VIII Ua 55/21

<p>Sygn. akt VIII<strong> <!-- --> Ua 55/21</strong> </p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 26 listopada 2021 r.</p> <p> <strong> <!-- -->S ąd Okręgowy w <span class="anon-block">G.</span> VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->w składzie: </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Przewodnicząca </strong>sędzia Anna Capik-Pater</p> <p> <strong> <!-- -->po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu </strong> 26 listopada 2021r. w <span class="anon-block">G.</span> </p> <p> <strong> <!-- -->sprawy z odwołania </strong> <span class="anon-block">J. F.</span> </p> <p> <strong> <!-- -->od decyzji </strong> Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">Z.</span> </p> <p> <strong> <!-- -->o</strong> zasiłek pogrzebowy</p> <p> <strong> <!-- -->na skutek apelacji</strong> organu rentowego</p> <p> <strong> <!-- -->od wyroku</strong> Sądu Rejonowego w Gliwicach</p> <p> <strong> <!-- -->z dnia</strong> 22 czerwca 2021r. <strong> <!-- -->sygn. akt</strong> VI U 403/20</p> <p>1.  oddala apelację,</p> <p>2.  zasądza od organu rentowego na rzecz odwołującej kwotę 120 zł ( sto dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.</p> <p> <em> <!-- --> (-) s ędzia <span class="anon-block">A. P.</span> </em> </p> <p> <strong> <!-- -->Sygn. akt VIII Ua 55/21</strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Odwołująca <span class="anon-block">J. F.</span> domagała się zmiany zaskarżonej decyzji <span class="anon-block"> (...) Oddział</span> <br/>w <span class="anon-block">Z.</span> z 25 września 2020r., mocą której organ rentowy odmówił jej prawa do zasiłku pogrzebowego po zmarłym 22 lipca 2020r. wnuku <span class="anon-block">V. S.</span>. W uzasadnieniu odwołania podała, że jej wnuk zmarł w niewyjaśnionych okolicznościach, a matka dziecka została aresztowana i ubezwłasnowolniona przez Prokuraturę w <span class="anon-block">G.</span>. W dniu śmierci wnuka jego matka <span class="anon-block">A. F.</span> była osobą niepełnosprawną (przepuklina rdzeniowo-mózgowa) mającą prawo do renty socjalnej, w związku z tym syn <span class="anon-block">A. S.</span>, a jej wnuk był ubezpieczony. Z kolei ojciec dziecka <span class="anon-block">M. S.</span> stracił pracę przez pandemię, miał status ubezpieczonego i też został pozbawiony wolności. Natomiast odwołująca wskazała, że jako babcia i osoba spokrewniona od 1 maja 2020r. przebywa na zasiłku przedemerytalnym.</p> <p>Organ rentowy domagał się oddalenie odwołania. W uzasadnieniu powołując się na przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 ()">ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych</a> (Dz. U. <br/>z 2020r., poz. 53 z późn. zm.) oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 ()">ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach <br/>z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (Dz. U. z 2020r., poz. 53), wskazał, że do przyznania zasiłku pogrzebowego niezbędne jest, by członkowie rodziny osoby pobierającej świadczenie przedemerytalne lub zasiłek przedemerytalny spełnili warunku do uzyskania renty rodzinnej. Dalej ZUS wskazał, że przyjęte na wychowanie i utrzymanie wnuki mają prawo do renty rodzinnej do ukończenia 16 lat jeżeli zostały przyjęte na wychowanie i utrzymanie co najmniej 1 rok przed śmiercią osoby, która w chwili śmierci pobierała świadczenie przedemerytalne oraz nie mają prawa do renty po zmarłych rodzicach, gdy rodzice żyją, jeżeli nie mogą zapewnić im utrzymania albo osób, która w chwili śmierci pobierała świadczenie przedemerytalne lub jego małżonek był opiekunem wnuka ustanowionym przez sąd. Natomiast w niniejszej sprawie <span class="anon-block">V. S.</span> w chwili śmierci miał niewiele ponad miesiąc życia, w związku z tym nie był ubezpieczony i nie pobierał żadnych świadczeń. Rodzice dziecka nie byli ubezpieczeni (ojciec – brak ubezpieczenia, matka – renta socjalna). Z kolei odwołująca <span class="anon-block">J. F.</span> w chwili śmierci wnuka była osobą pobierającą świadczenie przedemerytalne. Natomiast aby uzyskać prawo do wypłaty zasiłku pogrzebowego, zgodnie z przepisami, <span class="anon-block">V. S.</span> powinien spełnić warunki do uzyskania renty rodzinnej po babci <span class="anon-block">J. F.</span>. Skoro jednak nie zostały spełnione warunki do uzyskania renty rodzinnej, a w konsekwencji czego zmarły <span class="anon-block">V. S.</span> nie spełnia warunków wymaganych do przyznania renty rodzinnej po osobie, która pobiera świadczenie przedemerytalne, w związku z tym odwołującej nie przysługuje prawo do zasiłku pogrzebowego.</p> <p>Pismem z 12 marca 2021r. pełnomocnik odwołującej wyznaczony z urzędu wniósł <br/>o zasądzenie od organu rentowego na rzecz odwołującej kosztów pomocy prawnej udzielonej odwołującej z urzędu.</p> <p> <strong> <!-- -->Wyrokiem z 22 czerwca 2021r. S ąd Rejonowy w <span class="anon-block">G.</span> VI Wydział Pracy </strong> <br/> <strong> <!-- -->i <span class="anon-block"> (...)</span> (sygn. akt VI U 403/20) zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał ubezpieczonej prawo do zasiłku pogrzebowego po zmarłym 22 lipca 2020r. <span class="anon-block">V. S.</span>. Nadto orzeczono o zwrocie kosztów zastępstwa procesowego.</strong> </p> <p>Sąd I instancji ustalił, że odwołująca jest matką <span class="anon-block">A. F.</span> i babką zmarłego 22 lipca 2020r. <span class="anon-block">V. S.</span>. Natomiast ojcem <span class="anon-block">A. F.</span> jest <span class="anon-block">K. F.</span> dziadek zmarłego <span class="anon-block">V. S.</span>.</p> <p>Sąd rejonowy ustalił ponadto, że <span class="anon-block">K. F.</span> od 31 lipca 2006r. jest uprawniony do emerytury i w dniu śmierci wnuka, tj. 22 lipca 2020r. pobierał świadczenie emerytalno-rentowe. <span class="anon-block">K. F.</span> i <span class="anon-block">J. F.</span> obecnie nie są małżeństwem.</p> <p>Rodzicami zmarłego <span class="anon-block">V. S.</span> są <span class="anon-block">A. F.</span> i <span class="anon-block">M. S.</span>.</p> <p>W chwili śmierci dziecka jego rodzice nie byli ubezpieczeni albowiem <span class="anon-block">A. F.</span> miała przyznaną rentę socjalną, natomiast <span class="anon-block">M. S.</span> nie był ubezpieczony.</p> <p> <span class="anon-block">V. S.</span> zmarł 22 lipca 2020r., zaś koszty związane z jego pogrzebem pokryła odwołująca. Łączne koszty związane z pogrzebem wyniosły 1.900 zł.</p> <p>Następnie odwołująca 20 sierpnia 2020r. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">Z.</span> z wnioskiem o wypłatę zasiłku pogrzebowego po zmarłym 22 lipca 2020r. <span class="anon-block">V. S.</span>.</p> <p>Zaskarżoną decyzją z 25 września 2020r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">Z.</span> odmówił odwołującej prawa do zasiłku pogrzebowego po zmarłym 22 lipca 2020r. <span class="anon-block">V. S.</span>.</p> <p>Sąd I instancji uznał okoliczności sprawy za bezsporne i wszechstronnie wyjaśnione w oparciu o przeprowadzone postępowanie dowodowe.</p> <p> <strong> <!-- -->W tak ustalonym stanie faktycznym S ąd I instancji uznał, że odwołanie ubezpieczonej jest zasadne i zasługuje na uwzględnienie.</strong> </p> <p>Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 77)">art. 77 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (Dz.U. z 2021 roku, poz. 291):</p> <p>1. Zasiłek pogrzebowy przysługuje w razie śmierci:</p> <p>1) ubezpieczonego;</p> <p>2) osoby pobierającej emeryturę lub rentę;</p> <p>3) osoby, która w dniu śmierci nie miała ustalonego prawa do emerytury lub renty, lecz spełniała warunki do jej uzyskania i pobierania;</p> <p>4) członka rodziny osoby wymienionej w pkt 1 i 2.</p> <p>2. Członkami rodziny, o których mowa w ust. 1 pkt 4, są:</p> <p>1) małżonek (wdowa i wdowiec);</p> <p>2) rodzice, ojczym, macocha oraz osoby przysposabiające;</p> <p>3) dzieci własne, dzieci drugiego małżonka, dzieci przysposobione i dzieci umieszczone w rodzinie zastępczej;</p> <p>4) przyjęte na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletniości inne dzieci niż wymienione w pkt 3;</p> <p>5) rodzeństwo;</p> <p>6) dziadkowie;</p> <p>7) wnuki;</p> <p>8) osoby, nad którymi została ustanowiona opieka prawna.</p> <p>3. Zasiłek pogrzebowy przysługuje również w razie śmierci ubezpieczonego po ustaniu ubezpieczenia, jeżeli śmierć nastąpiła w okresie pobierania zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego.</p> <p>4. Zasiłek pogrzebowy przysługuje tylko z jednego tytułu.</p> <p>Ponadto na podstawie art. 78 ust. 1 ustawy zasiłek pogrzebowy przysługuje osobie, która pokryła koszty pogrzebu. Zasiłek pogrzebowy przysługuje w wysokości 4 000 zł (art. 80 ustawy).</p> <p>Zasiłek pogrzebowy zasiłek pogrzebowy przysługuje w razie śmierci członka rodziny osoby pobierającej emeryturę lub rentę. Za członka rodziny uznaje się m.in. wnuka, zgodnie z art. 77 ust. 2 pkt 7 ww. ustawy. Tak więc zasiłek pogrzebowy przysługuje w razie śmierci wnuka osoby mającej prawo do emerytury. Jako, że zmarły <span class="anon-block">V. S.</span> był wnukiem <span class="anon-block">K. F.</span> mającego ustalone prawo do emerytury, zasiłek pogrzebowy w razie jego śmierci przysługuje osobie, która pokryła koszty pogrzebu. Tą osobą jest odwołująca.</p> <p>Uwzględniając powyższe rozważania, podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 47714;art. 47714 § 2)">art. 47714 § 2 k.p.c.</a> Sąd I instancji zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał ubezpieczonej prawo do zasiłku pogrzebowego po zmarłym 22 lipca 2020r. <span class="anon-block">V. S.</span>, albowiem organ rentowy w sprawie sprawdził jedynie status odwołującej oraz rodziców zmarłego. Natomiast status dziadka zmarłego powoduje powstanie prawa do zasiłku pogrzebowego.</p> <p> <strong> <!-- -->Z powy ższym wyrokiem nie zgodził się organ rentowy. Wniósł apelację, w której zarzucił wyrokowi Sądu I instancji:</strong> </p> <p>a) przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233)">art. 233 k.p.c.</a>) przez niesłuszne przyjęcie, że <span class="anon-block">K. F.</span>, jako osoba mająca ustalone prawo do emerytury, będąc jednocześnie dziadkiem zmarłego <span class="anon-block">V. S.</span>, ma prawo do przyznania zasiłku pogrzebowego, pomimo, że z wnioskiem o zasiłek ten nigdy nie występował.</p> <p>b) naruszenie prawa materialnego polegające na niewłaściwym zastosowaniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 78;art. 78 ust. 1)">art. 78 ust 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> poprzez przyjęcie, że zasiłek pogrzebowy przysługuje osobie, która nie pokryła kosztów pogrzebu, gdyż z takim wnioskiem wystąpiła <span class="anon-block">J. F.</span>, nie zaś <span class="anon-block">K. F.</span>;</p> <p> <strong> <!-- -->Organ rentowy wni ósł o:</strong> </p> <p>a) zmianę zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie odwołania, względnie o</p> <p>b) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd I instancji.</p> <p>W odpowiedzi na apelację, ubezpieczona wniosła o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.</p> <p> <strong> <!-- -->S ąd Okręgowy zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja organu rentowego jest nieuzasadniona.</p> <p>Sąd Okręgowy podziela ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd I instancji <br/>i przyjmuje je za własne, bez potrzeby ich powtarzania, nie były one zresztą sporne. Nie w pełni jednak zgadza się natomiast Sąd Odwoławczy z argumentacją prawną Sądu I instancji.</p> <p>Objęty sprawą spór stron nie dotyczył faktów, a jedynie słuszności oceny prawnej organu rentowego, że wnosząca odwołanie nie jest uprawniona do otrzymania zasiłku pogrzebowego mimo, że o to świadczenie wystąpiła, jeżeli tytuł do wypłaty tego zasiłku pochodzi od osoby, która o to świadczenie nie występowała.</p> <p>W świetle <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 77;art. 77 ust. 1;art. 77 ust. 1 pkt. 4)">art. 77 ust. 1, pkt 4</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (pkt. 2)">pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a>, zasiłek pogrzebowy przysługuje w razie śmierci członka rodziny uprawnionej do emerytury. Z kolei <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 77 ust. 2)">ust. 2</a> tego przepisu w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 77 ust. 2 pkt. 7)">punkcie 7</a> do grona członków rodziny, zalicza wnuki .</p> <p> <strong> <!-- --> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20041201252" title="Ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych - Dz. U. z 2004 r. Nr 120, poz. 1252 (art. 10)">Art. 10. ustawy o świadczeniach przedemerytalnych z dnia 30 kwietnia 2004 r.</a> stanowi, że:</strong> </p> <p>1. Osobie, która pokryła koszty pogrzebu po śmierci:</p> <p>1) osoby pobierającej świadczenie przedemerytalne,</p> <p>2) członka rodziny osoby, o której mowa w pkt 1, spełniającego warunki do uzyskania renty rodzinnej.</p> <p>- przysługuje zasiłek pogrzebowy na zasadach i w wysokości określonych w <em> <!-- -->ustawie</em> o emeryturach i rentach z FUS.</p> <p>Z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 68)">art. 68 . ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> wynika natomiast , że m.in. prawo do <em> <!-- -->renty rodzinnej</em> mają dzieci własne, dzieci drugiego małżonka i dzieci przysposobione do ukończenia 16 lat.</p> <p> <strong> <!-- -->Wnuk, członek rodziny osoby pobierającej świadczenie przedemerytalne , byłaby zatem uprawniony do renty rodzinnej z samego faktu, że nie ukończył 16 lat, a babcia ma tytuł do wypłaty tego zasiłku . </strong> </p> <p>Odnosząc się do zarzutów apelacji dotyczących naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 78;art. 78 ust. 1)">art. 78 ust 1 ustawy <br/>o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z 17 grudnia 1998r.</a> (Dz. U. <br/>z 2019r., poz. 300 z późn. Zm.) i zarzutu naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233)">art. 233 k.p.c.</a> wskazać należy, że są one bezzasadne.</p> <p>Zgodnie natomiast z treścią art. 78 ust 1 przywołanej ustawy, zasiłek pogrzebowy przysługuje osobie, która pokryła koszty pogrzebu.</p> <p>Ubezpieczona aby uzyskać zasiłek pogrzebowy po zmarłym 22 lipca 2020r. <span class="anon-block">V. S.</span> wykazała własny tytuł do zasiłku pogrzebowego w związku z pogrzebem jej wnuka. Odwołująca dowiodła, że pokryła koszty pogrzebu .</p> <p>Zasiłek pogrzebowy przysługuje osobie, która pokryła koszty pogrzebu. Jego celem jest umożliwienie zorganizowania ostatniej posługi w stosunku do osoby zmarłej poprzez zapewnienie stosownych środków finansowania. Beneficjentem zasiłku pogrzebowego jest osoba, która faktycznie poniosła koszty pogrzebu. I chociaż praktyka zna sytuacje, w których odmawia się prawa do zasiłku pogrzebowego, to są one wyjątkowe, a zalicza się do nich, np. wprowadzenie w błąd organu ubezpieczeń społecznych, posługiwanie się fikcyjnymi spreparowanymi dowodami, czy zmowę zakładu pogrzebowego i wnioskodawcy w zakresie " sprzedaży usług pogrzebowych" (wyrok Sądu Najwyższego z 1 czerwca 2010r., II UK 14/2010). W rozpatrywanej sprawie okoliczności takich nie wykazano. Odwołująca przedstawiła organowi rentowemu faktury VAT, w których ujęto związane ze zgonem <span class="anon-block">V. S.</span>, koszty zakupu dla niego trumny, jak również koszty usługi przewozu zwłok i trumny oraz kosztów samego pogrzebu.</p> <p>W oparciu o wyżej poczynione rozważania podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> apelacja, jako bezzasadna, podlegała więc oddaleniu, mimo wadliwego uzasadnienia.</p> <p>O kosztach procesu Sąd orzekł w punkcie 2 sentencji wyroku, w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a> i § 9 ust. 2 w zw. z § 10, ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości <br/>z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018r. poz. 265, ze zm.), obciążając organ rentowy koszami zastępstwa procesowego odwołującej w postępowaniu odwoławczym w wysokości 120 zł.</p> <p> <em> <!-- -->(-) s ędzia Anna Capik – Pater</em> </p> </div>