III C 246/20
Sądy powszechne2021-11-18
Sygnatura
III C 246/20
Data orzeczenia
2021-11-18
Rodzaj
SENTENCE
Sędziowie
Alicja Przybylska (PRESIDING_JUDGE)
Treść orzeczenia
<p>Sygn. akt III C 246/20</p>
<div>
<h2>WYROK</h2>
<h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5>
<p> Dnia 18 listopada 2021 r.</p>
<p>Sąd Rejonowy Szczecin – Centrum w Szczecinie, III Wydział Cywilny, w składzie następującym:</p>
<table>
<colgroup>
<col width="186"/>
<col width="524"/>
</colgroup>
<tr>
<td>
<p>Przewodniczący:</p>
</td>
<td>
<p>Sędzia Alicja Przybylska</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<p> Protokolant:</p>
</td>
<td>
<p>Stażysta Michalina Wawrowska</p>
</td>
</tr>
</table>
<p>po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2021 r. w Szczecinie</p>
<p>na rozprawie sprawy</p>
<p>z powództwa<strong>
<!-- --> <span class="anon-block">S. H.</span>
</strong>
</p>
<p>przeciwko <strong>
<!-- -->
<span class="anon-block"> (...) Państwowe spółce akcyjnej</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span>
</strong>
</p>
<p>
<em>
<!-- -->o ustalenie</em>
</p>
<p>I.
oddala powództwo;</p>
<p>II.
zasądza od powoda <span class="anon-block">S. H.</span> na rzecz pozwanej <span class="anon-block"> (...) Państwowe spółki akcyjnej</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> kwotę 1.817 zł (jeden tysiąc osiemset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu.</p>
<p>Sygn. akt III C 246/20</p>
</div>
<div>
<h2>UZASADNIENIE</h2>
<p>
<span class="anon-block">S. H.</span> wniósł przeciwko <span class="anon-block"> (...) Państwowym Spółce Akcyjnej</span> w <span class="anon-block">W.</span> pozew o ustalenie, że pomiędzy nim, a pozwaną spółką istnieje stosunek najmu lokalu mieszkalnego położonego w <span class="anon-block">S.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>. Nadto wniósł o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych.</p>
<p>W uzasadnieniu żądania pozwu <span class="anon-block">S. H.</span> podniósł, że prawo najmu lokalu położonego w <span class="anon-block">S.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> przysługiwało jego dziadkowi <span class="anon-block">R. H. (1)</span>. Po śmierci dziadka w lokalu pozostali: babcia powoda <span class="anon-block">A. H.</span>, brat powoda <span class="anon-block">T. H.</span> i powód. <span class="anon-block">A. H.</span> zmarła w dniu 18 października 2000 roku. <span class="anon-block"> (...) Państwowe Spółka Akcyjna</span> w <span class="anon-block">W.</span> wydała zaświadczenie o nabyciu prawa najmu lokalu przez <span class="anon-block">T. H.</span> w trybie art. 8 ustawy z dnia 2 lipca 1994 roku o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych. Tymczasem warunki do stwierdzenia nabycia prawa najmu w trybie ww. przepisu spełniał również i powód: od stycznia 2000 roku nieprzerwanie mieszkał w ww. lokalu z żoną <span class="anon-block">E.</span>, utrzymywał lokal w należytym stanie, terminowo opłacał czynsz najmu i inne opłaty. Powód nieprzerwanie mieszka w lokalu do dnia wniesienia pozwu. Przez wiele lat pozwana nie kwestionowała legalności zajmowania przez powoda lokalu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">S.</span>. Jednakże pismem z dnia 16 marca 2018 roku wezwała <span class="anon-block">S.</span> i <span class="anon-block">E. H.</span> do opróżnienia i wydania przedmiotowego lokalu w terminie do dnia 31 maja 2018 roku oraz wymeldowania się z w/w nieruchomości, wskazując jako podstawę żądania brak posiadania tytułu prawnego. Dlatego też uzasadnione jest wystąpienie z niniejszym powództwem. Powód, jako zstępny zmarłego najemcy w osobie <span class="anon-block">R. H. (1)</span>, zamieszkując z nim do chwili jego śmierci, nabył z mocy prawa uprawnienie do najmu przedmiotowego lokalu.</p>
<p>W odpowiedzi na pozew <span class="anon-block"> (...) Państwowe Spółka Akcyjna</span> w <span class="anon-block">W.</span> wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie na jej rzecz od powoda zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych.</p>
<p>Pozwana podniosła, że w świetle treści dokumentów, którymi dysponuje nie zachodzą przesłanki do ustalenia, że <span class="anon-block">S. H.</span> wstąpił w stosunek najmu lokalu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> po śmierci najemcy. Powód zameldował się w spornym lokalu w dniu 1 grudnia 2010 roku, a jego żona <span class="anon-block">E. H.</span> w dniu 7 stycznia 2011 roku. W ocenie strony pozwanej poważne wątpliwości budzą stwierdzenia zawarte w pozwie odnośnie zamieszkiwania powoda wraz z żoną w lokalu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> od stycznia 2000 roku. Jak wynika z dokumentów matka powoda – <span class="anon-block">B. H.</span> otrzymała przydział lokalu położonego w <span class="anon-block">S.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> i tam zamieszkała wraz z mężem i synami, w tym powodem <span class="anon-block">S.</span>. Dopiero na prośbę <span class="anon-block">A. H.</span> z dnia 20 lutego 2000 roku w lokalu zameldowany został brat powoda <span class="anon-block">T. H.</span>. W piśmie z dnia 6 czerwca 2007 roku <span class="anon-block">T. H.</span> poinformował, że mieszka w lokalu z bratową <span class="anon-block">E. H.</span> i jej synem <span class="anon-block">S.</span> od stycznia 2006 roku. Nadto złożył oświadczenie, że w lokalu tym, poza nim nikt nie jest zameldowany. Powyższe jednoznacznie przemawia za tym, że powód nie zamieszkiwał z najemczynią <span class="anon-block">A. H.</span> do chwili jej śmierci.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:</strong>
</p>
<p>W dniu 18 maja 1955 roku poprzednik prawnych <span class="anon-block"> (...) Państwowych Spółki Akcyjnej</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> zawarł z dziadkiem powoda <span class="anon-block">R. H. (1)</span> umowę najmu mieszkania służbowego położonego w <span class="anon-block">S.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>. Umowa została zawarta na czas trwania stosunku pracy. Do zamieszkiwania z pracownikiem byli uprawnieni najbliżsi członkowie jego rodziny, żyjący z nim we wspólnym gospodarstwie domowym oraz osoba prowadząca gospodarstwo domowe. Wykaz osób uprawnionych do zamieszkiwania z pracownikiem stanowił załącznik do umowy. Uprawnieni do zamieszkania w lokalu byli: żona <span class="anon-block">A. H.</span> oraz synowie <span class="anon-block">L.</span>, <span class="anon-block">T.</span>, <span class="anon-block">W.</span> i <span class="anon-block">K. H.</span>.</p>
<p>
<em>
<!-- -->Dowód:</em>
</p>
<p>
<em>
<!-- -->- umowa o przydział mieszkania służbowego k. 13-14. </em>
</p>
<p>W dniu 22 kwietnia 1978 roku matka powoda – <span class="anon-block">B. H.</span> zawarła umowę najmu lokalu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">S.</span>.</p>
<p>Uprawnieni do zamieszkania w lokalu byli: mąż <span class="anon-block">S.</span>, syn <span class="anon-block">S.</span> (powód) i syn <span class="anon-block">T.</span>. W lokalu zamieszkali w 1979 roku.</p>
<p>
<em>
<!-- -->Dowód:</em>
</p>
<p>
<em>
<!-- -->- pismo, k. 66,</em>
</p>
<p>
<em>
<!-- -->- oświadczenie o ilości osób zamieszkujących w lokalu k. 67,</em>
</p>
<p>
<em>
<!-- -->- karta ewidencyjna lokalu k. 68 – 69,</em>
</p>
<p>
<em>
<!-- -->- przesłuchanie powoda <span class="anon-block">S. H.</span> w charakterze strony k. 208 verte – 209.</em>
</p>
<p>
<span class="anon-block">R. H. (1)</span> zmarł w dniu 6 lutego 2000 roku.</p>
<p>Po śmierci <span class="anon-block">R. H. (1)</span> prawo najmu przysługiwało jego żonie <span class="anon-block">A. H.</span>.</p>
<p>
<em>
<!-- -->Niesporne. </em>
</p>
<p>Pismem z dnia 20 lutego 2000 roku <span class="anon-block">A. H.</span> zwróciła się do <span class="anon-block"> (...) Państwowych Spółki Akcyjnej</span> w <span class="anon-block">W.</span> o wyrażenie zgody na zameldowanie w lokalu wnuka <span class="anon-block">T. H.</span>, który od kilku lat opiekował się zmarłym mężem i nią. W piśmie wskazała, że po śmierci męża jest samotna i z uwagi na stan zdrowia potrzebuje pomocy drugiej osoby.</p>
<p>Pismem z dnia 27 kwietnia 2000 roku <span class="anon-block"> (...) Państwowe Spółka Akcyjna</span> w <span class="anon-block">W.</span> wyraziła zgodę na zameldowania <span class="anon-block">T. H.</span> w lokalu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>.</p>
<p>
<span class="anon-block">T. H.</span> zamieszkał w lokalu razem z babcią i zameldował się w nim w dniu 28 kwietnia 2000 roku.</p>
<p>
<span class="anon-block">A. H.</span> zmarła w dniu 18 października 2000 roku.</p>
<p>
<em>
<!-- -->Bezsporne, a nadto dowód:</em>
</p>
<p>
<em>
<!-- -->- podanie, k. 70, </em>
</p>
<p>
<em>
<!-- -->- pismo z dnia 27.04.2000 r. k. 71,</em>
</p>
<p>
<em>
<!-- -->- zaświadczenie o zameldowaniu k. 75.</em>
</p>
<p>W dniu 17 stycznia 2007 roku <span class="anon-block">T. H.</span> złożył w Oddziale Gospodarowania <span class="anon-block"> (...)</span> w <span class="anon-block">S.</span> akt zgonu <span class="anon-block">A. H.</span>.</p>
<p>W celu podjęcia decyzji co do jego uprawnień do lokalu, pismem z dnia 29 stycznia 2007 roku, wezwano <span class="anon-block">T. H.</span> do przedłożenia poświadczenia z biura meldunkowego wystawionego przez Urząd Miasta w <span class="anon-block">S.</span> Wydział Ewidencji Ludności o liczbie wszystkich osób zameldowanych w lokalu na pobyt stały oraz do złożenia oświadczenia z informacją, od kiedy w lokalu zamieszkuje jego żona <span class="anon-block">E. H.</span> i syn <span class="anon-block">S.</span>. Ponadto poinformowano, że wszelkie zmiany liczby zamieszkałych osób należy zgłaszać w Rejonie Administrowania i Utrzymywania <span class="anon-block"> (...)</span> w <span class="anon-block">S.</span> niezwłocznie po ich wystąpieniu.</p>
<p>
<span class="anon-block">T. H.</span> wyjaśnił, że <span class="anon-block">E. H.</span> jest żoną jego brata <span class="anon-block">S. H.</span> i wraz z synem <span class="anon-block">S.</span> zamieszkuje z nim w lokalu od dnia 1 stycznia 2006 roku.</p>
<p>W tym okresie w lokalu zameldowany był tylko <span class="anon-block">T. H.</span>.</p>
<p>
<em>
<!-- -->Dowód:</em>
</p>
<p>
<em>
<!-- -->- pismo z dnia 29.01.2007 r. k. 74,</em>
</p>
<p>
<em>
<!-- -->- zaświadczenie o zameldowaniu k. 75,</em>
</p>
<p>
<em>
<!-- -->- pismo z dnia 06.06.2007 r. k. 76,</em>
</p>
<p>
<em>
<!-- -->- pismo z dnia 26.06.2007 r. k. 77.</em>
</p>
<p>W dniu 7 lipca 2007 roku <span class="anon-block"> (...) Państwowe Spółka Akcyjna</span> w <span class="anon-block">W.</span> wydała zaświadczenie o wstąpieniu <span class="anon-block">T. H.</span> – brata powoda w stosunek najmu lokalu po zmarłej w dniu 18 października 2000 roku najemczyni <span class="anon-block">A. H.</span>.</p>
<p>
<em>
<!-- -->Dowód:</em>
</p>
<p>
<em>
<!-- -->- zaświadczenie z dnia 17.07.2007 r. k. 78.</em>
</p>
<p>W latach 2001 – 2008 <span class="anon-block">E. H.</span> (żona powoda) zlecała dokonywanie opłat na poczet czynszu najmu lokalu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">S.</span>, wskazując dane byłej najemczyni – <span class="anon-block">A. H.</span>.</p>
<p>
<em>
<!-- -->Dowód:</em>
</p>
<p>
<em>
<!-- -->- dowody wpłat k. 145 – 164.</em>
</p>
<p>W dniu 16 września 2010 roku <span class="anon-block">S. H.</span> zawarł umowę o świadczenie usług telekomunikacyjnych do lokalu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>
</p>
<p>
<em>
<!-- -->Dowód:</em>
</p>
<p>
<em>
<!-- -->- umowa, k. 20.</em>
</p>
<p>W dniu 1 grudnia 2010 roku <span class="anon-block">S. H.</span> zameldował się w lokalu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>, a w dniu 7 stycznia 2011 roku w lokalu tym zameldowała się jego żona – <span class="anon-block">E. H.</span>.</p>
<p>
<em>
<!-- -->Dowód:</em>
</p>
<p>
<em>
<!-- -->- potwierdzenie zameldowania k. 60,</em>
</p>
<p>
<em>
<!-- -->- potwierdzenie zameldowania k. 61.</em>
</p>
<p>W dniu 27 marca 2013 roku przeprowadzono okresową kontrolę przewodów kominowych. W protokole jako właściciela wskazano <span class="anon-block">E. H.</span>.</p>
<p>
<em>
<!-- -->Dowód:</em>
</p>
<p>
<em>
<!-- -->- protokół z kontroli przewodów kominowych, k. 21.</em>
</p>
<p>W dniu 28 marca 2013 roku <span class="anon-block">E. H.</span> zawarła umowę dostarczania paliwa gazowego do lokalu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>.</p>
<p>W dniu 25 sierpnia 2014 roku matka powoda <span class="anon-block">B. H.</span> zapłaciła za wymianę stolarki okiennej w lokalu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>.</p>
<p>
<em>
<!-- -->Dowód:</em>
</p>
<p>
<em>
<!-- -->- umowa, k. 24,</em>
</p>
<p>
<em>
<!-- -->- faktura VAT z dnia 25.08.2014 r., k. 18. </em>
</p>
<p>
<span class="anon-block">T. H.</span> wyprowadził się z lokalu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w kwietniu 2017 roku. Przedkładając zaświadczenie wniósł o kierowanie wszelkiej korespondencji do pozostałego w mieszkaniu jego brata – <span class="anon-block">S. H.</span>.</p>
<p>
<em>
<!-- -->Dowód:</em>
</p>
<p>
<em>
<!-- -->- zaświadczenie o zameldowaniu, k. 62.</em>
</p>
<p>Dnia 17 sierpnia 2017 roku zamontowano wodomierz – jako lokator podpisał się <span class="anon-block">S. H.</span>.</p>
<p>
<em>
<!-- -->Dowód:</em>
</p>
<p>
<em>
<!-- -->- karta montażu /wymiany gazomierza, k. 23.</em>
</p>
<p>W dniu 20 lutego 2018 roku <span class="anon-block">T. H.</span> złożył <span class="anon-block"> (...) Państwowym Spółce Akcyjnej</span> w <span class="anon-block">W.</span> oświadczenie o zrzeczeniu się prawa najmu lokalu położonego przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>, na rzecz brata <span class="anon-block">S. H.</span>, który obecnie zamieszkuje w lokalu. Wskazał, że sam nie mieszka w tym lokalu od kwietnia 2017 roku.</p>
<p>
<em>
<!-- -->Dowód:</em>
</p>
<p>
<em>
<!-- -->- oświadczenie z dnia 20.02.2018 r., k. 16.</em>
</p>
<p>W dniu 20 lutego 2018 roku <span class="anon-block">S. H.</span> i <span class="anon-block">E. H.</span> złożyli <span class="anon-block"> (...) Państwowym Spółce Akcyjnej</span> w <span class="anon-block">W.</span> oświadczenie o zamieszkiwaniu w lokalu od stycznia 2000 roku. W treści pisma wskazano, że w czasie przyznawania tytułu do najmu lokalu powstał błąd, przez który powód nie został ujęty w umowie. Podali, że lokal przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> pozostaje ich jedynym miejscem do życia.</p>
<p>W dniu 20 lutego 2018 roku sąsiedzi powoda <span class="anon-block">A. D.</span>, <span class="anon-block">E. D.</span>, <span class="anon-block">R. G.</span>, <span class="anon-block">A. G.</span>, <span class="anon-block">E. M.</span> i <span class="anon-block">M. M.</span> złożyli oświadczenie o zamieszkiwaniu <span class="anon-block">S. H.</span> w lokalu od stycznia 2000 roku.</p>
<p>
<em>
<!-- -->Dowód:</em>
</p>
<p>
<em>
<!-- -->- oświadczenie z dnia 20.02.2018 r., k. 17,</em>
</p>
<p>
<em>
<!-- -->- oświadczenie sąsiadów z dnia 20.02.2018 r., k.22. </em>
</p>
<p>Pismem z dnia 16 marca 2018 roku <span class="anon-block"> (...) Państwowe Spółka Akcyjna</span> w <span class="anon-block">W.</span> wezwała <span class="anon-block">E.</span> i <span class="anon-block">S. H.</span> do opróżnienia i wydania lokalu położonego w <span class="anon-block">S.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>, ze względu na brak posiadania tytułu prawnego do jego zajmowania, w terminie do 31 maja 2018 roku.</p>
<p>
<em>
<!-- -->Dowód:</em>
</p>
<p>
<em>
<!-- -->- wezwanie do wydania lokalu, k. 28.</em>
</p>
<p>
<span class="anon-block"> (...) Państwowe Spółka Akcyjna</span> w <span class="anon-block">W.</span> naliczała czynsz najmu oraz opłaty za media przy przyjęciu, że w lokalu zamieszkiwały 3 osoby.</p>
<p>
<em>
<!-- -->Dowód:</em>
</p>
<p>
<em>
<!-- -->- zeznania świadka <span class="anon-block">D. G.</span>, k. 141 verte. </em>
</p>
<p>W dniu 8 czerwca 2018 roku <span class="anon-block"> (...) Państwowe Spółka Akcyjna</span> w <span class="anon-block">W.</span> skierowała do <span class="anon-block">E.</span> i <span class="anon-block">S. H.</span> zawiadomienie o rozliczeniu mediów.</p>
<p>W treści dokumentów księgowych wskazano, że od marca 2018 roku lokal zajmowany jest bez tytułu prawnego i naliczano z tego tytułu odszkodowanie.</p>
<p>
<em>
<!-- -->Dowód:</em>
</p>
<p>
<em>
<!-- -->- zawiadomienie o nadpłacie, k. 26,</em>
</p>
<p>
<em>
<!-- -->- zestawienie sald, k. 27.</em>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sąd Rejonowy zważył, co następuje: </strong>
</p>
<p>W ocenie Sądu powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.</p>
<p>Powód wywodził roszczenie z faktu wstąpienia w stosunek najmu lokalu położonego w <span class="anon-block">S.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>, wskazując iż po śmierci pierwotnych najemców, wstąpił w stosunek najmu lokalu w trybie art. 8 ustawy o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych i wnosił o ustalenie, że łączy go z pozwaną <span class="anon-block"> (...) Państwowe Spółką Akcyjną</span> w <span class="anon-block">W.</span> umowa najmu przedmiotowego lokalu. Przy czym w sprawie bezspornym między stronami pozostawało, że tytuł prawny do lokalu przysługiwał dziadkowi powoda – <span class="anon-block">R. H. (2)</span> i jego żonie <span class="anon-block">A. H.</span>, a także że osoby te zmarły odpowiednio w dniach 6 lutego 2000 roku i 18 października 2000 roku.</p>
<p>Podstawę prawną żądania pozwu stanowił przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a>, zgodnie z którym <em>
<!-- -->powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny</em>.</p>
<p>W świetle treści cytowanego przepisu przesłanki uwzględnienia powództwa w trybie przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a>, są następujące: istnienie interesu prawnego oraz wykazanie prawdziwości twierdzeń powoda o tym, że dany stosunek prawny lub prawo rzeczywiście istnieje.</p>
<p>Interes prawny istnieje wówczas, gdy zachodzi stan niepewności co do istnienia stosunku prawnego lub prawa, a wynik postępowania doprowadzi do usunięcia niejasności i wątpliwości w tym zakresie i zapewni powodowi ochronę jego prawnie chronionych interesów, czyli definitywnie zakończy spór istniejący lub prewencyjnie zapobiegnie powstaniu takiego sporu w przyszłości. Wyraża się on zatem istnieniem obiektywnej, a więc rzeczywiście istniejącej potrzeby ochrony prawnej. O braku interesu prawnego w ustaleniu można mówić wówczas, gdy powód nie ma jakiejkolwiek potrzeby ustalenia prawa lub stosunku prawnego, lub gdy może osiągnąć w pełni ochronę swych praw w inny sposób, w szczególności poprzez realizację dalej idącego roszczenia. Jak wynikało z twierdzeń pozwu, popartych przedłożonymi dokumentami, w tym wezwaniem do opróżnienia lokalu, pozwana kwestionuje uprawnienie powoda do władania lokalem i domaga się jego wydania. Powód miał zatem interes prawny w ustaleniu istnienia stosunku najmu, a w okolicznościach faktycznych sprawy nie przysługiwało mu dalej idące roszczenie.</p>
<p>Jakkolwiek w okolicznościach faktycznych sprawy wątpliwości mógł budzić sposób sformułowania żądania pozwu – jako żądania ustalenia istnienia stosunku najmu, a nie żądania ustalenia, iż powód wstąpił w stosunek najmu, to w ocenie Sądu żądanie to mogło zostać w ten sposób wyrażone. Jak wskazał Sąd Najwyższy w treści uzasadnienia uchwały z dnia 19 listopada 1996 roku (sygn. akt III CZP 115/96) cechami charakterystycznymi wyroku ustalającego istnienie (wynikającego z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 691)">art. 691 k.c.</a>) lub nieistnienie stosunku najmu, jak zresztą i wszystkich wyroków ustalających prawa lub stosunki prawne są deklaratywność, nieegzekucyjność, prewencyjność i prejudycjalność. Odwołano się zatem do wyroku jako ustalającego istnienie stosunku najmu. Ponadto sformułowanie żądania pozwu, a następnie sentencji wyroku poprzez określenie, iż powód wstąpił w stosunek najmu, czy też że między stronami sporu taki stosunek istnieje, nie ma praktycznego znaczenia i sprowadza się w każdym z tych przypadków do ewentualnego potwierdzenia nawiązania stosunku najmu z uwagi na istnienie ustawowych ku temu przesłanek.</p>
<p>Zgodnie z obowiązującym zarówno w dacie śmierci <span class="anon-block">A. H.</span>, jak i <span class="anon-block">R. H. (1)</span>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19941050509" title="Ustawa z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych - Dz. U. z 1994 r. Nr 105, poz. 509 (art. 8)">art. 8 ustawy z dnia 2 lipca 1994 roku o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych</a> <em>
<!-- -->w razie śmierci najemcy jego zstępni, wstępni, pełnoletnie rodzeństwo, osoby przysposabiające albo przysposobione oraz osoba, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu małżeńskim z najemcą, mieszkający z nim stale do chwili jego śmierci, wstępują w stosunek najmu lokalu oraz nabywają jego uprawnienia i obowiązki związane z tym lokalem, chyba że się tego prawa zrzekną wobec wynajmującego. Nie dotyczy to osób, które w chwili śmierci najemcy miały tytuł prawny do zajmowania innego lokalu mieszkalnego</em> (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19941050509" title="Ustawa z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych - Dz. U. z 1994 r. Nr 105, poz. 509 (art. 8 ust. 1)">ust. 1</a>). <em>
<!-- -->W razie braku osób uprawnionych do wstąpienia w stosunek najmu lub w razie zrzeczenia się przez nie tego prawa, stosunek najmu lokalu wygasa</em> (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 691 ust. 2)">ust. 2</a>). Zaznaczenia wymaga, że przepis ten został uchylony z dniem 10 lipca 2001 roku, kiedy to regulacja w tym zakresie została zamieszczona w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 691)">art. 691 Kodeksu cywilnego</a>, zawężając jednocześnie krąg osób uprawnionych do dzieci najemcy (a nie wszystkich zstępnych).</p>
<p>Powód jako zstępny najemczyni <span class="anon-block">A. H.</span> – jej wnuk, należał zatem do kręgu osób, którym przysługiwało uprawnienie do wstąpienia w stosunek najmu po jej śmierci. Zaznaczenia przy tym wymagało, że jakkolwiek w treści pozwu pełnomocnik powódki wskazał, iż <span class="anon-block">S. H.</span> przysługuje przedmiotowe uprawnienie jako zstępnemu <span class="anon-block">R. H. (1)</span>, to jego żądanie należało rozpatrzeć przy ocenie całokształtu okoliczności sprawy i ewentualnego następstwa.</p>
<p>W ocenie Sądu powód nie wykazał, że zamieszkiwał stale z <span class="anon-block">A. H.</span> w lokalu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> do chwili jej śmierci. Tak samo nie udowodnił aby przeprowadził się do tego lokalu już wcześniej, tj. za życia dziadka <span class="anon-block">R. H. (1)</span>. Zważywszy na treść cytowanego wyżej przepisu art. 8 decydujące znaczenie miało ustalenie, że powód stale zamieszkiwał w lokalu do dnia 18 października 2000 roku.</p>
<p>Zdaniem Sądu materiał dowodowy zaoferowany przez powoda nie dał podstaw do ustalenia w sposób nie budzący wątpliwości, że powód wprowadził się do lokalu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> przed śmiercią któregokolwiek z pierwotnych najemców i stale zamieszkiwał w lokalu do dnia 18 października 2000 roku.</p>
<p>W celu wykazania tego faktu, powód złożył znajdujące się w jego posiadaniu dokumenty prywatne dotyczące regulacji stanu prawnego lokalu oraz wniosek o przesłuchania w charakterze świadków sąsiadów <span class="anon-block">A. D.</span>, <span class="anon-block">E. D.</span>, <span class="anon-block">E. M.</span>, <span class="anon-block">M. M.</span>, <span class="anon-block">R. G.</span>, <span class="anon-block">A. G.</span>. Zawnioskował także o przeprowadzenie dowodów z zeznań <span class="anon-block">E. H.</span> i <span class="anon-block">T. H.</span> oraz ze swojego przesłuchania w charakterze strony.</p>
<p>Świadkowie <span class="anon-block">A. G.</span> i <span class="anon-block">R. G.</span>, od których Sąd postanowił odebrać zeznania na piśmie, oświadczyli, że nie potrafią udzielić rzetelnych odpowiedzi na pytania odnoszące się do zamieszkiwania powoda w lokalu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>, ponieważ nie utrzymywali stosunków z rodziną <span class="anon-block">H.</span>. Świadkowie <span class="anon-block">A. D.</span> i <span class="anon-block">E. D.</span> nie potrafili wskazać kto zamieszkiwał w lokalu w dacie śmierci <span class="anon-block">A. H.</span>. Świadkowie <span class="anon-block">E.</span> i <span class="anon-block">M. M.</span> też nie potrafili precyzyjnie wskazać od kiedy powód zamieszkał w lokalu. W świetle treści zeznań świadków będących sąsiadami <span class="anon-block">A. H.</span> pewne jest jedynie, że w lokalu zamieszkiwała <span class="anon-block">A. H.</span> z mężem. Powód był przez nich widywany w lokalu, w tym także w okresie kiedy żyli najemcy. Świadkowie Ci nie potrafili jednak powiedzieć w sposób jednoznaczny, czy powód w lokalu faktycznie zamieszkiwał, czy jedynie w nim bywał, a jeżeli zamieszkiwał to od kiedy. Podkreślenia przy tym wymaga, że jakkolwiek w aktach spawy znajdowało się oświadczenie zbiorczo podpisane przez sąsiadów, w którym wskazano, że powód wraz z żoną zamieszkał w lokalu od stycznia 2000 roku, to treść tego pisma nie mogła mieć dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ważkiego znaczenia. To zeznania złożone w charakterze świadka, po uprzedzeniu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, stanowią materiał dowodowy miarodajny do ustalenia faktów na jego podstawie, przy uwzględnieniu także możliwości czynienia przez Sąd w toku składania zeznań bezpośrednich spostrzeżeń.</p>
<p>W sposób pewny, o tym, że powód zamieszkał w lokalu jeszcze za życia <span class="anon-block">A. H.</span> i mieszkał w lokalu stale do chwili jej śmierci, zeznali świadkowie <span class="anon-block">T. H.</span> – brat powoda i <span class="anon-block">E. H.</span> – żona powoda. W ocenie Sądu do zeznań tych osób należało podejść z ostrożnością, jako osób związanych z powodem. Przede wszystkim jednak zeznania te należało ocenić jako niewiarygodne w świetle treści złożonych przez strony dokumentów oraz zasad doświadczenia życiowego.</p>
<p>
<span class="anon-block">T. H.</span> zeznał, że dziadkami opiekowali się on i brat <span class="anon-block">S.</span> (powód) i w 2000 roku powód zamieszkał w lokalu. Wskazać w tym miejscu należało, że jak wynikało z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy <span class="anon-block">A. H.</span>, po śmierci męża chciała uregulować prawo do zamieszkania w lokalu opiekującego się nią wnuka i w dniu 21 lutego 2000 roku złożyła podanie o zezwolenie na zameldowanie w lokalu brata powoda <span class="anon-block">T. H.</span> (k. 70). W podaniu wskazała, że opiekuje się nią wnuk <span class="anon-block">T. H.</span> i zwraca się z prośbą o wyrażenia zgody na zameldowanie go w lokalu na pobyt stały. Pozwana wniosek ten uwzględniła i pismem z dnia 27 kwietnia 2000 roku wyraziła zgodę na zameldowanie <span class="anon-block">T. H.</span>. Świadek <span class="anon-block">T. H.</span> zeznał, że wskazanie jego imienia w podaniu o wyrażenie zgody na zameldowanie w lokalu nastąpiło z powodu wynikającego z wieku (91 lat) i choroby pomylenia wnuków. <span class="anon-block">A. H.</span> myliła wnuków <span class="anon-block">T.</span> i <span class="anon-block">S.</span>. <span class="anon-block">A. H.</span> na pewno chodziło o wnuka <span class="anon-block">S. H.</span>, który się nią opiekował, tylko pomyliła w piśmie imiona. Zeznania świadka co do pomyłki w imieniu wnuków zdaniem Sądu nie zasługiwały na wiarę. Jak już wyżej wskazano, pozwana wyraziła zgodę na zameldowanie <span class="anon-block">T. H.</span> w lokalu, o czym zawiadomiła pismem z dnia 27 kwietnia 2000 roku. <span class="anon-block">T. H.</span> niewątpliwie z treścią tego pisma się zapoznał, ponieważ już następnego dnia, 28 kwietnia 2000 roku, zameldował się w lokalu na pobyt stały. Musiał zatem wiedzieć o popełnionej przez babcię pomyłce w imieniu wnuka, jednakże nie podjął żadnych kroków w celu jej wyjaśnienia. Przeciwnie, skorzystał z udzielonego mu zezwolenia na zameldowanie w lokalu. Gdyby istotnie była to pomyłka w imieniu, <span class="anon-block">T. H.</span> i <span class="anon-block">S. H.</span> niewątpliwie już wtedy podjęliby czynności mające na celu jej sprostowanie i uzyskanie prawa do meldunku przez <span class="anon-block">S. H.</span>. Ponadto już sam podpis pod pismem wskazuje, że nie zostało ono sporządzone przez <span class="anon-block">A. H.</span>, albowiem charakter pisma którym sporządzono podanie i charakter pisma, którym został położony pod nim podpis, znacząco się różnią, czemu nie przeczyła żadna ze stron postępowania. Powyższe wskazuje na brak możliwości pomyłki po stronie <span class="anon-block">A. H.</span>, skoro to nie ona była autorem tego pisma. W konsekwencji przeczy także twierdzeniom świadka, że to stan zdrowia najemczyni skutkował omyłką w imieniu. Ponadto w treści podania wskazana została data urodzenia <span class="anon-block">T. H.</span>, co również wskazuje na prawidłowe wskazanie wnuka, którego dotyczył wniosek.</p>
<p>Jak wynikało z przedłożonych dokumentów, <span class="anon-block">T. H.</span> podjął czynności zmierzające do uregulowania jego prawa do lokalu. W dniu 17 stycznia 2007 roku złożył pozwanej akt zgonu <span class="anon-block">A. H.</span>, co skutkowało wszczęciem postępowania dotyczącego regulacji stanu prawnego lokalu, co wynika wprost z pisma pozwanej z dnia 29 stycznia 2007 roku. Udzielił pozwanej żądanych informacji i złożył wymagane dokumenty, w tym wskazał ile osób jest zameldowanych w lokalu i od kiedy zamieszkuje w nim żona <span class="anon-block">S. E.</span> i jego syn <span class="anon-block">S.</span>. W odpowiedzi na pisma pozwanej wskazał (dwukrotnie), że żona powoda i jego syn mieszkają w lokalu od 1 stycznia 2006 roku. Jak zeznał, wskazał taką datę, bo do tego odnosiło się pismo pozwanej. Zaznaczenia jednak wymaga, że w piśmie z dnia 29 stycznia 2007 roku pozwana domagała się wyjaśnienia od kiedy w lokalu mieszka <span class="anon-block">E. H.</span> z synem <span class="anon-block">S.</span>, bez dodatkowych wskazań, z których wynikałoby, że pozwaną interesuje właśnie 2006 rok. Ponadto data 1 stycznia 2006 roku nie ma żadnego znaczenia prawnego w sprawie w aspekcie konieczności uregulowania stanu prawnego lokalu po zgonie najemczyni <span class="anon-block">A. H.</span>. Tutaj decydujące znaczenie ma to kto faktycznie zamieszkiwał w lokalu do dnia śmierci najemcy. Na podstawie informacji udzielonych przez <span class="anon-block">T. H.</span> pozwana wydała zaświadczenie o wstąpieniu w stosunek najmu, w treści którego wskazała, że w stosunek najmu lokalu wstąpił „zamieszkały wspólnie z najemcą w chwili śmierci w lokalu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>” <span class="anon-block">T. H.</span>. Wskazuje to jednoznacznie, że w toku postępowania wyjaśniającego <span class="anon-block">T. H.</span> nie wspomniał o fakcie zamieszkiwania w lokalu do śmierci babci również i brata <span class="anon-block">S.</span>. W świetle zasad doświadczenia życiowego wątpliwe jest to, aby <span class="anon-block">T.</span>, podając fakt zamieszkiwania w lokalu bratowej i bratanka, nie wspomniał o zamieszkiwania w lokalu również i jego brata, gdyby faktycznie miało to miejsce.</p>
<p>Na wiarę nie zasługiwały również i zeznania świadka <span class="anon-block">E. H.</span>. W ocenie Sądu wątpliwe jest, że powód i jego żona, pomimo mieszkania w lokalu, opłacania czynszu najmu i wiązania przyszłości z tym lokalem, nie interesowali się na jakiej zasadzie w nim zamieszkują i jaki mają status prawny w stosunku do wynajmującego i aby kwestie te pozostawili w gestii <span class="anon-block">T. H.</span>. Niewiarygodne jest, aby skoro zamieszkali w lokalu jeszcze za życia <span class="anon-block">A. H.</span>, nie wiedzieli o złożeniu przez nią wniosku o zameldowaniu w lokalu <span class="anon-block">T. H.</span> i o tym, że się on w nim zameldował i gdyby istotnie była to pomyłka, nie podjęli żadnych kroków w celu jej wyjaśnienia. Skoro mieszkali w lokalu i uiszczali czynsz najmu, musieli również wiedzieć, że w stosunek najmu wstąpił jedynie <span class="anon-block">T. H.</span>. Gdyby i powód spełniał przesłanki do wstąpienia w stosunek najmu, tj. zamieszkiwał w lokalu w chwili śmierci <span class="anon-block">A. H.</span>, niewątpliwie fakt ten zostałby ujawniony w toku postepowania wyjaśniającego. Pozwana nie kwestionowała ich prawa do zamieszkiwania, ponieważ jak wynika z zeznań świadka <span class="anon-block">D. G.</span>, wynajmujący nie wiedział o tym, kto faktycznie zamieszkiwał w lokalu. Miał jedynie informację o trzech osobach i na tej podstawie naliczał opłaty za używanie lokalu. W tytule dokonywania wpłat, było wskazane, że wpływają one z rachunku bankowego innych osób niż najemca, jednakże fakt ten nie może przesądzać o tym, że wynajmujący wiedział o zamieszkiwaniu w lokalu powoda i fakt ten akceptował. Dopuszczalne jest bowiem dokonywanie wpłat na poczet czynszu najmu z rachunku bankowego innych osób niż najemca. Zaznaczenia przy tym wymaga, że uiszczanie należności za lokal, samo w sobie nie przesądza o fakcie zamieszkiwania w nim określonych osób, tym bardziej że może stanowić jedynie formę pomocy finansowej osobie spokrewnionej, która w lokalu faktycznie mieszka. Wskazać należy, że o tym, że powód zamieszkuje w lokalu, poinformowano pozwaną dopiero w oświadczeniach składanych przez <span class="anon-block">T. H.</span>, powoda i sąsiadów w lutym 2018 roku, a więc już po dacie wyprowadzki <span class="anon-block">T. H.</span> i poinformowania o tym pozwanej. Po tej dacie pozwana księgowała na koncie opłaty za bezumowne korzystanie i kierowała zestawienie salda do powoda i jego żony.</p>
<p>Z tych samych powodów jak wyżej w przeważającym zakresie na wiarę nie zasługiwał także dowód z przesłuchania powoda w charakterze strony. <span class="anon-block">S. H.</span> dość szczegółowo zeznał w jakim okresie i gdzie zamieszkiwał. Jednakże jak już wyżej wskazano, fakt jego zamieszkiwania w lokalu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> od 2000 roku nie znajdował potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy. W świetle zasad doświadczenia życiowego niewiarygodne jest, aby powód, skoro mieszkał w lokalu z powodu opieki nad babcią i z tego tytułu babcia miała podjąć kroki zapewniającemu mu możliwość meldunku w lokalu, nie interesował się dlaczego ostatecznie we wniosku o zezwolenie na zameldowanie w lokalu został wpisany jego brat <span class="anon-block">T.</span> i on skorzystał z prawa do zameldowania, a jeżeli była to pomyłka, dlaczego nie została sprostowana. Wątpliwe jest również, aby gdyby powód mieszkał w lokalu, postępowanie wyjaśniające zmierzające do ustalenia osób uprawnionych do wstąpienia w stosunek najmu nie doprowadziło do ujawnienia tego faktu. Tymczasem z treści pism dotyczących tego postępowania wynika, że jego inicjatorem był <span class="anon-block">T. H.</span> i on udzielał informacji o ilości osób zamieszkujących. Nie wynika z nich, aby <span class="anon-block">T. H.</span> informował o zamieszkiwaniu w lokalu brata <span class="anon-block">S.</span>.</p>
<p>Zaznaczenia nadto wymaga, iż dokumenty przedłożone przez powoda, a to związane z zawieraniem umów dotyczących lokalu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>, wymiany stolarki okiennej, czy oświadczenia składane w protokołach przeglądów kominowych dotyczą okresu daleko wykraczającego poza datę śmierci najemców, a w zasadzie obejmują czas już po 2010 roku. Jako nie mogące prowadzić do uwzględnienia powództwa Sąd uznał także okoliczności na które wskazywał powód w treści swojego przesłuchania, a to dotyczące czynienia znacznych nakładów na przedmiot najmu. Przesłanki ustalenia istnienia stosunku najmu w oparciu o twierdzenia, że doszło do wstąpienia w stosunek najmu po zgonie najemcy są ściśle ustawowo określone. Sposób gospodarowania lokalem i czynienie nakładów, czy też nawet znacznych remontów nie mógł mieć w tym kontekście znaczenia, a oparcie się przez Sąd o zasady współżycia społecznego może mieć jedynie miejsce w razie podniesienia odpowiedniego zarzutu o charakterze obronnym przez stronę pozwaną w procesie. Nie należy także zapominać, że ustawodawca ustalając krąg osób, którym umożliwił wstąpienie w stosunek najmu miał na uwadze i musiał ważyć interesy dwóch stron stosunku prawnego. Na gruncie stanu prawnego obowiązującego w niniejszej sprawie uznał za społecznie uzasadnione przyznanie uprawnienia do wstąpienia w stosunek najmu zstępnego najemcy mieszkającego z nim stale do chwili jego śmierci, co pozwala na dalsze zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych osoby, która dotychczas zamieszkiwała dany lokal. Z tego przywileju nie mogą korzystać natomiast osoby, które swoje potrzeby mieszkaniowe realizowały dotychczas w innym miejscu. Podkreślenia przy tym wymaga, że faktu zamieszkiwania nie można utożsamiać z częstym bywaniem w danym lokalu. O zamieszkiwaniu świadczyć nie może także posiadanie w danym miejscu swoich rzeczy, w tym ubrań czy innych osobistych przedmiotów. Należy zaznaczyć, że to na stronie powodowej, zgodnie z ogólną zasadą rozkładu ciężaru dowodu (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c.</a>) spoczywał obowiązek wykazania istnienia przesłanek warunkujących zasadność powództwa. Jak już wyżej podkreślono w ocenie Sądu powód nie sprostał temu ciężarowi, a zawnioskowane przez niego dowody, w konfrontacji ze zgromadzonymi w aktach dowodami z dokumentów nie mogły doprowadzić do poczynienia ustaleń faktycznych po myśli powoda.</p>
<p>Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił powództwo.</p>
<p>O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 3)">art. 98 § 1 i 3 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 99)">art. 99 k.p.c.</a> Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1)">art. 98 § 1 k.p.c.</a> stanowi, że strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Na koszty te, zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 3)">art. 98 § 3 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 99)">art. 99 k.p.c.</a>, składa się: wynagrodzenie pełnomocnika pozwanej, którego wysokość ustalono na podstawie § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych na kwotę 1 800 złotych oraz opłata skarbowa od złożonego dokumentu pełnomocnictwa procesowego w kwocie 17 złotych.</p>
</div>