I AGa 50/21
Sądy powszechne2021-11-26
Sygnatura
I AGa 50/21
Data orzeczenia
2021-11-26
Rodzaj
SENTENCE
Sędziowie
Grzegorz Krężołek (PRESIDING_JUDGE)
Podstawa prawna
Treść orzeczenia
<p>Niniejszy dokument nie stanowi doręczenia w trybie art. 15 zzs<sup>
<!-- -->9 </sup>ust. 2 ustawy COVID-19 (Dz.U.2021, poz. 1842)</p>
<p>Sygn. akt I AGa 50/21</p>
<div>
<h2>WYROK</h2>
<h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5>
<p>Dnia 26 listopada 2021 r.</p>
<p>Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny</p>
<p>w składzie:</p>
<table>
<colgroup>
<col width="219"/>
<col width="398"/>
</colgroup>
<tr>
<td>
<p>Przewodniczący:</p>
</td>
<td>
<p>SSA Grzegorz Krężołek</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
<p> Protokolant:</p>
</td>
<td>
<p>st. sekretarz sądowy Krzysztof Malinowski</p>
</td>
</tr>
</table>
<p>po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2021 r. w Krakowie na rozprawie</p>
<p>sprawy z powództwa Syndyka masy upadłości Przedsiębiorstwa <span class="anon-block">(...)</span>spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w <span class="anon-block">K.</span> w upadłości</p>
<p>przeciwko <span class="anon-block"> (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością</span> w <span class="anon-block">K.</span>
</p>
<p>o zapłatę</p>
<p>na skutek apelacji strony pozwanej</p>
<p>od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie</p>
<p>z dnia 26 listopada 2020 r. sygn. akt IX GC 1227/18</p>
<p>
<strong>
<!-- -->1. oddala apelację;</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->
2. zasądza od strony pozwanej <span class="anon-block"> (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością</span> w <span class="anon-block">K.</span> na rzecz strony powodowej Syndyka masy upadłości Przedsiębiorstwa <span class="anon-block">(...)</span> spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w <span class="anon-block">K.</span> w upadłości kwotę 8.100 zł (osiem tysięcy sto złotych) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.</strong>
</p>
<p>
<em>
<!-- -->SSA Grzegorz Krężołek</em>
</p>
<p>Sygn. akt : I AGa 50/21</p>
</div>
<div>
<h2>UZASADNIENIE</h2>
<p>Przedsiębiorstwo <span class="anon-block">(...)</span> spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w <span class="anon-block">K.</span> w pozwie skierowanym przeciwko <span class="anon-block"> (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością</span> w <span class="anon-block">K.</span> domagała się zasądzenia kwoty 285.429,30zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych od dnia 15.02.2018r. do dnia zapłaty , tytułem reszty wynagrodzenia za roboty budowlane , objętego nie zapłaconą przez przeciwniczkę procesową <span class="anon-block">fakturą nr (...)</span> , wystawioną w dniu 31 grudnia 2017r.</p>
<p>Uzasadniając zadanie wskazała, iż zawarła z pozwaną w dniu 18 października 2016r umowę podwykonawczą , nr <span class="anon-block">(...)</span>,której postanowienia była kilkakrotnie zmieniane w formie kolejnych aneksów.</p>
<p>W związku z wykonaniem przez powódkę części robót w grudniu 2017r. strony sporządziły protokół stanowiący ich rozliczenie rzeczowo - finansowe .</p>
<p>W oparciu o ten dokument powódka wystawiła pozwanej w dniu 31 grudnia 2017r. <span class="anon-block">fakturę nr (...)</span> na kwotę 319.531,33zł z terminem zapłaty na 14 lutego 2018r. . Faktura ta została doręczona pozwanej w dniu 15 stycznia 2018r ale pomimo nadejścia terminu zapłaty stwierdzonej nią należności , zapłata nie nastąpiła.</p>
<p>Pismem z dnia 21 lutego 2018r. <span class="anon-block"> spółka (...)</span> zawiadomiła powódkę , iż z tą należnością rozliczyła kwotę 34.102,03zł , którą zapłaciła podwykonawcy powódki.</p>
<p>W związku z tym w postepowaniu <span class="anon-block"> spółka (...)</span> dochodzi kwoty 285.429,30zł., , stanowiącej różnice pomiędzy obiema tymi sumami.</p>
<p>Od 12 kwietnia2018r., powodowa spółka pozostawała w przyspieszonym postępowaniu układowym i dlatego postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2018r. Sąd wezwał do udziału w sprawie po stronie powodowej zarządcę masy układowej spółki.</p>
<p>Następnie , przed wydaniem nakazu zapłaty, strona powodowa cofnęła pozew w zakresie kwoty 64.506,27zł , podtrzymując żądanie zasądzenia kwoty 220.923,03zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych od dnia 15 lutego 2018r.</p>
<p>Motywując to ograniczenie zakresu żądania , wskazała , że pismem z dnia 27 marca 2018r. pozwana zawiadomiła ją , iż z należnością dochodzoną pozwem rozliczyła wynagrodzenie z kolejnym podwykonawcy powódki , w kwocie odpowiadającej zakresowi ograniczenia żądania.</p>
<p>Na skutek tego aktu dyspozycji przedmiotem procesu Sżd I instancji w dniu 1 sierpnia 2018r umorzył w tym zakresie postępowanie. Zatem pozwana ostatecznie dochodziła kwoty 220 923, 03 zł tytułem należności głównej oraz odsetek domagając się wydania nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym.</p>
<p>Nakazem zapłaty wydanym w dniu 1 sierpnia 2018r Sąd I instancji uwzględnił żądanie w podtrzymywanym zakresie wraz z odsetkami i kosztami postępowania.</p>
<p>W zarzutach od tego orzeczenia strona pozwana , kwestionując nakaz zapłaty w całości, domagała się oddalenia powództwa oraz obciążenia powódki kosztami procesu.</p>
<p>Przyznała fakt zawarcia pomiędzy stronami umowy podwykonawczej zmienionej aneksami. Nie negowała kwoty wynagrodzenia ujętej w spornej fakturze , ani podawanej przez powódkę kwoty rozliczonej przez <span class="anon-block"> spółkę (...)</span> z tego dokumentu.</p>
<p>Podnosiła , że aneksem siódmym z dnia 16 października 2017r doszło do ograniczenia zakresu prac powierzonych <span class="anon-block"> spółce (...)</span> z którym związane było zmniejszenie wysokości należnego jej wynagrodzenia.</p>
<p>Twierdziła, że mimo , iż umowa zobowiązywała powódkę do zgłaszania swoich podwykonawców i uzyskania zgody na ich zatrudnienie , nie wykonywała tych obowiązków chociaż ich pracy korzystała przy realizacji przedmiotu umowy.</p>
<p>Dopiero w dniu 24 lipca 2017r. , składając wobec kontrahentki oświadczenie w przedmiocie niezalegania w płatnościach podwykonawcom , po raz pierwszy ujawniła , że ma podwykonawców.</p>
<p>W nawiązaniu do niego i po ujawnieniu się , iż na koniec lipca 2017r powódka zalegała z zapłatami wynagrodzeń na ich rzecz , strony zawarły szósty aneks do umowy , postanawiając , iż od 31 lipca 2017r. bezsporne wynagrodzenia podwykonawców powódki będzie płacić im będzie bezpośrednio pozwana . Kwoty w ten sposób świadczone obniżą odpowiednio wynagrodzenie umowne należne <span class="anon-block"> (...)</span>.</p>
<p>Pozwana wskazała , że na wskazaną datę powódka miała zadłużenie wobec</p>
<p>- <span class="anon-block"> spółki (...)</span> – kwota 258.218,47zł ,</p>
<p>- <span class="anon-block"> spółki (...)</span> – kwota 131.052,93zł,</p>
<p>- <span class="anon-block"> spółki (...)</span> - kwota 25.362,80zł ,</p>
<p>- <span class="anon-block"> firmy (...)</span> – kwota 104.309,75zł ,</p>
<p>- <span class="anon-block"> firmy (...)</span> – kwota 15 360 zł .</p>
<p>Ogólna suma tego zadłużenia zamykała się wielkością 534.303,95zł .</p>
<p>Zgodnie z postanowieniami <span class="anon-block">aneksu (...)</span> , strony sporu i podwykonawcy powódki zawierali trójstronne porozumienia w sprawie zapłaty podwykonawcom zaległych wynagrodzeń. Na podstawie tych porozumień, w okresie od 8 lipca do 31 listopada 2017r. <span class="anon-block">(...)</span> wypłaciła im łącznie 490.941,98zł.</p>
<p>W odwołaniu do tej argumentacji <span class="anon-block"> spółka (...)</span> stanęła na stanowisku , iż żądanie zawarte w pozwie jest przedwczesne albowiem wierzytelność powódki nie jest wymagalna.</p>
<p>Taki jej stan jest konsekwencją treści postanowień <span class="anon-block">aneksu nr (...)</span> do umowy , w tym w szczególności wynikającego z niego umownego uzgodnienia zgodnie z którym płatność ma następować na rzecz podwykonawców powódki ale także tego , iż <span class="anon-block"> (...)</span> nie dopełniła warunków umowy , od których zależała wypłata jej wynagrodzenia, a to nie przedstawiła dowodów na to , że pretensje finansowe swoich podwykonawców z tytułu wynagrodzeń zaspokoiła we własnym zakresie.</p>
<p>Pozwana wskazywała także , iż płatność wynagrodzenia warunkowana była łącznie prawidłowo wystawioną fakturą , obejmującą pełną wartość wykonanego w danym miesiącu zakresu robót , potwierdzonego w dokumencie rzeczowo - finansowego rozliczenia , zakończenia realizacji etapu ale także dysponowaniem przez nią zabezpieczeniem oraz aktualnym ubezpieczeniem OC jak również oświadczeniem o zaspokojeniu należności podwykonawców za prace zrealizowane w ramach rozliczanego etapu prac.</p>
<p>Podkreślił , iż powódka porzuciła plac budowy – realizując roboty tylko do końca stycznia 2017r- , co zmusiło ją do złożenia w dniu 28 m maja 2018r oświadczenia o odstąpieniu od niej.</p>
<p>Te okoliczności , jej zdaniem , potwierdzają , że zapłata za <span class="anon-block">fakturę nr (...)</span> była wykluczona dlatego , że groziła by pozwanej obowiązkiem podwójnej zapłaty , tak <span class="anon-block"> spółce (...)</span> i jej niezaspokojonym podwykonawcom za te same prace.</p>
<p>Po wniesieniu zarzutów Sąd Rejonowy dla <span class="anon-block">K.</span>w <span class="anon-block">K.</span> , postanowieniem z dnia 17 października 2018r. w sprawie o sygnaturze <span class="anon-block">(...)</span> , ogłosił upadłość likwidacyjną powodowej spółki. Wobec tego postanowieniem z dnia 30 listopada 2018r. Sąd wezwał do udziału w sprawie po stronie powodowej syndyka masy upadłości spółki.</p>
<p>Syndyk , podtrzymując dotychczasowe stanowisko <span class="anon-block"> (...)</span> uzupełnił je o stwierdzenie , iż niedopełnienie przez upadłą obowiązków informacyjnych, czy w zakresie przedłożenia wszystkich dokumentów wraz z fakturą, nie jest obecnie podstawą do odmowy zapłaty świadczenia dochodzonego pozwem.</p>
<p>Przy tym obowiązki te nie mogą dotyczyć syndyka albowiem on tych obowiązków zrealizować nie może [ gdyby uznać , że ich zrealizowanie doprowadzi do stanu wymagalności wierzytelności kontrahentki <span class="anon-block"> spółki (...)</span> ].</p>
<p>Podniósł również , że pozwana zaprzestała spłaty podwykonawców upadłej, mimo iż ta przedstawiała jej stan swojego zadłużenia wobec nich , a ostatnie takie zestawienie pochodzi z 22 grudnia 2017r. Co więcej , sama <span class="anon-block">(...)</span> , pismem z 17 kwietnia 2018r zwracała się do podwykonawców upadłej o przedstawienie stanu zadłużenia <span class="anon-block"> (...)</span> wobec nich i takie dane uzyskała.</p>
<p>Mimo to, z jednej strony nie zrealizowała wobec nich tych zobowiązań , a z drugiej nie zaspokoiła świadczenia stwierdzonego w dokumencie faktury z 31 grudnia 2017r wobec obecnie upadłej spółki.</p>
<p>Wyrokiem z dnia 26 listopada 2020r., Sąd Okręgowy w Krakowie :</p>
<p>- utrzymał w całości w mocy nakaz zapłaty wydany w dniu dnia 1 sierpnia 2018 roku , w sprawie o sygnaturze <span class="anon-block">(...)</span>[ pkt I ] oraz</p>
<p>- zasądził a od strony pozwanej <span class="anon-block"> (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością</span> w <span class="anon-block">K.</span> na rzecz syndyka masy upadłości Przedsiębiorstwa <span class="anon-block">(...)</span>spółki z ograniczona odpowiedzialnością w <span class="anon-block">K.</span> kwotę 5.400zł tytułem zwrotu kosztów procesu powstałych po wniesieniu zarzutów od nakazu zapłaty i kosztów postępowania zabezpieczającego [ pkt II sentencji wyroku].</p>
<p>Sąd Okręgowy ustalił następujące fakty istotne dla rozstrzygnięcia :</p>
<p>ZA niesporne uznał to , iż przed ogłoszeniem upadłości powódka , ani nie zaspokoiła swoich podwykonawców , ani nie uzupełniła dokumentacji , która według umowy stron winna być przedłożona pozwanej wraz z daną fakturą.</p>
<p>Pozwana, poza płatnościami na rzecz podwykonawców powódki / wskazanymi w dalszej części ustaleń faktycznych / innych płatności wobec nich z własnej inicjatywy , nie dokonywała.</p>
<p>W zakresie okoliczności spornych , Sąd I instancji ustalił , iż:</p>
<p>W dniu 18 października 2016r. strony zawarły umowę podwykonawczą o roboty budowlane, nr <span class="anon-block">(...)</span> . Strony umówiły się , iż wynagrodzenie będzie płatne częściami , miesięcznie, w terminie 30 dni od otrzymania : prawidłowo wystawionej faktury na 100% wartości wykonanego w danym miesiącu zakresu robót , dostaw , usług , potwierdzonej w protokole zakończenia etapu realizacji , dostarczenia zabezpieczenia, o którym mowa w artykule IV(weksel, wpłata oznaczonej kwoty), polisy OC, oświadczeń dotyczących zapłaty przez powódkę wymagalnego wynagrodzenia swoim podwykonawcom, zgodnie z punktem 10.6 artykułu X <strong>
<!-- -->
(</strong> stanowiącym , że wraz z każdym protokołem zakończenia etapu realizacji , jak również na każde wezwanie pozwanej i inwestora , powódka zobowiązana jest doręczyć oświadczenie dalszego podwykonawcy zawierające informacje : o zapłaconym dalszemu podwykonawcy wynagrodzeniu wchodzącemu w skład danego etapu realizacji , o wymagalnym i bezspornym , ale niezapłaconym takim wynagrodzeniu wraz ze wskazaniem przyczyny braku zapłaty, o wysokości należności z tytułu robót odebranych i zafakturowanych, ale jeszcze niewymagalnych, z podaniem terminu ich płatności , o szacunkowej wysokości wynagrodzenia dalszych podwykonawców za roboty będące w toku, które nie zostały jeszcze zafakturowane i odebrane wraz z przewidywanym terminem wymagalności zapłaty , nadto powódka przedstawi wykaz oświadczeń podwykonawców o braku zaległości w płatnościach.</p>
<p>Dodatkowo powódka została zobowiązana, w odniesieniu do dostaw wchodzących w skład danego etapu realizacji podlegającego odbiorowi , do przedstawienia specyfikacji elementów oraz protokoły ich odbioru , jak również dla dostaw pochodzących z importu , numeru taryfy celnej i kraju pochodzenia towaru. Zastrzeżono, że zamawiający nie będzie zobowiązany do podpisania protokołu odbioru danego etapu realizacji , jeżeli wykonawca nie przekaże mu uprzednio prawidłowo sporządzonych dokumentów , o których wyżej mowa.</p>
<p>Strony postanowiły, że faktury będą wystawiane na kwoty odpowiadające wartości wykonanych w danym miesiącu robót budowlanych , dostaw lub usług , które zostaną potwierdzone w protokole zakończenia etapu realizacji, zaś samą podstawą do wystawienia faktury będzie podpisany przez strony odpowiedni protokół zakończenia etapu realizacji , zawierający wyszczególnienie robót budowalnych , dostaw lub usług wykonanych i odebranych protokołami odbioru , które to protokoły będą załącznikiem do faktury.</p>
<p>Faktura zostanie zapłacona w ciągu 30 dni od daty otrzymania prawidłowo wystawionego dokumentu rozliczeniowego wraz ze wszystkimi wymaganymi załącznikami.</p>
<p>W umowie przewidziano , że powódka może posługiwać się podwykonawcami, pod warunkiem uzyskania na to zgody pozwanej i zamawiającego ( inwestora) . W przypadku niedostarczenia przez powódkę oświadczeń w przedmiocie rozliczenia płatności z jej podwykonawcami , bądź w przypadku wystąpienia po stronie powódki zaległości płatniczych względem nich , pozwana miała prawo dokonać, bezpośrednio tym podwykonawcom , płatności należności wymagalnych i bezspornych, pod warunkiem , że uprzednio zwróci się do powódki o wyjaśnienie braku zrealizowania tego obowiązku . Pozwana mogła też , w takiej sytuacji , wstrzymać wszelkie płatności względem kontrahentki.</p>
<p>Zapłacona przez <span class="anon-block"> spółkę (...)</span> podwykonawcy powódki kwota podlegała potrąceniu z najbliższych płatności należnych <span class="anon-block"> (...)</span>.</p>
<p>Umowa zawarta przez strony była zmieniana w formie aneksów.</p>
<p>W <span class="anon-block">aneksie nr (...)</span> , zawartym 31 lipca 2017r. , strony postanowiły zawrzeć porozumienie dotyczące sposobu rozliczenia płatności na rzecz dalszych podwykonawców dostaw , robót budowlanych , usług , a jednocześnie częściowego rozliczenia płatności wynikających z umowy.</p>
<p>
<span class="anon-block"> Spółka (...)</span> podała, że na dzień podpisania aneksu, jej dalszymi podwykonawcami są :</p>
<p>- <span class="anon-block"> spółka (...)</span> , wobec której zaległość wymagalna wynosi 258.218,47zł , za rusztowania, brak niewymagalnego wynagrodzenia ,</p>
<p>- <span class="anon-block"> spółka (...)</span> , wobec której zaległość wymagalna wynosi 131.052,93zł , za zwyżki , niewymagalne wynagrodzenie to kwota 13.530zł ,</p>
<p>- <span class="anon-block"> firma (...)</span> , wobec której zaległość wymagalna wynosi 104.309,75zł , za usługi , niewymagalne wynagrodzenie to kwota 15.476zł ,</p>
<p>- <span class="anon-block"> spółka (...)</span> , wobec której zaległość wymagalna wynosi 25.362,80zł , za kontenery , niewymagalne wynagrodzenie to kwota 16.415,30zł ,</p>
<p>- <span class="anon-block"> firmy (...)</span> , wobec której zaległość wymagalna wynosi 15.360zł , za żuraw , niewymagalne wynagrodzenie to kwota 35.680zł .</p>
<p>Razem wynagrodzenie wymagalne wobec tych podmiotów wynosi 534.303,95zł , a niewymagalne 81.101,30zł .</p>
<p>Od 31 lipca 2017r bezsporne wynagrodzenie dalszych podwykonawców dostaw , robót budowlanych , usług miało płacone przez pozwaną bezpośrednio tym podwykonawcom , zgodnie z art. X punkt 10.6.5. umowy zawartej przez strony<strong>
<!-- --> , </strong>do wysokości zatwierdzonych i podpisanych przez powódkę protokołów robót podwykonawcy , pomniejszonych o dotychczas dokonane płatności jego rzecz.</p>
<p>Powódka zobowiązała się niezwłocznie przeprowadzić weryfikację faktur otrzymanych od swoich podwykonawców i przedstawić ją wraz z dokumentacją pozwanej.</p>
<p>Jednocześnie oświadczyła , iż w ten sposób zaspokojona wierzytelność podwykonawcy zwalnia pozwaną z obowiązku zapłaty odpowiedniej części ceny na rzecz powódki .</p>
<p>Z dalszej części ustaleń wynika , iż :</p>
<p>w dniu 19 września 2017r. powódka , pozwana i <span class="anon-block">M. S.</span> , prowadzący przedsiębiorstwo pod <span class="anon-block"> firmą (...)</span> , podwykonawca powódki , zawarli porozumienie , w którym pozwana zobowiązała się zapłacić <span class="anon-block"> firmie (...)</span> kwotę 35.680zł , tytułem wynagrodzenia obciążającego powódkę , ujętego w fakturze tego podwykonawcy nr <span class="anon-block"> (...)</span> z dnia 31.07.2017r. Strony postanowiły, że skutkiem dokonania tej zapłaty będzie umorzenie wierzytelności powódki wobec pozwanej z tytułu wynagrodzenia , wynoszącej natenczas, jak podano w porozumieniu , 223.347,46zł , do wysokości zapłaty , 35.680zł.</p>
<p>Nadto umarza się wierzytelność <span class="anon-block">(...)</span> wobec powódki , w tej kwocie.</p>
<p>Takie samo porozumienie zawarły strony z <span class="anon-block"> firmą (...)</span> w dniu 24 października 2017r.. Dotyczyło ono <span class="anon-block">faktury nr (...)</span> , na kwotę 27.200zł. W porozumieniu jednak podano, że natenczas wierzytelność powódki wobec pozwanej wynosi 247.195,81zł .</p>
<p>W dniu 26 września 2017r. powódka , pozwana i <span class="anon-block"> spółka (...)</span> , podwykonawca powódki , zawarły porozumienie , w którym pozwana zobowiązała się zapłacić tej spółce kwotę 13.530zł , tytułem wynagrodzenia obciążającego powódkę , ujętego w fakturze tego podwykonawcy nr <span class="anon-block"> (...)</span> z dnia 31 lipca 2017r. Strony postanowiły, że skutkiem dokonania tej zapłaty będzie umorzenie wierzytelności powódki wobec pozwanej z tytułu wynagrodzenia , wynoszącej natenczas, jak podano w porozumieniu , 223.347,46zł , do wysokości zapłaty , 13.530zł. Nadto umorzeniu ulegała wierzytelność <span class="anon-block">(...)</span> wobec powódki w zakresie tej kwoty.</p>
<p>Takie samo porozumienie zawarły strony ze <span class="anon-block"> spółką (...)</span> w dniu 6 października 2017r.. Dotyczyło ono <span class="anon-block">faktur nr (...)(...)</span> z dnia 30.06.2017r. , na kwotę 13.530zł , oraz nr <span class="anon-block"> (...)</span> z dnia 31.08.2017r. na kwotę 13.500zł . W porozumieniu podano, że natenczas wierzytelność powódki wobec pozwanej wynosi 247.195,81zł .</p>
<p>Takie samo porozumienie zawarły strony ze wskazaną spółką w dniu 16 listopada 2017r.. Dotyczyło ono <span class="anon-block">faktury nr (...)(...)</span> z dnia 30.09.2017r. , na kwotę 13.530zł . W porozumieniu podano, że wierzytelność powódki wobec pozwanej wynosi 180.474,84zł .</p>
<p>Kolejne porozumienie zawarły strony z tym podmiotem zawarły w dniu 1 grudnia 2017r.. Dotyczyło ono <span class="anon-block">faktury nr (...)(...)</span> z dnia 31.10.2017r. , na kwotę 13.530zł . W porozumieniu wskazano , iż wierzytelność powódki wobec pozwanej wynosi 210.041,23zł .</p>
<p>W dniu 25 października 2017r. powódka , pozwana i <span class="anon-block">M. D.</span>, prowadzący przedsiębiorstwo pod firmą <span class="anon-block">(...)</span>, podwykonawcą powódki , zawarli porozumienie , w którym pozwana zobowiązała się zapłacić <span class="anon-block"> firmie (...)</span> kwotę 5.016zł , tytułem wynagrodzenia obciążającego powódkę , ujętego w <span class="anon-block">fakturze nr (...)</span> . Strony postanowiły, że skutkiem dokonania tej zapłaty będzie umorzenie wierzytelności powódki wobec pozwanej z tytułu wynagrodzenia , wynoszącej natenczas, jak podano w porozumieniu , 247.195,81zł , do wysokości zapłaty , 5.016zł. Nadto umorzeniu podległa się wierzytelność <span class="anon-block"> (...)</span> wobec powódki na te sama kwotę.</p>
<p>Z <span class="anon-block"> firma (...)</span> strony zawarły jeszcze dwa takie same porozumienia , bez zapisania w nich dziennej daty . Jedno dotyczyło <span class="anon-block">faktur nr (...)</span>. , na kwotę 13.262zł i nr <span class="anon-block">(...)</span> na kwotę 2.214zł .W porozumieniu tym podano, że natenczas wierzytelność powódki wobec pozwanej wynosi 223.347,46zł . Drugie dotyczyło <span class="anon-block">faktury nr (...)</span>, na kwotę 2.214zł . Stwierdzono w nim że wierzytelność powódki wobec pozwanej wynosi180.475,84zł .</p>
<p>W dniu 30 października 2017r. powódka , pozwana i <span class="anon-block"> spółka (...)</span> , podwykonawca powódki, zawarli porozumienie , w którym pozwana zobowiązała się zapłacić <span class="anon-block"> spółce (...)</span> kwotę 15.926,68zł , tytułem wynagrodzenia obciążającego powódkę , ujętego w <span class="anon-block">fakturach nr (...)</span> .</p>
<p>Strony postanowiły, że skutkiem dokonania tej zapłaty będzie umorzenie wierzytelności powódki wobec pozwanej z tytułu wynagrodzenia , wynoszącej natenczas, jak podano w porozumieniu , 247.195,81zł , do wysokości zapłaty , 15.926,68 zł.</p>
<p>Zapłata łączyła się z umorzeniem części wierzytelności powódki wobec pozwanej do sumy zapłaty.</p>
<p>Takie samo porozumienie zawarły strony ze <span class="anon-block"> spółką (...)</span> w dniu 24 listopada 2017r.. Dotyczyło ono <span class="anon-block">faktur nr (...)</span> , na kwotę 12.569,10zł , oraz nr <span class="anon-block"> (...)</span> na kwotę 762,60zł . W porozumieniu wskazano , że wierzytelność <span class="anon-block"> (...)</span> wobec <span class="anon-block">(...)</span> to kwota 180.474,84zł .</p>
<p>W dniu 5 grudnia 2017r. powódka , pozwana i <span class="anon-block"> spółka (...)</span> , podwykonawca powódki , zawarli porozumienie , w którym pozwana zobowiązała się zapłacić <span class="anon-block"> spółce (...)</span> kwotę 32.424,77zł , tytułem wynagrodzenia obciążającego powódkę , ujętego w fakturach tego podwykonawcy nr<span class="anon-block">(...)</span>. Strony postanowiły, że skutkiem dokonania tej zapłaty będzie umorzenie wierzytelności powódki wobec pozwanej z tytułu wynagrodzenia , wynoszącej wówczas 180.474,84zł , w zakresie dokonanej zapłaty. W tym zakresie zmniejszało się też zobowiązanie pozwanej wobec podwykonawcy - uczestnika porozumienia.</p>
<p>Takie samo porozumienie zawarły strony ze <span class="anon-block"> spółką (...)</span> w dniu 11 lutego 2018r.. Dotyczyło ono <span class="anon-block">faktur nr (...)</span> , na kwotę 23.240,15zł , oraz nr <span class="anon-block"> (...)</span> , na kwotę 10.861,88zł .</p>
<p>Wymienione porozumienia były przez pozwaną rozliczane z fakturami powódki oznaczonymi numerami <span class="anon-block"> (...)</span>, <span class="anon-block"> (...)</span> , <span class="anon-block"> (...)</span>, <span class="anon-block"> (...)</span>, za wyjątkiem <span class="anon-block">faktur (...) nr (...)</span> , które rozliczyła z fakturą powódki nr <span class="anon-block"> (...)</span> .</p>
<p>Sąd I instancji ustalił także , iż :</p>
<p>w dniu 31 grudnia 2017r. powódka wystawiła pozwanej <span class="anon-block">fakturę nr (...)</span> , na kwotę 319.531,33zł , tytułem robót wykonanych w grudniu 2017r , przedkładając sporządzone do niej przez strony rozliczenie rzeczowo – finansowe . Natomiast pismem z dnia 20 lutego 2018r. wezwała zamawiającą do zapłaty stwierdzonej tym dokumentem należności.</p>
<p>Pozwana odpowiadając na to żądanie, oświadczeniem datowanym na 21 lutego 2018r stwierdziła wobec powódki , że należności tę rozliczyła z należnością jej podwykonawcy <span class="anon-block"> spółki (...)</span>, w wysokości 34.102,03zł , płatną w dniu 19.02.2018r. , w związku z czym do zapłaty pozostaje 285.429,30zł .</p>
<p>W piśmie kolejnym , z dnia 28 marca 2018r. wskazała , iż sumę tę rozliczyła z należnością wobec innych podwykonawców powódki , tj. <span class="anon-block"> firmy (...)</span>, w wysokości 3.763,80zł , płatną w dniu 20.03.2018r. , <span class="anon-block"> spółki (...)</span> , w wysokości 20.651,70zł , płatną w dniu 27.03.18r. , <span class="anon-block"> spółki (...)</span> , w wysokości 26.560,77zł , płatną w dniu 27.03.18r. , <span class="anon-block"> spółki (...)</span> , w wysokości 13.530zł , płatną w dniu 27.03.18r. . W związku z tymi potrąceniami do zapłaty pozostaje 220.923,03zł .</p>
<p>W piśmie datowanym na 26 kwietnia 2018r <span class="anon-block"> spółka (...)</span> oświadczyła <span class="anon-block"> (...)</span>, iż wstrzymuje się ze spełnienie tego świadczenia [ a także innych , stwierdzonych innymi dokumentami rozliczeniowymi ] albowiem inwestor zaniechał płatności na rzecz pozwanej , a ponadto powódka nie przedstawiła rozliczenia ze swoimi podwykonawcami , ani nie wskazała ich wszystkich.</p>
<p>Zaniechania te są sprzeczne z postanowieniami <span class="anon-block">aneksu nr (...)</span>. Pozwana podała również, iż ujawniły się dalsze , bieżące zaległości powódki wobec jej podwykonawców , a to <span class="anon-block">(...)</span> , na łączną kwotę 70.675,79zł. Wobec czego wzywa powódkę do ich weryfikacji , bądź podpisania stosownych trójstronnych porozumień, umożliwiających zapłatę tym podwykonawcom.</p>
<p>Ocenę prawną roszczenia powódki / syndyka masy upadłości <span class="anon-block"> spółki (...)</span> / która stała się podstawą do uznania , iż jest ono, uwzględniwszy jego ostateczny zakres ilościowy , usprawiedliwione w całości , można podsumować, powołując następujące stwierdzenia i wnioski Sądu I instancji :</p>
<p>a/ treść umowy zawartej przez strony w dniu 18 października 2016r pozwala przyjąć , że jej przedmiotem były roboty budowlane , w rozumieniu art. 647k.c. Umowa ta pismem z dnia 16.05.2018r. została wypowiedziana przez pozwaną ze skutkiem natychmiastowym , co miało miejsce przed wykonaniem i oddaniem zamawiającej całości zamówionych prac.</p>
<p>Fakt wcześniejszego zakończenia stosunku umownego pozostaje bez znaczenia dla oceny roszczenia [syndyka ] albowiem jego przedmiarem jest część należności za roboty wykonane wcześniej , stwierdzone <span class="anon-block">fakturą nr (...)</span> z dnia 31 grudnia 2017r.</p>
<p>W niniejszej sprawie strona powodowa dochodziła wynagrodzenia za część robót wykonanych i oddanych zamawiającej. Strona pozwana przyjęła ten dokument rozliczeniowy , a nawet uwzględniła ją w rozliczeniu się z powódką , z tytułu zapłaty zaległych wynagrodzeń jej podwykonawców z udziałem których <span class="anon-block"> (...)</span> realizowała przedmiot zamówienia.</p>
<p>Dodać tu należy , że w umowie strony przyjęły zapłatę wynagrodzenia częściami , za dany etap wykonanych prac, rozlicznych w okresach miesięcznych,</p>
<p>b/ zarzut <span class="anon-block"> spółki (...)</span> , że wierzytelność dochodzona pozwem nie jest wymagalna nie jest uzasadniony.</p>
<p>Wspierająca ten zarzut argumentacja nie może zostać podzielona.</p>
<p>Jakkolwiek powódka nie złożyła przy przedmiotowej fakturze zabezpieczenia, o którym mowa w artykule IV umowy, polisy OC, oświadczeń dotyczących zapłaty przez powódkę wynagrodzenia swoim podwykonawcom, zgodnie z punktem 10.6 artykułu X , nadto zaświadczenia ZUS , potwierdzającego , że powódka nie ma zaległości w regulowaniu składek, to zdaniem Sądu I instancji braki te nie mogą obecnie stanowić podstawy do odmowy zapłaty należności stwierdzonej <span class="anon-block">fakturą nr (...)</span>.</p>
<p>W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę , że pozwana nie może zasłaniać się brakami w dokumentach mających towarzyszyć fakturze, skoro przyjęła ją do rozliczenia i realizowała zapłatę stwierdzonej tym dokumentem wierzytelności , poprzez zapłatę nie zrealizowanych przez <span class="anon-block"> (...)</span> należności na rzecz jej podwykonawców. Taki sposób postepowanie przez pozwaną wskazuje , iż nie uznawała wówczas obecnie podnoszonych braków dokumentacyjnych za istotne , niepozwalające jej rozliczyć. Potwierdza natomiast dostatecznie to , iż nie miała zastrzeżeń do robót za które wynagrodzenie było tym dokumentem stwierdzone,</p>
<p>c/ odnosząc się do postanowień <span class="anon-block">aneksu nr (...)</span> do umowy zawartej przez strony w dniu 18 października 2016r Sąd I instancji uznał , iż nie dawał on pozwanej podstawy do bezpośredniej zapłaty przez nią zaległych należności wszystkim podwykonawcom powódki ze skutkiem zmniejszenia przez to należnego jej wynagrodzenia ale jedynie tym , którzy wyrażą na to zgodę i zaaprobuje to <span class="anon-block"> (...)</span> / i sama pozwana /, a uzgodnienie to przybierze formę trójstronnego porozumienia.</p>
<p>Tak też pierwotnie również <span class="anon-block">(...)</span> rozumiała postanowienia aneksu . Wskazuje na to jej pismo z dnia 26 kwietnia 2018r.Potwierdziła w nim , iż zalega drugiej stronie umowy z zapłatą części wynagrodzenia stwierdzonego fakturą z 31 grudnia 2017r na sumę 220.923,03zł, uwzględniającej zapłaty na rzecz podwykonawców wynikające z takich właśnie porozumień</p>
<p>Przekaz , na który powoływała się , miał miejsce tylko w następstwie zawarcia takiego / indywidualnego wobec każdego z podwykonawców / porozumienia.</p>
<p>Zatem postanowienia <span class="anon-block">aneksu nr (...)</span> nie mogą stanowić argumentu za brakiem wymagalności wynagrodzenia powódki.</p>
<p>Do czasu ogłoszenia upadłości <span class="anon-block"> (...)</span> , pozwana nie zdołała wyjednać od niej brakujących dokumentów , ani doprowadzić do zawarcia kolejnych trójporozumień.</p>
<p>W tym stanie rzeczy na jego dzień niezaspokojeni podwykonawcy byli wierzycielami masy upadłości , pozwana natomiast była jej dłużnikiem,</p>
<p>d/ syndyk nie mógłby podjąć zrealizowania postanowień <span class="anon-block">aneksu nr (...)</span> , sprowadzających się w swoim założeniu przede wszystkim do zapłaty przez pozwaną podwykonawcom upadłej ze skutkiem pomniejszenia wynagrodzenia upadłej.</p>
<p>Takie rozwiązanie oznaczałoby , że wybrani jej wierzyciele zostają zaspokojeni poza masą upadłości, poza planem podziału. Jednocześnie masa upadłości zostaje pozbawiona składnika w postaci wierzytelności z tytułu nie zapłaconej przez <span class="anon-block"> (...)</span> części wynagrodzenia. Tymczasem zapłata podwykonawcom może odbyć się tylko w trybie przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19340930834" title="Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe - Dz. U. z 1934 r. Nr 93, poz. 834 ()">Prawa upadłościowego</a> , w drodze podziału funduszów masy między wierzycieli , którzy zgłosili swoje wierzytelności i których wierzytelności zostały uznane w zatwierdzonej liście.</p>
<p>Nie do pogodzenia z zasadami zaspakajania wierzycieli upadłego w postępowaniu upadłościowym jest wymaganie od syndyka dochodzącego zaległego wynagrodzenia upadłej, aby ten , stosownie do warunków jego wypłaty wynikających z umowy, przedstawił oświadczenia podwykonawców o niezaleganiu upadłej w zapłacie , czy polisę OC oraz zabezpieczenie .</p>
<p>Realizacja tych obowiązków nie da się pogodzić z art. 84 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe.</p>
<p>Przepis ten stanowi, że postanowienie umowy , której stroną jest upadły , uniemożliwiające albo utrudniające osiągnięcie celu postępowania upadłościowego jest bezskuteczne w stosunku do masy upadłości .</p>
<p>Nadrzędnym celem postępowania upadłościowego jest zaspokojenie wierzycieli w możliwie najwyższym stopniu, według reguł tego postępowania. Temu służy wydobycie majątku upadłego i jego spieniężenie.</p>
<p>Wobec tego bezskuteczne są w stosunku do masy upadłości postanowienia umowy , której stroną była upadła, warunkujące wypłatę jej wynagrodzenia, w sposób wskazany wyżej.</p>
<p>W tych okolicznościach należy przyjąć , że co do zasady , pozwana była zobowiązana na podstawie art. 647k.c.. do zapłaty wynagrodzenia za cześć prac , które <span class="anon-block"> spółka (...)</span> wykonała , a pozwana przyjęła jako zrealizowane poprawnie, tak pod względem ilościowym i jakościowym.</p>
<p>Dopiero ten odbiór , odpowiadający warunkom umownym , zdecydował o wystawieniu przez wykonawczynię <span class="anon-block">faktury nr (...)</span>,</p>
<p>e/ uzasadnione było także żądanie zasadzenia odsetek.</p>
<p>Ich podstawa jest norma art. 7 ust.1 ustawy z dnia 8.03.2013r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych (j.t. Dz.U. z 2019, poz. 118) , Według tego przepisu w transakcjach handlowych wierzycielowi , bez wezwania , przysługują odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych, chyba że strony uzgodniły wyższe odsetki, za okres od dnia wymagalności świadczenia pieniężnego do dnia zapłaty, jeżeli są spełnione łącznie następujące warunki: wierzyciel spełnił swoje świadczenie, i wierzyciel nie otrzymał zapłaty w terminie określonym w umowie,</p>
<p>f/ stosując wyżej wymienione przepisy oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 496)">art. 496 k.p.c.</a> w jego brzmieniu obowiązującym do 7 listopada 2019r. , Sąd I instancji , uznając zarzuty pozwanej za niezasadne , utrzymał w mocy uprzednio wydany nakaz zapłaty w całości w mocy, w tym tę jego część , w której rozstrzygnął o kosztach procesu należnych stronie powodowej na ówczesnym etapie postępowania.</p>
<p>Kosztami tymi objęte zostały: opłata od pozwu – 2.762zł, w wysokości należnej od kwoty podtrzymywanego powództwa ( przy uwzględnieniu, że umarzając postępowanie wobec cofnięcia w części pozwu , zarządzony został zwrot opłaty od pozwu w wysokości przypadającej od cofniętego powództwa 806zł) , opłata skarbowa od pełnomocnictwa [17 zł ] oraz wynagrodzenie pełnomocnika procesowego według właściwych norm [7.200zł.] Razem 9.979zł.</p>
<p>Sąd I instancji w orzeczeniu kończącym postepowanie w I instancji zasądził ponadto na rzecz syndyka [ dodatkowo ] kwotę 3.600zł tytułem zwrotu kosztów procesu powstałych po wniesieniu przez pozwaną zarzutów od nakazu zapłaty.</p>
<p>Jak argumentował, w nakazie zapłaty koszty procesu w zakresie wynagrodzenia pełnomocnika procesowego, zostały uwzględnione w kwocie 7.200zł , zgodnie z §3 ust.1 pkt 7 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015r. ( Dz.U. z 2016r., poz. 1667) w sprawie opłat za czynności radców prawnych .</p>
<p>Stanowi on, że w sprawach rozpoznawanych , między innymi, w postępowaniu nakazowym stawka minimalna wynagrodzenia radcy prawnego wynosi dla wartości przedmiotu sprawy powyżej 200.000zł kwotę 7.200zł . Ustęp 2 §3 stanowi, że w przypadku skutecznego wniesienia sprzeciwu lub zarzutów opłatę ustala się na zasadach ogólnych.</p>
<p>Paragraf 2 tego rozporządzenia dla wartości przedmiotu sprawy powyżej 200.000zł , przewidywał stawkę wynagrodzenia w wysokości 10.800zł . To oznacza , że jak chodzi o wynagrodzenie pełnomocnika za prowadzenie sprawy w instancji ( po wniesieniu zarzutów od nakazu zapłaty ) wynagrodzenie winno wynosić 10.800zł. Uwzględniając powyższe Sąd zasądził 3.600zł jako kwotę uzupełniającą należność przyznaną z tego tytułu powódce w nakazie , do kwoty należnej.</p>
<p>Kolejnym elementem decydującym o wysokości kosztów należnych stronie wygrywającej spór , są koszty postepowania zabezpieczającego [ ich wzajemnego rozliczenia strona powodowa także się domagała ].</p>
<p>W tym zakresie Sąd I instancji wskazał , że podstawą do ich uwzględnienia jest norma art. 745k.p.c. w zw. z art. 770k.p.c., podając w dalszej części motywów szczegółowo podstawy obliczenia ustalonej kwoty , przyznanej stronie czynnej procesu z tego tytułu.</p>
<p>W apelacji od tego wyroku pozwana , zaskarżając je w całości , domagała się w pierwszej kolejności wydania przez Sąd Apelacyjny wyroku reformatoryjnego , którym nakaz zapłaty z dnia 1 sierpnia 2018r zostanie uchylony i powództwo ulegnie oddaleniu w całości , a strona przeciwna obniżona kosztami postepowania za obydwie instancje.</p>
<p>Jako wniosek ewentualny sformułowała żądanie uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi Okręgowemu w Krakowie do ponownego rozpoznania.</p>
<p>Środek odwoławczy został oparty na następujących zarzutach :</p>
<p>- naruszenia prawa procesowego , w sposób mający dla kwestionowanego rozstrzygnięcia istotne znaczenie , a to :</p>
<p>a/ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 par. 1 kpc</a> w następstwie przekroczenia granic swobodnej oceny zgromadzonych dowodów i zastąpienia jej z naruszeniem ustawowych reguł , oceną dowolną.</p>
<p>Wada ta doprowadziła , zdaniem skarżącej , do niepoprawnych ustaleń faktycznych zgodnie z którymi Sad niższej instancji przyjął , iż :</p>
<p>strona przeciwna wraz z <span class="anon-block">fakturą nr (...)</span> nie była zobowiązana przestawić dokumentów dodatkowych wskazanych w art. III ust. 3.2 umowy stron. Zdaniem apelującej ten obowiązek na wykonawcy ciężył , a nie zrealizowany prowadził do następstwa w postaci nie wymagalności wierzytelności dochodzonej pozwem ,</p>
<p>- nie ustalił , że wskazane postanowienie umowy nie jest sprzeczne z istotą umowy o roboty budowlane , mieszcząc się w graniach dozwolonej przez prawo swobody kontraktowej , gwarantowanej przez <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 353(1))">art. 353 <sup>
<!-- -->1</sup>kc</a>
</p>
<p>b/ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 328;art. 328 § 2)">art. 328 par 2 kpc</a> /w brzmieniu mającym w sprawie zastosowanie /, wobec wadliwego sposobu umotywowania zaskarżonego wyroku.</p>
<p>Podnoszona nieprawidłowość miała polegać na nie wskazaniu w tych motywach przyczyn nie odniesienia się do szczegółowo wskazanych w uzasadnieniu apelacji zarzutów pozwanej, w świetle których roszczenie dochodzone pozwem nalazło uznać za przedwczesnej .</p>
<p>Zarzuty te dotyczyły : nie wyczerpania przez stronę przeciwną , przed złożeniem pozwu procedury rozwiązania sporu na warunkach określonych w umowie stron , nie uwzględnienia przy ocenie żądania faktu , iż korzystanie przez <span class="anon-block"> spółkę (...)</span> z pracy jej podwykonawców przy realizacji przedmiotu umowy, wymagało zgody tak pozwanej jak i inwestora . Wskazywana nieprawidłowość polegała też na nie rozważeniu przez Sąd niższej instancji tego , że uwzględnienie żądania prowadzi do niebezpieczeństwa podwójnej zapłaty przez skarżącą za te same prace , tak powódce jak i jej podwykonawcom,</p>
<p>c/ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 217;art. 217 § 2)">art. 217 par. 2 kpc</a> , jako konsekwencji nie uwzględnienia wniosków pozwanej o zobowiązani przeciwka procesowego do przedłożenia wskazanych przez nią w zarzutach od nakazu dokumentów , przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków i strony pozwanej , co doprowadziło do niewyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy , w zakresie sposobu postępowania drugiej strony oraz tego w jaki sposób obecnie apelująca zabezpieczała się przed podwójną zapłatą za te same prace,</p>
<p>- naruszenia prawa materialnego wobec nieprawidłowego dokonania wykładni normy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 647)">art. 647 kc</a> w zw 65 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (§ 1;§ 2)">par. 1 i 2 kc</a> i nie uwzględnienia jakie były warunki w których , w zgodzie z umową , dochodziło po stronie skarżącej do powstania obowiązku zapłaty za roboty zrealizowane przez <span class="anon-block"> spółkę (...)</span>.</p>
<p>Prawidłowa wykładnia tego przepisu powinna doprowadzić do konkluzji , iż w świetle dokonanych ustaleń , wierzytelność dochodzona pozwem jest [ nadal ] niewymagalna.</p>
<p>Odpowiadając na apelację pozwany syndyk masy upadłości Przedsiębiorstwa <span class="anon-block">(...)</span> spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w <span class="anon-block">K.</span> , domagał się jej oddalenia jako pozbawionej uzasadnionych podstaw oraz obciążenia oponentki procesowej kosztami postępowania przed Sądem II instancji.</p>
<p>Z argumentami odpowiedzi strona skarżąca podjęła polemikę w piśmie procesowym z dnia 29 września 2021r, które złożyła bez uprzedniej zgody Przewodniczącego . Dlatego, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 205(3);art. 205(3) § 5)">art. 205<sup>
<!-- -->3</sup> par 5</a> w zw z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 391;art. 391 § 1)">art. 391 par. 1 kpc</a>, zostało ono zwrócone.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Rozpoznając apelację Sąd Apelacyjny rozważył : </strong>
</p>
<p>Środek odwoławczy pozwanej nie jest uzasadniony i podlega oddaleniu.</p>
<p>Nie można podzielić żadnego z zarzutów na których opiera się jej konstrukcja.</p>
<p>Nie ma racji skarżąca podnosząc zarzuty procesowe.</p>
<p>Zarzut tego rodzaju jest uzasadniony jedynie wówczas , gdy spełnione zostaną równocześnie dwa warunki.</p>
<p>Strona odwołująca się do niego wykaże , że rzeczywiście sposób postępowania Sądu naruszał indywidualnie oznaczoną normę [ normy ] formalne. Jednocześnie nieprawidłowości te prowadziły do następstw , które miały istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia. Nieco inaczej kwestię tę ujmując , zarzut procesowy jest usprawiedliwiony jedynie wówczas, jeżeli zostanie dowiedzione , że gdyby nie potwierdzone błędy proceduralne Sądu niższej instancji , orzeczenie kończące spór stron miałoby inną treść.</p>
<p>Odnosząc te generalne uwagi do zarzutów proceduralnych zawartych w środku odwoławczym należy uznać je za chybione.</p>
<p>Nie ma racji <span class="anon-block"> spółka (...)</span> wskazując na naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 328;art. 328 § 2)">art. 328 §2 kpc</a> / w brzmieniu doniosłym dla rozstrzygnięcia /.</p>
<p>Jak wynika z ukształtowanego i jednolitego , podzielanego przez Sąd Apelacyjny, w składzie rozstrzygającym sprawę, orzecznictwa Sądu Najwyższego może on być uzasadniony jedynie wyjątkowo , gdy konstrukcja pisemnych motywów orzeczenia Sądu niższej instancji jest tak wadliwa , iż nie zawierają one danych pozwalających na przeprowadzenie na ich podstawie kontroli instancyjnej orzeczenia. Nieco inaczej kwestię tę ujmując , zarzut naruszenia tego przepisu jest uzasadniony wtedy , gdy uzasadnienie wyroku nie pozwala na stwierdzenie czy Sąd prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego i [ lub ] procesowego.</p>
<p>/ por. także wskazane jedynie ilustracyjnie postanowienie SN z dnia 21 listopada 2001, sygn. I CKN 185/01 powołane za zbiorem Lex/</p>
<p>Tego rodzaju zasadniczymi / konstrukcyjnymi / wadami motywy wyroku z 26 listopada 2020r nie są dotknięte.</p>
<p>Wynika z nich z oparciu o jakie ustalenia i wnioski prawne , odwołane do mających w sprawie zastosowanie norm prawa materialnego, Sąd oprał swoje rozstrzygniecie. Wiadomo jest z jego lektury także w jaki sposób i dlaczego ocena zgromadzonych dowodów została przeprowadzona we wskazany w uzasadnieniu sposób.</p>
<p>Nie jest w związku z tym usprawiedliwiona argumentacja skarżącego wspierająca ten zarzut, tym bardziej , że Sąd rozpoznając sprawę i motywując wydane orzeczenie nie ma obowiązku wskazywać w jaki sposób odnosi się do wszystkich twierdzeń i ocen i zarzutów stron . Jego obowiązek w tym zakresie ogranicza się tylko do tych , które z punktu widzenia przedmiotu uzasadnianego rozstrzygnięcia , uznaje za doniosłe.</p>
<p>W zakresie przyjętego wyboru Sąd I instancji nie popełnił błędu.</p>
<p>Dodać jedynie dla zapewnienie kompletności wywodu należy , iż nie jest jasne dlaczego skarżąca twierdzi , że groziło jej dokonywanie podwójnej zapłaty za ten sam element robót , tak powódce jak i jej podwykonawcy skoro , jak wynika z ustaleń , nigdy nie doszło do takiej zwielokrotnionej zapłaty , a pozwana z własnej inicjatywy nie świadczyła podwykonawcom <span class="anon-block"> (...)</span> niczego, co nie było przedmiotem trójstronnych z nimi porozumień. Takie świadczenie ograniczało w każdym przypadku zakres jej obowiązku świadczenia wobec powódki .</p>
<p>Dowolne , przez pryzmat faktów ustalonych w postępowaniu jest twierdzenie skarżącej w ramach omawianego zarzutu , iż <span class="anon-block"> (...)</span> zachowywała się wobec zamawiającej nielojalnie.</p>
<p>Przedstawiając do rozliczenia <span class="anon-block">fakturę nr (...)</span>, legitymowała się zaaprobowanym przez obydwie strony dokumentem potwierdzającym zakres zrealizowanych i przyjętych przez zamawiającą robót , za które domagała się wynagrodzenia.</p>
<p>Pozwana nie podała też przekonującej argumentacji za tezą o przedwczesności roszczenia z uwagi na niewyczerpanie umownej procedury ugodowego załatwiania sporów. Należy dostrzec przy tym , że tę przyczynę oddalenia powództwa</p>
<p>powołała po raz pierwszy na etapie postępowania odwoławczego.</p>
<p>Niezasadnie strona skarżąca twierdzi , iż Sąd I instancji naruszył <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 §1 kpc</a> przekraczając granice swobodnej oceny zgromadzonych dowodów, co miało doprowadzić w swoich konsekwencjach do sprzeczności doniosłych dla rozstrzygnięcia ustaleń faktycznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego.</p>
<p>Skuteczne postawienie tego zarzutu wymaga od strony wykazania na czym , w odniesieniu do zindywidualizowanych dowodów polegała nieprawidłowość postępowania Sądu, w zakresie ich oceny i poczynionych na jej podstawie ustaleń.</p>
<p>W szczególności strona ma wykazać dlaczego obdarzenie jednych dowodów wiarygodnością czy uznanie, w odróżnieniu od innych, szczególnego ich znaczenia dla dokonanych ustaleń , nie da się pogodzić z regułami doświadczenia życiowego i [lub ] zasadami logicznego rozumowania , czy też przewidzianymi przez procedurę regułami dowodzenia.</p>
<p>Nie oparcie stawianego zarzutu na tych zasadach , wyklucza uznanie go za usprawiedliwiony, pozostając dowolną , nie doniosłą z tego punktu widzenia polemiką oceną i ustaleniami Sądu niższej instancji.</p>
<p>/ por. w tej materii , wyrażające podobne stanowisko , powołane tylko przykładowo, orzeczenia Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2001, sygn. IV CKN 970/00 i z 6 lipca 2005 , sygn. III CK 3/05 , obydwa powołane za zbiorem Lex/</p>
<p>Ponadto nie można tracić z pola widzenia również , że swobodna ocena dowodów stanowi jeden z podstawowych elementów składających się na jurysdykcyjną kompetencję Sądu , który dowody bezpośrednio przeprowadza.</p>
<p>Ma to m. in. i takie następstwo , że nawet w sytuacji w której z treści dowodów można , w zakresie ustaleń , wyprowadzić równie logiczne , chociaż przeciwne do przyjętych przez Sąd I instancji wnioski , to zarzut naruszenia normy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 §1 kpc</a> , pomimo to , nie zostanie uznany za usprawiedliwiony.</p>
<p>Dopóty , dopóki ocena przeprowadzona przez Sąd ocena mieści się w granicach wyznaczonych przez tę normę procesową i nie doznały naruszenia wskazane tam jej kryteria , Sąd Odwoławczy obowiązany jest ocenę tę , a co za tym idzie także wnioski z niej wynikające dla ustalań faktycznych , aprobować .</p>
<p>To, w jaki sposób strona pozwana motywuje jego realizację , wyklucza uznanie go za uzasadniony.</p>
<p>W miejsce rzeczowej, opartej na wskazanych wyżej kryteriach , odniesionej do indywidualnie oznaczonych dowodów [ i opartych na wnioskach z tej oceny ustaleń faktycznych , które przez to miałyby być dotknięte sprzecznością z treścią materiału dowodowego ] , polemiki ze sposobem postępowania Sądu Okręgowego , skarżąca ogranicza się do przeciwstawienia jej własnej ich wersji , jej zdaniem poprawnej.</p>
<p>Nieprawidłowość Sądu na której oparty jest ten - oraz zarzut sprzeczności ustaleń - zgodnie z argumentacja apelantki - sprawdza się ją się do tego ,że nie przyjął on wersji afirmowanej przez apelującą.</p>
<p>Już stwierdzenie takiego sposobu motywowania stawianych zarzutów wystarcza dla oparcia ich obu.</p>
<p>Już tylko na marginesie należy wskazać ,że z treści zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika że w ramach realizacji umowy zawartej przez strony pozwana dokonywała zapłat za częściami wykonywane roboty , nie żądając przedkładania wraz z każdą fakturą dokumentów i oświadczeń , których brak dopiero w czasie sporu stron przed Sądem zaczęła uznawać za podstawę do twierdzenia , że wyklucza on po jej stronie obowiązek zapłaty pozostałej części wynagrodzenia [ za zrealizowane i przyjęte przez nią bez zastrzeżeń ] roboty, za które wynagrodzenie / także nie kwestionowane co do sposobu jego wyliczenia / przedstawia <span class="anon-block">faktura nr (...)</span> z dnia 31 grudnia 2017r</p>
<p>Także do czasu sporu stron , we wzajemnych relacjach umownych , apelująca nie powoływała zarzutu niewymagalności wierzytelności wykonawcy z tytułu wynagrodzenia z przyczyny braków na które obecnie się powołuje.</p>
<p>Nie można też przy ocenie argumentów skarżącej tracić z pola widzenia tego , że po przesłaniu <span class="anon-block"> spółce (...)</span> tej faktury , nie została ono zakwestionowana w jakimkolwiek zakresie ilościowym ani z żadnego merytorycznego powodu , a w dalsza korespondencja pomiędzy stronami dotyczyła jedynie tego , że część wierzytelności stwierdzonej tym dokumentem nie będzie <span class="anon-block"> spółce (...)</span> należna dlatego , że dojdzie do zapłat przez obecnie skarżącą wynagrodzeń należnych podwykonawcom strony pozwanej , w realizacji trójstronnych porozumień zawartych w zgodzie z postanowieniami <span class="anon-block">aneksu nr (...)</span> do umowy stron z dnia 18 października 2016r.</p>
<p>W ich zakresach wierzytelność kontrahentki ulegnie ograniczeniu , na skutek jej zaspokojenia w tej formie.</p>
<p>Taki sposób zachowania profesjonalnych podmiotów w ramach procesu budowlanego dawał dostateczną podstawę do tego aby osoby działające za <span class="anon-block"> spółkę (...)</span> upewnić w uzasadnionym przekonaniu o prawidłowości sposobu postępowania w zakresie ubiegania się o zapłatę należnego jej wynagrodzenia , także w odniesieniu do tego , jakie dokumenty zamawiająca <span class="anon-block">(...)</span> w codziennej praktyce realizacyjnej uznaje za wystarczające [ mimo formalnie szerszych wymagań umownych ] do tego aby podstawa płatności na rzecz wykonawczyni została uznana za wykazaną.</p>
<p>Wniosek taki jest tym bardziej usprawiedliwiony gdy uwzględni się , że podpisując kolejne porozumienia trójstronne z udziałem podwykonawców <span class="anon-block"> spółki (...)</span>, a następnie realizując je i składając wobec kontrahentki oświadczenia o ograniczeniu wierzytelności stwierdzonej <span class="anon-block">fakturą nr (...)</span> apelująca uznawała ,iż wierzytelność ta jest wymagalna , a skierowane do niej żądanie jej zapłaty nie jest przedwczesne bądź z jakiegokolwiek innego powodu / a tym bardziej z przyczyn na które powoływała się w postępowaniu przed Sądem / nienależne.</p>
<p>Pozostałe argumenty mające wspierać stawiany zarzut procesowy i ściśle z nim powiązany i z niego wynikający zarzut sprzeczności ustaleń, odnoszą się do wskazanych wyżej faktów i ich oceny , po stronie skarżącej odmiennych do stanowiska Sądu I instancji</p>
<p>Trzeba jeszcze dodać , że fakt , iż wobec <span class="anon-block"> spółki (...)</span> ogłoszona została upadłość likwidacyjna powoduje ,że syndyk nie mógłby uzupełnić braków , które zdaniem apelującej, skutkują brakiem wymagalności wierzytelności dochodzonej pozwem.</p>
<p>Konsekwencje ogłoszenia upadłości dla oceny roszczenia jako wymagalnego poprawnie zostały przedstawione przez Sąd I instancji i powtarzanie tych samych albo też bardzo zbliżonych merytorycznie argumentów w tym miejscu nie jest celowe. Taka sytuacja , gdyby zaaprobować argumentację skarżącej, [ która nota bene jest powtarzana w ramach uzasadnienia zarzutu materialnego ] prowadziłaby do nie dającego się zaaprobować stanowiska prawnego , iż wierzytelność dochodzona pozwem w ogóle nie mogłaby uzyskać przymiotu wymagalności.</p>
<p>Taka konsekwencja , zważywszy na przyjmowaną powszechnie w orzecznictwie treść pojęcia wymagalności , prowadziłaby także do następstw nie dających się pogodzić z naturą stosunku obligacyjnego wynikającego z umowy o roboty budowlane. Skutki te to sytuacja w której za prawidłowo zrealizowane i przyjęte przez zmawiającego prace tego rodzaju z których skorzystał , w ramach dalszych swoich relacji umownych z inwestorem , realizując w ten sposób własne wobec niego zobowiązanie , wykonawca nie otrzymałby należnego mu wynagrodzenia.</p>
<p>W świetle powołanych , jedynie , jako wskazano uwag uzupełniających omówione zarzuty są [ tym bardziej ] nietrafne.</p>
<p>Odeprzeć wobec tego trzeba , także , jako chybiony zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 217;art. 217 § 2)">art. 217 par 2 kpc</a> w sposób opisany przez skarżącą w jego motywach.</p>
<p>Także i on w istocie sprowadza się do podkreślania istnienie podstaw do tego , że wierzytelność dochodzona pozwem była [ wobec braków w zakresie dokumentacyjnym <span class="anon-block">faktury nr (...)</span>] niewymagalna.</p>
<p>Z przyczyn o których była już mowa , motywacja ta jest nieuzasadniona. Stąd nie można w sposób uzasadniony , jak czyni to apelującą , w ramach tego zarzutu twierdzić , że konstatując inaczej , Sąd I instancji nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności doniosłych dla rozstrzygnięcia, skoro nie przeprowadził dowodów osobowych , które miały posłużyć [tylko] potwierdzeniu nie zaaprobowanej przez Sąd wersji zdarzeń.</p>
<p>Odwołująca się do wskazanych na wstępie tej części uzasadnienia warunków aprobaty dla zarzutu procesowego powiedzieć zatem trzeba , że podzielenie omawianego zarzutu jest wykluczone skoro brak jest związku pomiędzy zarzucaną nieprawidłowością formalną a ostatecznym wynikiem sporu wyrażonym w sentencji wydanego przez Sąd I instancji wyroku.</p>
<p>Uznanie , iż żaden z zarzutów dotąd zweryfikowanych nie jest trafny ma to następstwo, iż ustalenia , które Sąd Okręgowy uczynił podstawą faktyczną kontrolowanego instancyjnie orzeczenia , jako poprawne i kompletne dla oceny roszczenia syndyka , Sąd II instancji przyjął za własne.</p>
<p>W świetle tych ustaleń bezzasadny jest także zarzut materialny, w ramach którego pozwana neguje sposób wykładni <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 647)">art. 647 kc</a> w zw z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 65;art. 65 § 1;art. 65 § 2)">art. 65 par. 1 i 2 kc</a>
</p>
<p>Po pierwsze jest on wadliwie skonstruowany.</p>
<p>W warunkach , gdy [ jak wynika z motywów apelacji ] <span class="anon-block"> (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością</span> w <span class="anon-block">K.</span> , budując argumentację dla potwierdzenia jego realizacji, odwołuje się do okoliczności faktycznych ustalonych w rozstrzyganej sprawie , mamy do czynienia z zarzutem wady zastosowania przepisu materialnego [błędu subsumpcji ] a nie błędu wykładni - rozumienia przez Sąd niższej instancji przesłanek relewantnej dla rozstrzygnięcia normy tego rodzaju.</p>
<p>Może on bowiem zachodzić tylko niezależnie od okoliczności faktycznych konkretnego sporu.</p>
<p>W konsekwencji Sąd II instancji przyjmuje, że strona pozwana stawia zarzut materialny , naruszenia wskazanej normy , w postaci jej niepoprawnego zastosowania przez Sad Okręgowy.</p>
<p>Zarzut ten nie jest uzasadniony.</p>
<p>Jego motywacja podobnie jak i pozostałych zarzutów apelacyjnych , sprowadza się do podważania stanowiska Sądu I instancji zgodnie z którym wierzytelność dochodzona przez oponentkę procesową / obecnie syndyka masy upadłości <span class="anon-block"> (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością</span> w <span class="anon-block">K.</span> - w upadłości likwidacyjnej/ jest wymagalna , a wobec tego zarzut obronny skarżącej o przedwczesności powództwa jest chybiony.</p>
<p>Powody dla których jej stanowisko w tym zakresie poprawnie zostało ocenione przez Sąd Okręgowy jako niezasadne , były już wskazywane wcześniej. Powtarzanie ich w tym miejscu nie jest niezbędne.</p>
<p>Dla porządku jednak należy wskazać , że okresie kiedy strony nie były zaangażowane w spór przed Sądem , a umowa stron zawarta 18 października 2016r nadal obowiązywała, pozwana nie negowała tego , że jest wobec <span class="anon-block"> spółki (...)</span> zobowiązaną do zapłaty należności stwierdzonej <span class="anon-block">fakturą nr (...)</span>, a obowiązek świadczenia ma charakter wymagalny.</p>
<p>Strony wymieniały się jedynie informacjami na temat tego, jaki jest zakres ilościowy tego świadczenia , warunkach uprzedniego podpisania trójstronnych porozumień z podwykonawcami <span class="anon-block"> (...)</span>, których zaległe wynagrodzenia uregulowała apelująca, co miało , zgodnie z postanowieniami <span class="anon-block">aneksu nr (...)</span> do umowy zasadniczej , ograniczający wpływ na wymiar jej zobowiązania z tytułu wynagrodzenia za wykonane prace , wobec drugiej strony sporu.</p>
<p>Wówczas <span class="anon-block"> spółka (...)</span> uznawała się za zobowiązaną do zapłaty mimo , że / co niesporne w sprawie / przedkładając sporną fakturę powódka nie wykonała obowiązków dokumentacyjnych i informacyjnych , które to braki pozwana czyni obecnie podstawą dla twierdzenia o niewymagalności roszczenia przeciwniczki procesowej</p>
<p>Takie stanowisko , na którym opiera się także motywacja weryfikowanego zarzutu, nie jest trafne , wykluczając jego podzielenie.</p>
<p>Tym bardziej skoro należy przyjąć , na podstawie oceny całokształtu zgromadzonego materiału procesowego , że za aprobatą obu stron w realizacji umowy z 18 października 2016r wykształciła się praktyka w oparciu o którą braki na które obecnie skarżąca powołuje się, nie stanowiły przeszkody do realizowania przez zamawiającą pozwaną zapłat za prawidłowo wykonane i oddane częściami przez <span class="anon-block"> spółkę (...)</span> roboty. Sposób zgłoszenia do zapłaty należności stwierdzonej <span class="anon-block">fakturą nr (...)</span> z 31 grudnia 2017r regułom ukształtowanym przez tę praktykę odpowiadał.</p>
<p>Z podanych przyczyn , w uznaniu , że żaden z zarzutów apelacyjnych nie jest trafny , oparta na nich apelację Sąd II instancji oddalił , na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 kpc</a> w zw z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 647)">art. 647 kc</a>,</p>
<p>O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd II instancji orzekł stosując <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 3;art. 99)">art. 98 par 1 i 3 oraz art. 99 kpc</a> i wynikającą z niego , dla wzajemnego rozliczenia stron z tego tytułu, zasadę odpowiedzialności za wynik sprawy.</p>
<p>Uwzględniwszy z jednej strony wartość przedmiotu zaskarżenia a z drugiej to , że po stronie syndyka koszty te wyczerpywały się w wynagrodzeniu pełnomocnika - radcy prawnego , należna mu od przerywającej kwota została ustalona , na podstawie par. 2 pkt 7 w zw z par. 10 ustr. 1 pkt 2 Rozporządzenia MS w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 [ jedn. tekst DZU z 2018 poz. 265 ].</p>
<p>SSA Grzegorz Krężołek</p>
</div>