a., oraz wskazał dodatkowo, że podstawa wznowienia nie zaistniała. Postępowanie sądowe ze skargi o wznowienie postępowania uregulowane zostało odrębnie w Dziale VII P.p.s.a. Częściowo odrębnie uregulowano warunki formalne skargi o wznowienie postępowania (art. 279 P.p.s.a.), terminy wniesienia tej skargi (art. 277 i 278 P.p.s.a.), procedurę badania dopuszczalności skargi (art. 280, art. 281, art. 285 P.p.s.a.) oraz tryb postępowania przy merytorycznym rozpoznaniu skargi o wznowienie i ponownym rozpoznaniu sprawy (art. 281, art. 282 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 276 P.p.s.a. do skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jeżeli przepisy niniejszego działu nie stanowią inaczej. Jednakże, gdy do wznowienia postępowania właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny, stosuje się odpowiednio przepisy art. 175. Przepis ten, zmieniony ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658) z dniem 15 sierpnia 2015 r., stanowi odesłanie do stosowania do skargi o wznowienie postępowania sądowego (m.in. warunków formalnych skargi) przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, chyba że przepisy działu VII stanowią inaczej. Terminy wniesienia skargi o wznowienie postępowania zostały uregulowane odrębnie w art. 277 i 278 P.p.s.a. Zgodnie z art. 280 § 1 P.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Natomiast - w myśl art. 281 zdanie pierwsze P.p.s.a. - na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i jeżeli brak jest ustawowej podstawy wznowienia lub termin do wniesienia skargi nie został zachowany, odrzuca skargę o wznowienie. Oznacza to, że przepisy art. 280 § 1 i 281 P.p.s.a. również stanowią szczególną - w stosunku do art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. - podstawę prawną odrzucenia skargi o wznowienie postępowania z powodu uchybienia terminu do jej wniesienia. Zgodnie z art. 173 § 1 P.p.s.a. od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4, art. 161 § 1 oraz art. 220 § 3, przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W myśl art. 194 § 1 pkt 1a P.p.s.a. na postanowienie o odrzuceniu skargi w przypadkach, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4 oraz art. 220 § 3 przysługuje zażalenie. Zasadą jest, że od postanowień kończących postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna. Wyjątki od tej zasady wymienione w art. 173 § 1 P.p.s.a. nie mogą być wykładane rozszerzająco. Postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania wydane na podstawie art. 280 § 1 lub na podstawie art. 281 P.p.s.a. nie zostało wymienione w art. 173 P.p.s.a. jako jeden z wyjątków od zasady ogólnej. Zatem od takiego postanowienia przysługuje skarga kasacyjna (zobacz: postanowienie NSA z 10.04.2019 II OZ 1354/18 i z 3.04.2019 r. II OZ 40/19; porównaj także: postanowienie NSA z 17.04.2018 r. II OZ 372/18; postanowienie NSA z 12.09.2018 r. II FZ 545/18, publ. CBOSA - orzeczenia.nsa.gov.pl, J. Drachal, A. Wiktorowska, R. Stankiewicz [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2017, s. 733). W sprawie niniejszej zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie wywiódł sam skarżący. Zaś sporządzenie i wywiedzenie przez samego skarżącego zażalenia na postanowienie od którego przysługuje skarga kasacyjna powoduje, że zażalenie takie jest niedopuszczalne i podlega odrzuceniu (porównaj: postanowienie NSA z 17.04.2018 r. II OZ 372/18). Wywiedzione w tej sprawie zażalenie nie mogło zostać potraktowane jako skarga kasacyjna, z uwagi na niespełnienie warunku formalnego wynikającego z art. 175 P.p.s.a. Stosownie do § 1 tego przepisu skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego. Należy jednak zauważyć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, doręczając zaskarżone postanowienie, błędnie pouczył skarżącego o przysługującym mu prawie wniesienia zażalenia, zamiast pouczyć o przysługującym mu prawie wniesienia skargi kasacyjnej i jej wymogach formalnych. Podkreślenia przy tym wymaga, że błędne pouczenie strony o przysługujących środkach odwoławczych nie może powodować, że przysługuje jej inny środek odwoławczy niż wynika to z przepisów P.p.s.a. Jednakże, w sytuacji gdy na skutek błędnych działań sądu administracyjnego strona uchybi wymaganiom formalnym przewidzianym dla danego środka odwoławczego i zostanie on odrzucony, to jest uprawniona do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej, co pozwoli na uniknięcie negatywnych konsekwencji uchybień powstałych bez winy strony. Błędne pouczenie nie może szkodzić stronie, która dokonała czynności procesowej zgodnie z nim. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 180 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.