I C 48/21

<p>Sygn. akt I C 48/21</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> Dnia 19 listopada 2021 r.</p> <p>Sąd Rejonowy w Piszu I Wydział Cywilny w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="186"/> <col width="525"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>sędzia Anna Lisowska</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>st. sekr. sąd. Judyta Masłowska</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2021 r. w Piszu na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">K. J.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block">E. J.</span> </p> <p>o dopuszczenie do współposiadania</p> <p>o r z e k a :</p> <p>I.  Nakazuje pozwanej <span class="anon-block">E. J.</span>, aby dopuściła powoda <span class="anon-block">K. J.</span> do współposiadania <span class="anon-block">lokalu mieszkalnego nr (...)</span> położonego w <span class="anon-block">P.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> nabytego na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej poprzez wydanie powodowi <span class="anon-block">K. J.</span> kluczy do przedmiotowego lokalu mieszkalnego.</p> <p>II.  Odstępuje od obciążania pozwanej <span class="anon-block">E. J.</span> kosztami procesu na rzecz powoda <span class="anon-block">K. J.</span>.</p> <p>Sygn. akt I C 48/21</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <span class="anon-block">K. J.</span> wystąpił z pozwem przeciwko <span class="anon-block">E. J.</span> o dopuszczenie do współposiadania <span class="anon-block">lokalu mieszkalnego nr (...)</span> położonego w <span class="anon-block">P.</span> przy <span class="anon-block">ulicy (...)</span>, nabytego na zasadzie ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej, poprzez nakazanie pozwanej usunięcia wszelkich zabezpieczeń blokujących wejście do lokalu, ewentualnie poprzez wydanie powodowi kluczy do tego lokalu.</p> <p>W uzasadnieniu powód wskazał, że strony pozostawały w związku małżeńskim, a opisany wyżej lokal mieszkalny wchodzi w skład ich majątku wspólnego. Małżeństwo stron zostało rozwiązane przez rozwód, a przed Sądem Rejonowym w Piszu toczy się sprawa o podział majątku wspólnego. Podniósł, że w czerwcu 2019 roku wyprowadził się z przedmiotowego lokalu, w którym do dnia dzisiejszego zamieszkuje pozwana wraz z małoletnią córką stron. Około miesiąc po jego wyprowadzce, pozwana wymieniła zamki w drzwiach wejściowych, odmówiła udostępnienia powodowi kluczy i wpuszczenia go do lokalu, czym uniemożliwia powodowi korzystanie ze znajdujących się tam ruchomości oraz z rzeczy osobistych powoda.</p> <p>Pozwana <span class="anon-block">E. J.</span> w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie na jej rzecz od powoda kosztów procesu.</p> <p>W uzasadnieniu pozwana podała, że w czerwcu 2019 roku powód dobrowolnie wyprowadził się z przedmiotowego lokalu, w którym zamieszkiwał wspólnie z pozwaną i córką stron. Od tego czasu nie ponosi kosztów utrzymania lokalu. Pozwana zaprzeczyła, że w lokalu tym znajdują się składniki majątku osobistego powoda. Wskazała, że po wyprowadzce powód pod nieobecność pozwanej wynosił z mieszkania składniki majątku wspólnego, twierdząc, że stanowią one wyłącznie jego własność, a także zabrał większość zgromadzonych przez strony oszczędności. Powód dokonał również podziału do korzystania samochodów wchodzących w skład majątku wspólnego stron, zabierając jeden z nich. Drugi posiada pozwana. W dniu 3 listopada 2019 roku, powód pod pretekstem wizyty u córki, zabrał kluczyki od samochodu użytkowanego przez pozwaną i niezbędnego jej do dojeżdżania do pracy. Interweniowała policja. Po tej sytuacji pozwana, z obawy o bezpieczeństwo własne i z uwagi na dobro dziecka, wymieniła zamek w drzwiach wejściowych do lokalu. W lokalu tym znajdują się rzeczy osobiste i dokumenty pozwanej, a także jej oszczędności, zaś pozwany wiedzie dostatnie życie u boku innej kobiety, dlatego wymiana zamka była w ocenie pozwanej uzasadniona.</p> <p>Zdaniem pozwanej, przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności przedmiotowej sprawy, roszczenie powoda jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, co uzasadnia jego oddalenie w oparciu o przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a> </p> <p> <strong> <!-- -->Sąd ustalił, co następuje:</strong> </p> <p> <span class="anon-block">K. J.</span> i <span class="anon-block">E. J.</span> pozostawali w związku małżeńskim. Małżonków łączył ustrój ustawowej wspólności majątkowej.</p> <p>W czasie trwania wspólności majątkowej małżonkowie nabyli <span class="anon-block">lokal mieszkalny nr (...)</span> położony w <span class="anon-block">P.</span> przy <span class="anon-block">ulicy (...)</span>, w którym zamieszkiwali wraz z ich małoletnią córką.</p> <p>W czerwcu 2019 roku <span class="anon-block">K. J.</span> wyprowadził się.</p> <p>W dniu 3 listopada 2019 roku <span class="anon-block">E. J.</span> zmieniła zamek w drzwiach wejściowych do ww. lokalu. <span class="anon-block">K. J.</span> nie dysponuje kluczami do nowego zamka.</p> <p>Małżeństwo stron zostało rozwiązane przez rozwód wyrokiem Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 18 września 2020 roku. Aktualnie przed Sądem Rejonowym w Piszu toczy się sprawa o podział majątku wspólnego byłych małżonków.</p> <p> <em> <!-- -->(okoliczności bezsporne)</em> </p> <p> <strong> <!-- -->Sąd zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Do chwili ustania wspólności majątkowej uprawnienie małżonka do współposiadania rzeczy wchodzących w skład majątku wspólnego wynika z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640090059" title="Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 (art. 34(1))">art. 34^{<!-- -->1} k.r.o.</a>, zgodnie z którym każdy z małżonków jest uprawniony do współposiadania rzeczy wchodzących w skład majątku wspólnego oraz do korzystania z nich w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez drugiego małżonka.</p> <p>Z kolei od chwili ustania wspólności ustawowej, uprawnienie to wynika z analogicznie brzmiącego <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 206)">art. 206 k.c.</a> Jak stanowi bowiem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640090059" title="Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 (art. 46)">art. 46 k.r.o.</a>, przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych, a więc między innymi <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 206)">art. 206 k.c.</a>, stosuje się odpowiednio do majątku wspólnego od chwili ustania wspólności ustawowej.</p> <p>Na tle <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 206)">art. 206 k.c.</a> przyjmuje się, że każdemu ze współwłaścicieli przysługuje uprawnienie do współposiadania i korzystania z rzeczy wspólnej, realizowane i chronione stosownie do natury rzeczy i rodzaju naruszeń.</p> <p>W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że źródłem roszczenia o dopuszczenie współwłaściciela do współposiadania rzeczy jest <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 206)">art. 206 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 222;art. 222 § 1)">art. 222 § 1 k.c.</a> (tak Sąd Najwyższy np. w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 2013 r., sygn. III CZP 88/12). Powołując się na te przepisy Sąd Najwyższy wywiódł w uzasadnieniu wyżej przywołanej uchwały, że pozbawiony współposiadania i korzystania z rzeczy współwłaściciel ma prawo wystąpić z roszczeniem windykacyjnym przeciwko pozostałym współwłaścicielom, którzy bezprawnie władają, w rozumieniu omawianego unormowania, rzeczą wspólną.</p> <p>W niniejszej sprawie powód, z uwagi na istotę uprawnienia do współposiadania rzeczy wspólnej, wniósł o zobowiązanie pozwanej do usunięcia wszelkich zabezpieczeń blokujących wejście do lokalu mieszkalnego stanowiącego współwłasność stron , ewentualnie wniósł o nakazanie pozwanej wydania kluczy do drzwi wejściowych do lokalu mieszkalnego. W ocenie Sądu tak sformułowane roszczenie w zakresie żądania ewentualnego o dopuszczenie do współposiadania było zasadne i należało je wobec tego uwzględnić w całości w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 206)">art. 206 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 222;art. 222 § 1)">art. 222 § 1 k.c.</a> </p> <p>W sprawie bezspornie bowiem ustalono, że powód nie ma możliwości posiadania przedmiotowego lokalu, ponieważ nie dysponuje kluczami do drzwi wejściowych. Przyczyna, dla której tak się stało, jest przy tym bez znaczenia z punktu widzenia rozstrzygnięcia o przedmiotowym roszczeniu. Powództwo o dopuszczenie do współposiadania, kierowane przeciwko władającemu współwłaścicielowi, jest bowiem uzasadnione niezależnie od tego, czy ów współwłaściciel pozbawił innego współwłaściciela współposiadania, czy też drugi współwłaściciel, np. zagubił klucze, a władający współwłaściciel nie chce mu ich wydać. Zgodnie ze wskazanymi przepisami, wystarczającą przesłanką do uwzględniania roszczenia powoda jest bowiem fakt, że jest on współwłaścicielem przedmiotowego lokalu i że jest pozbawiony możliwości jego współposiadania.</p> <p>Należy podkreślić, że nakaz wydania powodowi kluczy do drzwi wejściowych lokalu, daje się pogodzić z uprawnieniem do współposiadania tego lokalu przysługującym pozwanej. W ocenie Sądu, niezależnie od charakteru stosunków osobistych istniejących między byłymi małżonkami, jako współwłaścicielami nieruchomości, każdy z nich ma - w zakresie uprawnienia do współposiadania - prawo do dysponowania, niezależnie od drugiego, kluczami, a co za tym idzie, ma prawo do niezależnego od drugiego współwłaściciela dostępu do nieruchomości. Wykonywanie uprawnienia do współposiadania wspólnej nieruchomości na tym odcinku, w każdym przypadku daje się pogodzić z wykonywaniem analogicznego uprawnienia drugiego współwłaściciela. Niekiedy, z uwagi na znaczne nasilenie osobistego konfliktu między współwłaścicielami, utrudnione może być osiągnięcie porozumienia jedynie co do zakresu w jakim uprawnienie do korzystania ze wspólnej nieruchomości służącej zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych, daje się pogodzić z analogicznym uprawnieniem w tym względzie drugiego współwłaściciela.</p> <p>Czym innym jest jednak współposiadanie takiej nieruchomości, a czym innym korzystanie z niej (do podziału tego nawiązuje zresztą literalne brzmienie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 206)">art. 206 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 34(1))">art. 34^{<!-- -->1} k.c.</a>). Posiadanie jest warunkiem korzystania, ale nie zawsze posiadacz (lub współposiadacz) korzysta z nieruchomości. Współwłaściciel może mieć bowiem zapewnioną faktyczną możliwość korzystania z nieruchomości (np. polegającą na przechowywaniu na niej swoich rzeczy lub zamieszkiwaniu, ewentualnie pobieraniu z niego pożytków), ale nie czyni tego. W tym kontekście zauważyć zatem trzeba, że Sąd nie orzekał w tym procesie o zakresie w jakim każda ze stron może realizować uprawnienie do korzystania ze wspólnej nieruchomości. Wydany w niniejszej sprawie wyrok w żaden sposób tego nie przesądza. Strony muszą postępować w tym zakresie zgodnie z dyspozycją <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 206)">art. 206 k.c.</a>, a więc tak ułożyć między sobą wykonywanie tych uprawnień, aby wykonywanie uprawnienia przez jedno z nich dawało pogodzić się z wykonywaniem tego samego uprawnienia przez drugie. W razie sporu możliwa jest ochrona sądowa uprawnienia współwłaściciela do korzystania z rzeczy wspólnej. Co prawda, za sporny w orzecznictwie sądowym może uchodzić sposób realizacji sądowej ochrony wywodzonego ze współwłasności uprawnienia do korzystania z lokalu mieszkalnego, ale rozstrzyganie tego problemu w niniejszej sprawie było zbędne. Powód dochodził bowiem ochrony jedynie swojego uprawnienia do współposiadania lokalu. Nie wnosił o uregulowanie sposobu korzystania z niego.</p> <p>Dlatego też, na podstawie wyżej wskazanych przepisów, należało uwzględnić żądanie ewentualne i orzec jak w punkcie I. wyroku.</p> <p>O kosztach procesu Sąd rozstrzygnął w oparciu o przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> uznając, że sytuacja życiowa i majątkowa pozwanej, w pełni uzasadnia odstąpienie od obciążania jej kosztami niniejszego procesu.</p> </div>