II SAB/Go 78/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędzia WSA Krzysztof Rogalski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 listopada 2022 r. sprawy ze skargi Fundacji [...] na bezczynność Nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe – Nadleśnictwo [...] w przedmiocie udostępnienia informacji o środowisku I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe – Nadleśnictwo do załatwienia wniosku skarżącej Fundacji z dnia [...] lutego 2022 r. o udostępnienie informacji o środowisku, II. stwierdza, że Nadleśniczy Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe – Nadleśnictwo dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. zasądza od Nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe – Nadleśnictwo na rzecz skarżącej Fundacji kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia [...] lutego 2022 r. Fundacja [...] zwróciła się za pośrednictwem poczty elektronicznej do Nadleśniczego Nadleśnictwa [...] o przesłanie na wskazany adres poczty elektronicznej listy przypadków z okresu od [...] stycznia 2018 r. do momentu odpowiedzi na pismo, gdy przedstawiciele strony społecznej zgłaszali postulaty, pytania, wnioski i uwagi dotyczące prowadzenia gospodarki leśnej na terenie Nadleśnictwa, a także podanie: a) kto zgłaszał postulaty, pytania, wnioski i uwagi dotyczące prowadzenia gospodarki leśnej na terenie Nadleśnictwa; b) zagadnień, których dotyczyły pytania, wnioski i uwagi zgłaszane przez stronę społeczną; c) rezultatów zgłaszania pytań, postulatów, wniosków i uwag przez stronę społeczną, a w szczególności informacji, czy w wyniku zaangażowania strony społecznej Nadleśnictwo zmodyfikowało swoje plany prowadzenia gospodarki leśnej i jeżeli tak, to w jaki sposób; d) dokumentacji komunikacji ze stroną społeczną. Fundacja wskazała, iż pytania odnoszą się do wszelkich procesów konsultacji społecznych, zgłaszania uwag, wniosków, petycji i współuczestniczenia strony społecznej w decyzjach o gospodarce leśnej, jakie odbyły się poza procesem tworzenia Planu Urządzenia Lasu (PUL), czyli tych, które dotyczyły wdrażania już zatwierdzonego PUL, a nie tworzenia nowego PUL oraz miały miejsce w Nadleśnictwie od [...] stycznia 2018 r. do momentu odpowiedzi na pismo. Pytania są kontynuacją monitoringu przeprowadzonego przez Fundację wraz z [...] na przełomie lat 2020/21. Z akt sprawy wynika m.in., iż [...] lutego 2022 r. podmiot zobowiązany wezwał Fundację do uzupełnienia wniosku, ponieważ w związku ze złożeniem wniosku za pośrednictwem poczty elektronicznej zawiera on braki formalne. Podstawą wezwania był art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 2373, dalej w skrócie u.u.i.ś.). Dnia 1 marca 2022 r. Fundacja przesłała do Nadleśnictwa wniosek podpisany elektronicznie przez ePUAP. Z kolei dnia [...] marca 2022 r. podmiot zobowiązany wezwał Fundację do uzupełnienia wniosku poprzez podanie, czy należy go traktować jako wniosek o dostęp do informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 2176), wniosek o dostęp do informacji o środowisku i jego ochronie w rozumieniu art. 8 ust. 1 u.u.i.ś., czy też jako pismo innej kategorii. W odpowiedzi, dnia [...] marca 2022 r. Fundacja podała, iż sądy klasyfikują wnioski tej treści jako mające oparcie w u.u.i.ś. Pismem z dnia [...] marca 2022 r. Nadleśniczy Nadleśnictwa [...] poinformował Fundację, iż złożony wniosek nie obejmuje informacji o środowisku. Pismem z dnia [...] sierpnia 2022 r. Fundacja wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., za pośrednictwem Nadleśniczego Nadleśnictwa, skargę na bezczynność tego organu w przedmiocie udostępnienia informacji o środowisku, zarzucając naruszenie: 1) art. 74 ust. 3 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji o stanie i ochronie środowiska poprzez pominięcie tego przepisu, co doprowadziło do nieudostępnienia wnioskowanych informacji, 2) art. 8 ust. 1 i art. 9 ust. 1 pkt 3 u.u.i.ś., 3) art. 74 ust. 4 Konstytucji RP oraz art. 8 ust. 2 u.u.i.ś. poprzez działanie wbrew obowiązkowi wynikającemu z tych przepisów, 4) art. 14 ust. 1 u.u.i.ś. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu miesiąca od dnia złożenia wniosku, poprzez brak udostępnienia informacji we wskazanym terminie. Podnosząc powyższe zarzuty wniosła o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z dnia [...] lutego 2022 r., stwierdzenie, że podmiot zobowiązany dopuścił się bezczynności oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi Fundacja wskazała m.in., iż w piśmie organu z dnia [...] marca 2022 r. nie znajduje się żadne uzasadnienie stanowiska organu, a wyłącznie arbitralne stwierdzenie, że wniosek nie dotyczy informacji o środowisku. Brak jest również wskazania, dlaczego nastąpiła zmiana w stosunku do pisma z [...] lutego 2022 r. Nadto podmiot zobowiązany nie poinformował Fundacji, na podstawie jakich przepisów zamierza wykonać skierowane pytania. Tymczasem przedmiot wniosku dotyczył gospodarki leśnej, a pytania dotyczyły zarówno środowiska jak i jego ochrony. U.u.i.ś. będzie miała pierwszeństwo w każdym przypadku, w jakim wniosek o informację dotyczy informacji o środowisku i jego ochronie, zaś bezsprzecznie każde działanie związane z gospodarką leśną ma związek ze środowiskiem, czy też z jego ochroną. Uzyskiwane informacje są niezbędne do monitorowania zaangażowania Nadleśnictwa w kontakty ze społeczeństwem. Informacje o podjętych przez stronę społeczną działaniach w postaci postulatów, wniosków i uwag, które kierowane były do organu, a dotyczących realizacji planów urządzenia lasów oraz informacje o sprzężonych z nimi działaniach podjętych w ich następstwie przez organ, mieszczą się w pojęciu informacji o środowisku i jego ochronie, zdefiniowanym szeroko w art. 9 ust. 1 pkt 3 u.u.i.ś. Chodzi nie tylko o działania wpływające na elementy środowiska wskazane w art. 9 ust. 1 pkt 1 u.u.i.ś., ale też mogące wpłynąć na to środowisko oraz o jego ochronę. Po otrzymaniu skargi, pismem z dnia [...] sierpnia 2022 r. Nadleśniczy Nadleśnictwa, powołując się na treść art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.) udzielił skarżącej Fundacji odpowiedzi na wniosek z dnia [...] lutego 2022 r. wskazując, iż w okresie od [...] stycznia 2018 r. do dnia udzielenia odpowiedzi nie odnotował przypadków prób współuczestniczenia strony społecznej w decyzjach o gospodarce leśnej, których prowadzenie wynikało z wdrażania zatwierdzonego Planu Urządzenia Lasu. Oznacza to, że Nadleśnictwo nie zarejestrowało oficjalnych przypadków zgłaszania przez stronę społeczną postulatów, pytań, wniosków i uwag dotyczących prowadzenia gospodarki leśnej na terenie Nadleśnictwa [...]. Ponadto w skierowanej do WSA w Gorzowie Wlkp. odpowiedzi na skargę Nadleśniczy podniósł, iż w trybie autokontroli uwzględnił skargę, udzielając w pełnym zakresie żądanej przez wnioskodawcę informacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie, przy czym kontrola ta, zgodnie z § 2 pkt 8 tego artykułu, obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak, w sytuacji gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w sytuacji, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie i mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył postępowania wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Przy badaniu zasadności skargi na bezczynność organu administracji publicznej sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Skarga ta ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienie sprawy. W analizowanej sprawie strona skarżąca, składając do Nadleśniczego Nadleśnictwa wniosek z dnia [...] lutego 2022 r., domagała się udostępnienia informacji w trybie u.u.i.ś., w zakresie dotyczącym procesów konsultacji społecznych, zgłaszania uwag, wniosków, petycji i współuczestniczenia strony społecznej w decyzjach o gospodarce leśnej, jakie odbyły się poza procesem tworzenia Planu Urządzenia Lasu , dotyczących wdrażania zatwierdzonego PUL, mających miejsce w Nadleśnictwie od [...] stycznia 2018 r. do momentu odpowiedzi na pismo. W okolicznościach niniejszej sprawy przyjąć należy, że bezczynność organu w rozpatrzeniu wniosku Fundacji z dnia [....] lutego 2022 r. ustała w dniu [...] sierpnia 2022 r., czyli po wniesieniu skargi, lecz przed wydaniem wyroku w sprawie. W piśmie z tego dnia organ udzielił odpowiedzi na wniosek strony skarżącej. W sytuacji ustania bezczynności sąd orzeka biorąc za podstawę stan faktyczny sprawy w dacie wydania orzeczenia. Jeżeli w toku postępowania sądowego przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność, organ administracji publicznej wydał akt lub dokonał czynności, chociażby z przekroczeniem ustawowych terminów, wówczas oznacza to, że organ nie pozostaje w stanie bezczynności i sąd nie może uwzględnić skargi na tzw. milczenie władzy. Nie może bowiem zobowiązać organu do określonego działania, które przed datą orzekania zostało już podjęte. W takiej sytuacji zachodzi podstawa do umorzenia postępowania w zakresie zobowiązania do wydania aktu lub dokonania czynności (art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), z którą to sytuacją mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie. Skoro bowiem odpowiedź została udzielona po wpłynięciu skargi, brak było podstaw do formułowania rozstrzygnięcia zobowiązującego organ do jej udzielenia. Postępowanie w zakresie bezczynności (zobowiązania do udzielenia informacji publicznej) podlegało zatem umorzeniu, o czym orzeczono w punkcie I wyroku, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Podjęcie przez organ stosownego działania w toku postępowania sądowego po wniesieniu skargi na bezczynność nie zwalania jednak sądu z obowiązku rozpoznania skargi w zakresie stwierdzenia, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.) W ocenie Sądu w niniejszej sprawie bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w punkcie II wyroku. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być nie tylko znaczne i niezaprzeczalne, ale również musi być w oczywisty sposób nacechowane brakiem woli załatwienia sprawy oraz pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Z rażącym charakterem bezczynności mamy do czynienia, gdy okres zaniechania jest długotrwały, zaniechanie to jest celowe lub zamierzone przez organ, ewentualnie wynika z innych niepodlegających akceptacji przyczyn. W rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, iż zachodzi przypadek oczywistego lekceważenia wniosku strony skarżącej i braku woli załatwienia sprawy, które można byłoby rozpatrywać w kategoriach rażącego naruszenia prawa. Jak wynika z przedłożonych akt sprawy, w okresie od daty wpłynięcia wniosku (15 lutego 2022 r.) do [...] marca 2022 r. organ podejmował czynności co do kwestii formalnych (podpis zaufany) jak również co do tego, w oparciu o jaką podstawę materialnoprawną wniosek powinien zostać rozpatrzony. Następnie do daty wniesienia skargi (1 sierpnia 2022 r.) po stronie organu zaistniał wprawdzie stan bezczynności w załatwieniu wniosku, jednakże po wniesieniu skargi przez Fundację, a przed jej rozpatrzeniem organ udzielił odpowiedzi na wniosek. W tej sytuacji Sąd nie dopatrzył się podstaw do uznania, iż w sprawie zachodzi przypadek rażącego lekceważenia wniosku strony skarżącej i braku woli załatwienia sprawy, które można byłoby rozpatrywać w kategoriach rażącego naruszenia prawa, oznaczającego wadliwość kwalifikowaną, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów w kwocie 100 zł, stanowiącej równowartość uiszczonego wpisu sądowego od skargi (§ 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 535).