I Ca 136/21

<p>Sygn. akt I 1 Ca 136/21</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 3 grudnia 2021 r.</p> <p>Sąd Okręgowy we Włocławku Sekcja Odwoławcza I Wydziału Cywilnego</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="167"/> <col width="431"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSO Mariusz Nazdrowicz</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2021 r. we Włocławku</p> <p>na posiedzeniu niejawnym</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block"> (...) Państwowych S.A.</span> w <span class="anon-block">W.</span> </p> <p>przeciwko Gminie Miasto <span class="anon-block">W.</span> </p> <p>o zapłatę</p> <p>na skutek apelacji powoda</p> <p>od wyroku Sądu Rejonowego we Włocławku</p> <p>z dnia 17 grudnia 2020 r., sygn. akt I C 632/00</p> <p>oddala apelację.</p> <p>SSO Mariusz Nazdrowicz</p> <p>Sygn. akt I 1 Ca 136/21</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Zaskarżonym wyrokiem Sąd Rejonowy we Włocławku oddalił powództwo <span class="anon-block"> (...) Państwowych S.A.</span> w <span class="anon-block">W.</span> przeciwko Gminie Miasto <span class="anon-block">W.</span> o zapłatę kwoty 2966,15 zł (wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie bliżej określonymi w pozwie) tytułem odszkodowania (za okres od 1 lipca 2016 r. do 31 grudnia 2016 r.) w związku ze szkodą spowodowaną niedostarczeniem lokalu socjalnego osobom zobowiązanym do opuszczenia i opróżnienia lokalu mieszkalnego usytuowanego na nieruchomości powoda (art. 18 ust. 5 ustawy z dnia</p> <p>21 czerwca 2001 roku o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy</p> <p>i o zmianie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">Kodeksu Cywilnego</a> – tekst jedn.: Dz.U.2020.611 – dalej: „ustawa”).</p> <p>W uzasadnieniu wskazał m.in., że pozwana Gmina zaoferowała jednej z uprawnionych osób lokal socjalny, ale oferta ta nie została przyjęta. Złożenie wspomnianej oferty sprawia, że pozwana spełniła ciążący na niej obowiązek ustawowy i nie ponosi na podstawie przywołanego przepisu odpowiedzialności odszkodowawczej. Nie zmienia sytuacji to, że oferta najmu została skierowana tylko do jednego z uprawnionych, gdyż nawet gdyby pozostałe osoby ja przyjęły to i tak lokal nie zostałby wydany właścicielowi. W świetle zasad doświadczenia życiowego trudno też racjonalnie zakładać, że pozostali członkowie rodziny zdecydowaliby się na zawarcie umowy najmu lokalu socjalnego i przenieśli do takiego mieszkania bez domownika, który</p> <p>w dalszym ciągu zajmowałby dotychczasowe lokum.</p> <p>Apelację od powyższego wyroku wniósł powód zarzucając naruszenie zarówno prawa procesowego jak i materialnego.</p> <p>W ramach pierwszej grupy zarzutów wskazał na obrazę:</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 kpc</a> wskutek przekroczenia zasad swobodnej oceny dowodów poprzez dokonanie dowolnej oceny przedłożonych dokumentów obrazujących zasadność roszczenia i jego wysokość,</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 235(2);art. 235(2) § 1;art. 235(2) § 1 pkt. 2;art. 235(2) § 1 pkt. 3)">art. 235^{<!-- -->2}§ 1 pkt 2 i 3 kpc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 278;art. 278 § 1;art. 278 § 233;art. 278 § 1)">art. 278 § 1 i 233 § 1 kpc</a> poprzez oddalenie wniosku dowodowego o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z dziedziny wyceny nieruchomości, gdy dowód ten był niezbędny nie tylko do potwierdzenia prawidłowości obliczenia wysokości odszkodowania, ale także umożliwiłby określenie możliwego do uzyskania czynszu rynkowego i w konsekwencji ustalenie pełnego odszkodowania,</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 235(2);art. 235(2) § 1;art. 235(2) § 1 pkt. 2;art. 235(2) § 1 pkt. 3)">art. 235^{<!-- -->2} § 1 pkt 2 i 3 kpc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 kpc</a> wskutek oddalenia wniosku dowodowego o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka <span class="anon-block">A. G.</span>,</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1)">art. 98 § 1 kpc</a> wobec jego niezastosowania i obciążenia powoda kosztami procesu, choć przy uwzględnienie powództwa należałby się mu zwrot wszystkich poniesionych kosztów.</p> <p>Obrazy przepisów prawa materialnego skarżący dopatrywał się w „błędnej wykładni</p> <p>i niewłaściwym zastosowaniu” <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 417;art. 417 § 1)">art. 417 § 1 kc</a>, a także <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 416)">art. 416 kc</a> poprzez jego niezastosowanie i niewłaściwe przyjęcie, że Gmina nie ponosi odpowiedzialności za szkodę choć wskutek zatajenia informacji o zaproponowaniu lokalu socjalnego uniemożliwiła wystąpienie z wnioskiem o nadanie klauzuli wykonalności</p> <p>i przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego, a tym samym wykluczyła możliwość komercyjnego zagospodarowania lokalu. Powołując się na powyższe apelujący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów procesu za instancję odwoławczą. Ponadto domagał się na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 380)">art. 380 kpc</a> rozpoznania postanowień dowodowych Sądu Rejonowego we Włocławku i przeprowadzenia dowodów, które nie zostały przez ten Sąd uwzględnione.</p> <p>Pozwana nie zajęła stanowiska odnośnie złożonego środka odwoławczego.</p> <p>W dalszej fazie postępowania apelacyjnego powód złożył wniosek dowodowy</p> <p>o przeprowadzenie dowodów z dokumentów w postaci pozwu z dnia 28 stycznia 2021 roku skierowanego przeciwko Gminie Miasto <span class="anon-block">W.</span>, prawomocnego nakazu zapłaty wydanego przez Sąd Rejonowy we Włocławku w postępowaniu upominawczym w dniu 23 lipca 2021 roku, sygn. akt I Nc 1569/21, będącego następstwem wspomnianego pozwu oraz potwierdzenia przelewu z dnia 15 września 2021 roku (obrazującego uregulowanie przez pozwaną należności zasądzonej przywołanym nakazem).</p> <p> <strong> <!-- --> Sąd Okręgowy zważył, co następuje: </strong> </p> <p>Apelacja wobec braku jakichkolwiek uzasadnionych podstaw</p> <p>podlegała oddaleniu.</p> <p>Sąd Rejonowy we Włocławku dokonał prawidłowych i w pełni przydatnych do rozstrzygnięcia sprawy ustaleń faktycznych. Wprawdzie zostały one</p> <p>w części zakwestionowane poprzez postawienie zarzutu naruszenia przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233§1 kpc</a>, ale był on całkowicie chybiony. Sąd I instancji rzeczywiście nie uwzględnił przy rekonstrukcji stanu faktycznego przedłożonych przez powoda dokumentów, ale tylko dlatego, że w jego ocenie stronie pozwanej nie sposób przypisać odpowiedzialności odszkodowawczej. Zapatrywanie to – o czym za chwilę będzie szerzej mowa – Sąd odwoławczy w pełni akceptuje. Stąd też całkowicie zbędne było dokonywanie sugerowanych dalszych ustaleń faktycznych. W tej sytuacji ustalenia Sądu a quo Sąd Okręgowy przyjął jako własne czyniąc je podstawą orzekania w postępowaniu apelacyjnym.</p> <p>Przed przystąpieniem do oceny zasadności pozostałych zarzutów niezbędne jest przypomnienie, że zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 321;art. 321 § 1)">art. 321 § 1 kpc</a> Sąd jest związany żądaniem pozwu. Oznacza to, że Sąd nie może zasądzić czegoś innego niż domagał się powód, w większym rozmiarze ani też na innej podstawie faktycznej niż wskazywana przez powoda. Inaczej mówiąc zakaz orzekania ponad żądanie odnosi się albo do samego żądania albo do jego podstawy faktycznej. W <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 321;art. 321 § 1)">art. 321 § 1 kpc</a> jest bowiem mowa o żądaniu w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 187;art. 187 § 1)">art. 187 § 1 kpc</a>, a w myśl tego przepisu obligatoryjną treść każdego pozwu stanowi dokładne określone żądanie oraz przytoczenie okoliczności faktycznych je uzasadniających (np. wyroki Sądu Najwyższego:</p> <p>z 17 kwietnia 2018 roku II PK 37/17 nie publ., LEX nr 2509625 i z 23 lipca 2015 roku I CSK 549/14 nie publ., LEX nr 1771518). Sąd Okręgowy we Włocławku w składzie rozpoznającym apelację stoi przy tym na stanowisku, że podstawą orzeczenia nie mogą być okoliczności faktyczne, których powód nie objął swoimi twierdzeniami (tak. m.in. Sąd Najwyższy w wyrokach z dnia 24 listopada 2009 roku V CSK 169/09 nie publ., LEX nr 627248 i z dnia 3 grudnia 2009 roku II CSK 337/09 nie publ., LEX nr 686364) oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 6 marca 2015 roku</p> <p>I ACa 614/14 nie publ., LEX nr 1661123). W pozwie powód jednoznacznie powoływał się wyłącznie na wyrządzenie szkody przez pozwaną z tytułu niedostarczenia lokalu socjalnego osobom eksmitowanym na podstawie wyroku Sądu Rejonowego we Włocławku z dnia 18 lutego 2005 roku, sygn. akt I C 870/04. Nie zmienił też podstawy faktycznej (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 193;art. 193 § 1)">art. 193 § 1 kpc</a>) w piśmie z dnia 3 lipca 2020 roku, będącego odpowiedzią na sprzeciw pozwanej od nakazu zapłaty z 15 stycznia 2020 roku. Za taką zmianę nie sposób bowiem uznać oceny zachowania <span class="anon-block">Gminy M.</span> <span class="anon-block">W.</span> polegającej na niepoinformowaniu go o zaoferowaniu <span class="anon-block">H. K.</span> lokalu socjalnego. W rezultacie Sąd meriti prawidłowo rozpoznał roszczenie przez pryzmat przepisu art. 18 ust. 5 ustawy. Dopiero w apelacji jest mowa o niezgodnym z prawem zachowaniu (zaniechaniu) Gminy (szerzej uzasadnionym), wyrządzającym szkodę, do naprawienia której jest ona zobowiązana na podstawie przepisów o czynach niedozwolonych (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 417;art. 417 § 1)">art. 417 § 1 kc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 416)">art. 416 kc</a>). Jednakże zmiana żądania w postępowaniu apelacyjnym jest niedopuszczalna (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 383)">art. 383 kpc</a>). Tym samym - antycypując nieco dalsze wywody – zarzut naruszenia przywołanych przepisów (przy czym nie bardzo wiadomo, na czym miałaby polegać „błędna wykładnia” <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 417;art. 417 § 1)">art. 417 § 1 kc</a>) był całkowicie pozbawiony słuszności.</p> <p>Aczkolwiek skarżący z nie do końca zrozumiałych przyczyn nie postawił zarzutu obrazy art. 18 ust. 5 ustawy – skoro „a contrario” był on podstawą oddalenia powództwa – to jednak Sąd odwoławczy zobligowany jest do oceny zasadności rozstrzygnięcia wskutek niezastosowania wspomnianego przepisu, gdyż chodzi tu o prawidłowość zastosowania przepisów prawnomaterialnych (Sąd II instancji wiążą jedynie zarzuty naruszenia prawa procesowego – zasada prawna</p> <p>z 31 stycznia 2088 roku III CZP 49/07 OSNC 2008/6/55).</p> <p>Sąd Rejonowy trafnie przyjął – czego apelujący nie negował – że pozwana zaoferowała <span class="anon-block">H. K.</span> zawarcie umowy najmu określonego lokalu socjalnego. Podkreślenia w tym miejscu wymaga – na co Sąd ten nie zwrócił należytej uwagi – że przewidziany w art. 18 ust.5 ustawy obowiązek dostarczenia lokalu socjalnego uprawnionej osobie wygasa z upływem terminu związania Gminy skutecznie złożoną ofertą zawarcia z uprawnionym umowy najmu takiego lokalu (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 2021 roku I CSK 292/12 nie publ., LEX nr 1274945). Nie chodzi zatem o złożenie jakiejkolwiek oferty udostępnienia lokalu, lecz o ofertę wynajęcia lokalu spełniającego wymagania stawiane lokalom socjalnym. Tylko bowiem taka oferta powoduje wygaśnięcie obowiązku dostarczenia przedmiotowego lokalu. Wymaga to zbadania – także w sprawie o zapłatę odszkodowania na podstawie art. 18 ust. 5 ustawy – czy warunki te zostały spełnione. Sąd Rejonowy kwestii tej nie poświęcił wprawdzie żadnej uwagi, ale w świetle protokołu zdawczo – odbiorczego z dnia 19 grudnia 2021 roku (k. 90-91) nie ulega wątpliwości, że <span class="anon-block">lokal oznaczony nr (...)</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> we <span class="anon-block">W.</span> (o powierzchni użytkowej 27,95 m) spełniał kryteria, o których mowa w art. 2 ust. 5 ustawy w brzmieniu obowiązującym w chwili składania oferty. Zresztą przyczyną odmowy przyjęcia tej oferty przez uprawnionego było niedogodne dla niego położenie lokalu, a nie brak wspomnianych wymogów. Jest faktem, że zasadniczo oferta tego typu powinna zostać złożona wszystkim dorosłym uprawnionym, ale złożenie tylko jednemu z nich i odmowa z jego strony jej przyjęcia sprawia, że pozwana w tym przypadku nie była zobowiązana do zapłaty odszkodowania za niedostarczenie lokalu socjalnego. Sąd Okręgowy aprobuje tutaj rozważania Sądu I instancji i nie ma potrzeby ich powtarzania.</p> <p>Trafność zaskarżonego wyroku sprawia, że automatycznie bezzasadne okazały się pozostałe zarzuty apelacyjne. Całkowicie zbędne było jakiekolwiek dalsze postępowanie dowodowe i słusznie oddalone zostały zgłoszone przez powoda wnioski dowodowe. Siłą rzeczy też nie istniały żadne podstawy do ich uwzględnienia</p> <p>w postępowaniu apelacyjnym.</p> <p>W trakcie postępowania apelacyjnego powód wniósł o przeprowadzenie</p> <p>dowodów z dokumentów wskazanych we wniosku dowodowym z 18 października</p> <p>2021 roku. Nie podniósł jednak żadnych dalszych zarzutów apelacyjnych, a więc Sąd odwoławczy był związany zaprezentowanymi dotychczas. Dowody te nie mogły już choćby z tej przyczyny wpływać na wynik postępowania apelacyjnego. Wspomniane dokumenty dotyczyły prawomocnego zasądzenia od <span class="anon-block">Gminy M.</span> <span class="anon-block">W.</span> na rzecz powoda kwoty 8434,13 zł. Nawet gdyby przyjąć, że było to odszkodowanie na podstawie art. 18 ust. 5 ustawy za późniejszy okres to brak zarzutu naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 365)">art. 365 kpc</a> sprawia, ze Sąd II instancji nie mógłby tego uwzględnić z uwagi na przywołaną zasadę związania Sądu odwoławczego naruszeniami prawa procesowego (pomijając inne pojawiające się na tym tle kwestie). Jednakże analiza pozwu z 28 stycznia 2021 roku wskazuje, że tym razem powód dochodził odszkodowania „na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 417;art. 415)">art. 417 oraz art. 415 kodeksu cywilnego</a>” w związku z tym, że Gmina nie poinformowała go o zaproponowaniu lokalu socjalnego i wprowadziła w błąd w tym zakresie. Oparł się więc na innych okolicznościach faktycznych niż powołanych w sprawie I C 632/20. Nawet więc postawienie zarzutu naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 365)">art. 365 kpc</a> nie zmieniłoby sytuacji, gdyż wprawdzie w sprawie o dalszą część świadczenia z tego samego stosunku prawnego Sąd nie może orzec odmiennie o zasadzie odpowiedzialności za zobowiązanie (wyrok Sądu Najwyższego z 4 listopada 2016 roku I CSK 736/15 nie publ., LEX nr 736/15), ale jedynie w tych samych (niezmienionych) okolicznościach faktycznych.</p> <p>Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy we Włocławku na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 kpc</a> orzekł jak w sentencji.</p> <p>SSO Mariusz Nazdrowicz</p> </div>