I Ns 200/20

<p>Sygn. akt I Ns 200/20</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p>Dnia 09 listopada 2021r.</p> <p>Sąd Rejonowy w Sanoku I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <p>Przewodniczący: SSR Aldona Helińska-Hanus</p> <p>Protokolant: Joanna Widmoser</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 09 listopada 2021 r. w Sanoku</p> <p>na posiedzeniu niejawnym</p> <p>sprawy z wniosku : <span class="anon-block">M. F. (1)</span>, <span class="anon-block">T. T.</span> i <span class="anon-block">I. S.</span> </p> <p>o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłych : <span class="anon-block">M. F. (2)</span>, <span class="anon-block">A. F.</span> i <span class="anon-block">A. K.</span> </p> <p>na podstawie przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1099;art. 1099 § 1)">art. 1099 § 1 k.p.c.</a> </p> <p> <strong> <!-- -->p o s t a n a w i a </strong> </p> <p>o d r z u c i ć wniosek.</p> <p> <em> <!-- -->Sędzia Sądu Rejonowego</em> </p> <p> <em> <!-- -->Aldona Helińska-Hanus</em> </p> <p>Sygn. akt I Ns 200/20</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <strong> <!-- -->postanowienia z dnia 09 listopada 2021 r.</strong> </p> <p>W dniu 19 czerwca 2020r. wpłynął do Sądu Rejonowego w Sanoku wniosek pełnomocnika wnioskodawców <span class="anon-block">M. F. (1)</span>, <span class="anon-block">T. T.</span> i <span class="anon-block">I. S.</span> o stwierdzenie nabycia spadku co do majątku spadkowego znajdującego się w Rzeczypospolitej Polskiej (wraz z roszczeniem o zwrot gospodarstwa rolnego) po spadkodawcach: <span class="anon-block">M. F. (2)</span> i <span class="anon-block">A. F.</span>.</p> <p>W treści uzasadnienia wniosku, pełnomocnik podniósł, iż spadkodawcy zmarli na Ukrainie, gdzie stale przed śmiercią zamieszkiwali. Spadkodawca <span class="anon-block">M. F. (2)</span> urodził się w Polsce i był właścicielem nieruchomości położonej w miejscowości <span class="anon-block">W.</span> o powierzchni 7,0 ha, która po zakończeniu II wojny światowej została przejęta na własność Skarbu Państwa.</p> <p>W ocenie pełnomocnika aby wnioskodawcy mogli domagać się zwrotu przedmiotowej nieruchomości na drodze sądowej i administracyjnej, muszą legitymować się postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku po <span class="anon-block">M. F. (2)</span> i jego zmarłych spadkobiercach, co do majątku pozostawionego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto w skład spadku po spadkodawcach wchodzi jedynie roszczenie o odszkodowanie oraz o zwrot gospodarstwa rolnego w Polsce i jest to pierwsza sprawa spadkowa po wyżej wymienionych.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd zważył, co następuje: </strong> </p> <p>W pierwszej kolejności należy podnieść, iż zgodnie z treścią przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1108;art. 1108 § 1)">art. 1108 § 1 k.p.c.</a> do jurysdykcji krajowej należą sprawy spadkowe, jeżeli spadkodawca w chwili śmierci był obywatelem polskim lub miał miejsce zamieszkania bądź miejsce zwykłego pobytu w Rzeczpospolitej Polskiej. Zgodnie natomiast z § 2 tego przepisu prawa do jurysdykcji krajowej należą również sprawy spadkowe, jeżeli majątek spadkowy albo jego znaczna część znajduje się w Rzeczypospolitej Polskiej. W związku z tym w przypadku zaistnienia którejkolwiek z okoliczności wymienionych w treści powołanego wyżej przepisu konieczne jest przyjęcie, że sprawa należy do jurysdykcji sądów polskich. Odnosząc powyższe do treści wniosku pełnomocnika wnioskodawców należy podnieść, że spadkodawcy w chwili śmierci nie byli obywatelami polskimi i nie mieli miejsca zamieszkania lub zwykłego pobytu w Rzeczypospolitej Polskiej.</p> <p>Ponadto jak wynika z uzasadnienia wniosku w skład spadku wchodzi jedynie roszczenie o odszkodowanie oraz o zwrot gospodarstwa rolnego w Polsce, zlokalizowanego w miejscowości <span class="anon-block">W.</span>, stanowiącego własność spadkodawcy <span class="anon-block">M. F. (2)</span> i przejętego na własność Skarbu Państwa – po zakończeniu II wojny światowej.</p> <p>W ocenie Sądu roszczenie o odszkodowanie i zwrot nieruchomości nie może być utożsamiane z pojęciem majątku spadkowego.</p> <p>Jednocześnie zgodnie z treścią przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1110(2))">art. 1110^{<!-- -->2}k.p.c.</a> jurysdykcja krajowa w sprawach rozpoznawanych w postępowaniu nieprocesowym jest wyłączna w zakresie, w którym rozstrzygnięcie dotyczy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 ()">praw rzeczowych</a> na nieruchomości lub posiadania nieruchomości położonej w Rzeczypospolitej Polskiej. W tym miejscu przywołać należy postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 sierpnia 2000 r., wydane w sprawie o sygn. akt I CKN 804/00. Sąd Najwyższy wskazał, iż ,,wykładnia zaś zwrotu ,,sprawa o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 ()">prawa rzeczowe</a>” wskazuje na objęcie nim zarówno własności, jak i innych <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 ()">praw rzeczowych</a>, w tym także i ograniczonych”.</p> <p>Jak wynika natomiast z akt niniejszej sprawy, w skład spadku nie wchodzi prawo własności nieruchomości tylko roszczenie o jej zwrot, które nie jest tożsame z prawem własności nieruchomości, ani też jakiekolwiek ograniczone <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 ()">prawo rzeczowe</a>, lecz wyłącznie ekspektatywa odzyskania nieruchomości położonej w Polsce przez osobę, która nie posiada obywatelstwa polskiego.</p> <p>Zdaniem Sądu, w tym stanie rzeczy brak jest podstaw do stwierdzenia jurysdykcji sądu polskiego.</p> <p>Ponadto w sprawie nie występuje także jurysdykcja konieczna sądów polskich (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1099(1))">art. 1099^{<!-- -->1}k.p.c.</a>).</p> <p>Należy również podnieść , iż w związku z tym, że jest to pierwsza sprawa spadkowa po spadkodawcach objętych wnioskiem, nie wykazano także aby nie było możliwe przeprowadzenie postępowania spadkowego przed sądem ukraińskim.</p> <p>W związku z powyższym, Sąd orzekł o odrzuceniu wniosku i w oparciu o treść przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1099;art. 1099 § 1)">art. 1099 § 1 k.p.c.</a> </p> <p> <em> <!-- --> SSR Aldona Helińska-Hanus</em> </p> <p>Sygn. akt I Cz 14/22</p> </div> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p>Dnia 31 stycznia 2022 r.</p> <p>Sąd Okręgowy w Krośnie I Wydział Cywilny w składzie:</p> <p>Przewodniczący : Sędzia SO Grzegorz Blecharczyk</p> <p>Protokolant : starszy sekretarz sądowy Jolanta Kazimierczuk</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2022 roku</p> <p>na posiedzeniu niejawnym</p> <p>sprawy z wniosku <span class="anon-block">M. F. (1)</span>, <span class="anon-block">T. T.</span> i <span class="anon-block">I. S.</span> </p> <p>o stwierdzenie nabycia spadku</p> <p>na skutek zażalenia wnioskodawców na postanowienie Sądu Rejonowego w Sanoku z dnia 9 listopada 2021 roku, sygn. akt.I Ns 200/20</p> <p> <strong> <!-- --> p o s t a n a w i a</strong> </p> <p>oddalić zażalenie.</p> <p>Sygn. akt I Cz 14/22</p> <p> <strong> <!-- --> Uzasadnienie postanowienia z dnia 31 stycznia 2022 r.</strong> </p> <p>Sąd Rejonowy w Sanoku rozpoznawał wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłych <span class="anon-block">M. F. (2)</span>, <span class="anon-block">A. F.</span> i <span class="anon-block">A. K.</span>. <br/>Postanowieniem z dnia 09 listopada 2021r.</p> <p>Sąd Rejonowy w Sanoku wniosek odrzucił podając podstawę tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1099;art. 1099 § 1)">art. 1099 § 1 kpc</a>. Sąd Rejonowy ustalił, że spadkodawcy zmarli w Ukrainie, gdzie stale przed śmiercią zamieszkiwali <span class="anon-block">M. F. (2)</span> urodził się w Polsce i był właścicielem nieruchomości położonej w miejscowości <span class="anon-block">W.</span>, która po II wojnie światowej została przyjęta na własność Skarbu Państwa. W ocenie wnioskodawców m.in. spadkobiercy tego spadkodawcy mogą domagać się zwrotu przedmiotowej nieruchomości, ale muszą legitymować się orzeczeniem <br/>i przejściem prawa co do majątku pozostawionego na terytorium RP. Sami wnioskodawcy przyznali, że skład spadku wchodzi jedynie roszczenie <br/>o odszkodowanie oraz zwrot gospodarstwa rolnego, które było położone <br/>w Polsce. Środek zaskarżenia błędnie nazwany apelacją złożyli wnioskodawcy zarzucając naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1108;art. 1108 § 2)">art. 1108 § 2 kc</a> poprzez jego niezastosowanie, wskutek błędnego uznania, iż w niniejszej sprawie brak jest podstaw do jurysdykcji krajowej (orzekania przez polski sąd powszechny) w sytuacji gdy w skład spadku po spadkodawcach <span class="anon-block">M. F. (2)</span> i jego następcach prawnych wchodzą roszczenia o zwrot nieruchomości posiadanych przez nich do czasu przesiedlenia do Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej w miejscowości <span class="anon-block">W.</span>, które to nieruchomości zostały przyjęte na własność Skarbu Państwa <br/>po przesiedleniu <span class="anon-block">M. F. (2)</span> i jego rodziny na tereny obecnej Ukrainy. <br/> W oparciu o zarzuty skarżący wnosili o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I Instancji.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył co następuje:</strong> </p> <p>Zażalenie podlega oddaleniu.</p> <p>Po za sporem powinno być co wynika z treści wniosku, że spadkodawcy w chwili otwarcia spadku i nie byli obywatelami polskimi i nie mieli miejsca zamieszkania lub zwykłego pobytu w Rzeczypospolitej Polskiej. Jak również, że w skład spadku wchodzi jedynie roszczenie o odszkodowanie bądź zwrot gospodarstwa rolnego zlokalizowanego w miejscowości <span class="anon-block">W.</span> stanowiące własność spadkodawcy <span class="anon-block">M. F. (2)</span> i przyjętego na własność Skarbu Państwa po zakończeniu II wojny światowej.</p> <p>Sąd Rejonowy w uzasadnieniu wniosku skupił się na analizie treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1108;art. 1108 § 1)">art. 1108 § 1 kpc</a> w powiązaniu z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1110(2))">art. 1110 ^{<!-- -->2}kpc</a>. Przypomnieć należy, że zarzuty apelacyjne ukierunkowane były na przyjęcie jurysdykcji krajowej sądów polskich przy zastosowaniu łącznika, że w skład spadku wchodzą roszczenia o zwrot nieruchomości po przesiedleniu spadkodawców.</p> <p>Sąd Rejonowy w uzasadnieniu przywołuje postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 sierpnia 2000 roku wydane w sprawie o sygn. akt I CKN 804/00. Sąd Okręgowy przytoczony pogląd Sądu Najwyższego akceptuje. Wskazać należy, że prawem takim nie jest roszczenie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej w jakiejkolwiek postaci. W przypadku rozstrzyganej sprawy spadkobiercy jedynie wskazują na dokumenty archiwalne tj. rejestr wymiaru podatku gruntowego za lata 1945-1946 i wykaz mienia pozostawionego przez repatriantów. Stwierdzić zatem należy, że nie wszczęte zostały żadne postępowania administracyjne z roszczeń spadkobierców (patrz postanowienie SN w sprawie sygn. akt I CSK 312/16 z dnia 21 kwietnia 2017 r.</p> <p>Sąd zauważa, że stosowanie do treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1110(2))">art. 1110 ^{<!-- -->2}kpc</a> w zakresie w jakim sprawa spadkowa dotyczy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 ()">praw rzeczowych</a> nieruchomości lub posiadania nieruchomości położonej w Polsce jurysdykcja krajowa sądów polskich dotyczy i to zarówno spraw należących do jurysdykcji krajowej na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1108)">art. 1108 kpc</a> jak i tych spraw spadkowych w odniesieniu do których brak jest podstaw do przyjęcia jurysdykcji krajowej według łączników zawartych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1108)">art. 1108 kpc</a>. W tym stanie rzeczy do wyłącznej jurysdykcji krajowej należy sprawa spadkowa w odniesieniu do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 ()">praw rzeczowych</a> do nieruchomości znajdującej się na terenie Polski nawet jeżeli spadkodawca był cudzoziemcem, nie mieszkał w Polsce. W tym przydatku nie można uznać, że roszczenie, które jeszcze nie zostało wyartykułowane w żadnym innym postępowaniu wchodzi w zakres <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 ()">praw rzeczowych</a> uzasadniających jurysdykcję krajową. Zastrzec należy, że w tej sprawie nie mamy do czynienia z jakąkolwiek ewentualną częścią nieruchomości, której własność byłaby potwierdzona na rzecz spadkodawców.</p> <p>W konsekwencji Sąd Okręgowy na postawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 kpc</a> w związku z art. w zw. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 397;art. 397 § 2)">art. 397 § 2 kpc</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 kpc</a> oddalił zażalenie.</p> </div>