I C 821/17

<p>Sygn. akt I C 821/17</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 16 listopada 2021 r.</p> <p>Sąd Okręgowy w Warszawie, I Wydział Cywilny w składzie:</p> <p>Przewodniczący: SSO Bożena Chłopecka</p> <p>Protokolant: Emilia Szymanowska</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 5 października 2021 r. w Warszawie</p> <p>na rozprawie sprawy z powództwa <span class="anon-block">A. P. (1)</span>, <span class="anon-block">A. P. (2)</span>, <span class="anon-block">M. P.</span>, <span class="anon-block">Z. D.</span>, <span class="anon-block">K. D.</span>, <span class="anon-block">A. D.</span>, <span class="anon-block">D. D.</span>, <span class="anon-block">J. D.</span> </p> <p>przeciwko Skarbowi Państwa - Ministrowi Rozwoju, Pracy i Technologii </p> <p>o zapłatę</p> <p>I.  powództwo oddala w całości,</p> <p>II.  ustala, że koszty postępowania w całości w stosunku do swoich udziałów ponoszą powodowie, z tym, że ich rozliczenie pozostawia referendarzowi sądowemu.</p> <p> <strong> <!-- -->Sygn. Akt IC 821/17</strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>W pozwie z 13 sierpnia 2017r. powodowie wnieśli o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa – Ministra Gospodarki (obecnie Minister Rozwoju, Pracy i Technologii) na rzecz:</p> <p>1)  <span class="anon-block">A. P. (1)</span>, <span class="anon-block">A. P. (2)</span> i <span class="anon-block">M. P.</span> kwoty po 315.650,99 zł z odsetkami za opóźnienie od wytoczenia powództwa,</p> <p>2)  <span class="anon-block">Z. D.</span> kwotę 73.936,24 zł z odsetkami za opóźnienie od wytoczenia powództwa,</p> <p>3)  <span class="anon-block">K. D.</span> kwotę 124.022,09 zł z odsetkami za opóźnienie od wytoczenia powództwa,</p> <p>4)  <span class="anon-block">A. D.</span> kwotę 96.594,12 zł z odsetkami za opóźnienie od wytoczenia powództwa,</p> <p>5)  <span class="anon-block">D. D.</span> kwotę 93.016,56 zł z odsetkami za opóźnienie od wytoczenia powództwa,</p> <p>6)  <span class="anon-block">J. D.</span> kwotę 89.439 zł z odsetkami za opóźnienie od wytoczenia powództwa.</p> <p>Powodowie wnieśli także o zasądzenie od pozwanego na rzecz każdego z powodów kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (k-2-138 pozew).</p> <p>Pozwany wniósł o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie od każdego z powodów na rzecz pozwanego kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej. Pozwany podniósł zarzut przedawnienia roszczenia (k-167-201).</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny.</strong> </p> <p>Zarządzeniem z 30 listopada 1953r. Przedsiębiorstwo „<span class="anon-block">(...)</span> w Miasteczku <span class="anon-block">K.</span>, pow. <span class="anon-block">W.</span>” zostało objęte przymusowym zarządem państwowym. Zaś 22 maja 1962r. Przewodniczący Komitetu Drobnej Wytwórczości wydał orzeczenie o przejściu tego przedsiębiorstwa z mocy prawa na własność państwa (bezsporne).</p> <p>Współwłaścicielami w/w przedsiębiorstwa byli <span class="anon-block">H.</span> i <span class="anon-block">K. P.</span> oraz <span class="anon-block">J.</span> i <span class="anon-block">T. D.</span>. Powodowie są następcami prawnymi współwłaścicieli tegoż przedsiębiorstwa (bezsporne).</p> <p>Decyzją z 27 maja 2009r. Minister Gospodarki stwierdził nieważność zarządzenia Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła z 30 listopada 1953r. (k-45-55)</p> <p>Decyzją z 12 sierpnia 2014r. Minister Gospodarki stwierdził nieważność zarządzenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z 22 maja 1962r. (k-56-65).</p> <p>4 sierpnia 2017r. powodowie wystosowali do pozwanego wezwanie do zapłaty odszkodowania, gdyż pozwany przeniósł prawo własności przedmiotowego przedsiębiorstwa na rzecz osób trzecich (k-70-71).</p> <p>Wartość odtworzeniowa nieruchomości zabudowanej budynkami młyna, stanowiąca aktualnie <span class="anon-block">działki ewidencyjne nr (...)</span>, położonej w <span class="anon-block">M.</span>, według stanu na 30 listopada 1953r. oraz według cen na dzień sporządzenia opinii przez biegłego wynosi 1.065.175 zł. Zaś wartość maszyn, urządzeń przemysłowych, pasów transmisyjnych i wyposażenia biura według cen na dzień sporządzania opinii wynosi 359.600 zł (k-291- 332 opinia biegłych).</p> <p>Powyższy stan faktyczny nie był sporny między stronami i został ustalony w oparciu o dokumenty złożone do akt sprawy.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy rozważył co następuje.</strong> </p> <p>Powództwo nie jest zasadne w całości. Strona powodowa dochodzi odszkodowania w zakresie udziałów w spadku po właścicielach znacjonalizowanego przedsiębiorstwa oraz właścicielach nieruchomości, na której miało być prowadzone przedsiębiorstwo. Na wskazywaną przez powodów łączną szkodę rzeczywistą składa się:</p> <p>1)  kwota 954.014 zł stanowiąca wartość szkody rzeczywistej w zakresie majątku nieruchomego,</p> <p>2)  kwota 469.964 zł stanowiąca wartość szkody rzeczywistej w zakresie majątku ruchomego.</p> <p>Powodowie wywodzą swoje roszczenie z decyzji z 12 sierpnia 2014r. Ministra Gospodarki, w której Minister stwierdził nieważność zarządzenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z 22 maja 1962r.</p> <p>Podstawą formalnoprawną dochodzonego w niniejszej sprawie roszczenia jest <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 160;art. 160 § 1)">art. 160 § 1 k.p.a.</a> Zgodnie z jego brzmieniem stronie, która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 156;art. 156 § 1)">art. 156 § 1 k.p.a.</a> albo stwierdzenia nieważności takiej decyzji służy roszczenie o odszkodowanie, chyba, że ponosi ona winę za powstanie okoliczności wymienionych w tym przepisie. Przepis ten został uchylony przez art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 roku o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 162, poz. 1692) z dniem 01 września 2004 roku, ale mimo zmiany regulacji i uchylenia przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 160)">art. 160 k.p.a.</a>, zgodnie z brzmieniem art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 roku, będzie on miał zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, gdyż do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem jej wejścia w życie, stosuje się przepisy dotychczasowe w brzmieniu obowiązującym do dnia jej wejścia w życie. Akty nacjonalizacyjne wydane zostały przed dniem 01 września 2004 roku, czyli przed uchyleniem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 160)">art. 160 k.p.a.</a>, a to implikuje przyjęcie przez Sąd za podstawę prawną żądania zgłoszonego przez powodów właśnie uchylone przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 160)">art. 160 k.p.a.</a> Zgodnie zaś z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 160;art. 160 § 6)">art. 160 § 6 k.p.a.</a> roszczenie o odszkodowanie przedawnia się z upływem trzech lat od dnia, w którym stała się ostateczna decyzja (…), w której organ stwierdził, w myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 158;art. 158 § 2)">art. 158 § 2 k.p.a.</a>, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 156;art. 156 § 1)">art. 156 § 1 k.p.a.</a> </p> <p>Stwierdzenie niezgodności z prawem decyzji administracyjnej stanowiącej podstawę przejęcia własności osoby fizycznej przez Państwo jest równoznaczne ze spełnieniem się jednej z przesłanek odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę poniesioną w związku z wadliwą decyzją administracyjną. Niezbędne jest jednak wykazanie przez poszkodowanego rozmiaru szkody oraz jej związku z wydaniem decyzji uznanej następnie za nieważną lub wydaną z naruszeniem prawa. W zakresie ustalenia rzeczywistej szkody niezbędne jest wykazanie adekwatnego związku przyczynowo-skutkowego między szkodą a decyzjami wyeliminowanymi z obrotu prawnego. Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 361;art. 361 § 1)">art. 361 § 1 k.c.</a> zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. Zdaniem Sądu powodowie niewłaściwie wskazali decyzję z której wywodzą szkodę, gdyż źródłem szkody w tym przypadku jest zarządzenie w sprawie ustanowienia zarządu państwowego z 30 listopada 1953r. Sąd w tym zakresie podziela pogląd, który został wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z 8 lipca 2016r., sygn. akt I CSK 575/15. Sąd Najwyższy wskazał, że „<em> <!-- -->szkoda, której naprawy dochodzą powodowie została wyrządzona jeszcze przed wydaniem decyzji z 17 września 1961r. (…), źródłem szkody było wydane z naruszeniem prawa zarządzenie Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła z 23 grudnia 1952r. Wydanie tego zarządzenia pozbawiło poprzednika prawnego powodów najpierw możliwości korzystania z należącego do niego przedsiębiorstwa, a następnie było przyczyną sprawczą przejścia z mocy prawa tego przedsiębiorstwa na własność Skarbu Państwa. Po drugie orzeczenie Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z 17 września 1961r nie wywołało żadnych nowych skutków prawnych, a jedynie potwierdziło to, że poprzednik prawny powodów stracił prawo do składników wchodzących w skład przedsiębiorstwa.” </em> Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał za zasadny podniesiony przez pozwanego trzyletni zarzut przedawnienia wynikający z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 160;art. 160 § 6)">art. 160 § 6 k.p.a.</a>, albowiem decyzja nadzorcza stwierdzająca nieważność zarządzenia z 30 listopada 1953r. została wydana przez Ministra Gospodarki 27 maja 2009r., a więc na 8 lat przed złożeniem pozwu w niniejszej sprawie.</p> <p>Ponieważ Sąd uznał za zasadny podniesiony zarzut przedawnienia zbędne jest rozważanie co do pozostałych kwestii prawnych i faktycznych.</p> <p>Biorąc powyższe pod uwagę orzeczono jak w sentencji.</p> <p>O kosztach postępowania orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a> </p> </div>