VIII U 1352/21

<p> <strong> <!-- -->Sygn. akt</strong> VIII U 1352/21</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 10 grudnia 2021 r.</p> <p> <strong> <!-- -->S ąd Okręgowy w <span class="anon-block">G.</span> VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->na posiedzeniu niejawnym w składzie:</strong> </p> <table> <colgroup> <col width="557"/> <col width="441"/> </colgroup> <tr> <td> <p> <strong> <!-- -->Przewodniczący: sędzia Grzegorz Tyrka </strong> </p> </td> <td> </td> </tr> <tr> <td> </td> <td> </td> </tr> </table> <p> <strong> <!-- -->po rozpoznaniu w dniu</strong> 10 grudnia 2021 r. w Gliwicach</p> <p> <strong> <!-- -->sprawy</strong> <span class="anon-block">M. G.</span> </p> <p> <strong> <!-- -->przeciwko</strong> Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">Z.</span> </p> <p> <strong> <!-- -->o </strong>wysokość potrąceń</p> <p> <strong> <!-- -->na skutek odwołania </strong> <span class="anon-block">M. G.</span> </p> <p> <strong> <!-- -->od decyzji</strong> Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">Z.</span> </p> <p> <strong> <!-- -->z dnia</strong> 8 września 2021r. <strong> <!-- --> nr </strong> <span class="anon-block"> (...)</span> </p> <p>zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że stwierdza, iż z kwoty ekwiwalentu za deputat węglowy wynoszącej 815,64 zł (osiemset piętnaście złotych i sześćdziesiąt cztery grosze) nie potrąca się kwoty 203,98 zł (dwieście trzy złote i dziewięćdziesiąt osiem groszy) z powodu egzekucji komorniczej.</p> <p>(-) sędzia Grzegorz Tyrka</p> <p>Sygn. akt VIII U 1352/21</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Nieformalną decyzją z 8 września 2021r. organ rentowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">Z.</span> faktycznie odmówił uwzględnienia roszczenia ubezpieczonego <span class="anon-block">M. G.</span> o zaprzestanie dokonywania potrąceń z ekwiwalentu deputatu węglowego kolejowego.</p> <p>Ubezpieczony w odwołaniu wniósł o zaprzestanie dokonywanie potrąceń z ekwiwalentu kolejowego za węgiel i powołał się na wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 16 maja 2019r. sygn. III AUa 182/18.</p> <p>W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jego oddalenie. Organ rentowy złożył także wniosek o zasądzenie od ubezpieczonego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.</p> <p> <strong> <!-- -->S ąd ustalił następujący stan faktyczny:</strong> </p> <p>ubezpieczony <span class="anon-block">M. G.</span> od 2005r. jest uprawniony do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Przysługuje mu również ekwiwalent pieniężny za deputat węglowy, który to ubezpieczony otrzymuje każdorazowo za okres 6 miesięcy. W marcu 2021r. wyniósł <br/>on 815,94 zł.</p> <p>W stosunku do ubezpieczonego prowadzona jest egzekucja administracyjna.</p> <p>W miesiącu marcu 2021r. organ rentowy ustalił, że ubezpieczonemu przysługuje renta <br/>z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w wysokości 1 252,01 zł brutto plus ekwiwalent <br/>za deputat węglowy za 6 miesięcy w łącznej kwocie 815,94 zł. 25% z renty plus ekwiwalent wynosi 516,98 zł .</p> <p>Do dokonaniu potrąceń tytułem prowadzonej egzekucji komorniczej. zaliczki na podatek dochodowy, składki na ubezpieczenie zdrowotne pozostało do wypłaty 1 366,29 zł według wyliczenia:</p> <p>1 252,01 zł ( świadczenie brutto ) + 815,94 zł ( ekwiwalent za deputat węglowy ) - 516,98 zł <br/>( potrącenia z tytułu egzekucji administracyjnej) – 112,68 zł ( składka na ubezpieczenie zdrowotne ) – 72,00 zł ( zaliczka na podatek dochodowy ) = 1 366,29 zł.</p> <p> <strong> <!-- --> / dow ód z: akt ZUS – okoliczności bezsporne /</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->S ąd zważył co następuje:</strong> </p> <p>odwołanie ubezpieczonego <span class="anon-block">M. G.</span> zasługuje na uwzględnienie.</p> <p>W pierwszej kolejności wskazać należy, że podstawę prawną przyznania odwołującemu ekwiwalentu pieniężnego za deputat węglowy stanowi obecnie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20000840948" title="Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego „Polskie Koleje Państwowe&quot; - Dz. U. z 2000 r. Nr 84, poz. 948 (art. 74;art. 74 ust. 1)">art. 74 ust. 1 ustawy z 8 września 2000r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"</a> (Dz.U.2017.680 j.t.), zgodnie z którym byłemu pracownikowi kolejowemu pobierającemu emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy, przyznaną na podstawie przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników kolejowych i ich rodzin lub przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19750200105" title="Ustawa z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych - Dz. U. z 1975 r. Nr 20, poz. 105 ()">ustawy z 12 czerwca 1975r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych</a> (Dz. U. z 1983 r. poz. 144, z późn. zm.) albo przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 ()">ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (Dz. U. z 2021r. poz. 291 ), a także członkom rodziny tego pracownika pobierającym po nim rentę rodzinną przyznaną na podstawie wymienionych przepisów, przysługuje prawo do deputatu węglowego w ilości 1800 kg węgla kamiennego rocznie, w formie ekwiwalentu pieniężnego.</p> <p>Ekwiwalent pieniężny, o którym mowa w ust. 1, przyznaje i wypłaca w dwóch terminach wraz z wypłatą emerytury lub renty: w marcu - za okres od 1 stycznia do 30 czerwca i we wrześniu - za okres od 1 lipca do 31 grudnia każdego roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych z dotacji celowej z budżetu państwa (ust. 5)</p> <p>Z kolei zgodnie z art. 139 ust. 1 ustawy emerytalnej, ze świadczeń pieniężnych określonych w ustawie - po odliczeniu składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz zaliczki i innych należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych - podlegają potrąceniu, z uwzględnieniem art. 141, następujące należności:</p> <p>1) świadczenia wypłacane w kwocie zaliczkowej, a następnie kwoty świadczenia lub świadczeń podlegające rozliczeniu w trybie określonym w art. 98 ust. 3;</p> <p>2) kwoty nienależnie pobranych emerytur, rent i innych świadczeń z tytułu:</p> <p>a) zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego za okres przed dniem wejścia w życie ustawy,</p> <p>b) ubezpieczeń społecznych, o których mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 ()">ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych</a>, wraz z odsetkami za zwłokę w ich spłacie,</p> <p>c) zaopatrzenia określonego w odrębnych przepisach;</p> <p>3) sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie należności alimentacyjnych;</p> <p>4) należności alimentacyjne potrącane na wniosek wierzyciela na podstawie przedłożonego przez niego tytułu wykonawczego;</p> <p>5) sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne;</p> <p>6) kwoty nienależnie pobranych zasiłków rodzinnych lub pielęgnacyjnych, świadczeń rodzinnych oraz zasiłków dla opiekunów w razie braku możliwości potrącenia z wypłacanych zasiłków rodzinnych, pielęgnacyjnych, świadczeń rodzinnych oraz zasiłków dla opiekunów, wraz z odsetkami za zwłokę w ich spłacie, a także kwoty zasiłku pielęgnacyjnego wypłaconego za okres, za który przyznano dodatek pielęgnacyjny;</p> <p>6a) kwoty nienależnie pobranego dodatku weterana poszkodowanego;</p> <p>7) kwoty nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego;</p> <p>8) zasiłki wypłacone z tytułu pomocy społecznej, jeżeli przy wypłacie zastrzeżono ich potrącanie, oraz zasiłek stały lub zasiłek okresowy wypłacone na podstawie przepisów <br/>o pomocy społecznej za okres, za który przyznano emeryturę lub rentę;</p> <p>9) zasiłki i świadczenia wypłacone na podstawie przepisów o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu za okres, za który przyznano prawo do emerytury lub renty;</p> <p>10) z tytułu odpłatności za pobyt osób uprawnionych do świadczeń w domach pomocy społecznej, zakładach opiekuńczo-leczniczych lub zakładach pielęgnacyjno-opiekuńczych - na wniosek dyrektorów tych placówek.</p> <p>Z kolei zgodnie z art. 3 ustawy emerytalnej, świadczenia określone w ustawie obejmują:</p> <p>1) emeryturę;</p> <p>2) rentę z tytułu niezdolności do pracy, w tym rentę szkoleniową;</p> <p>3) rentę rodzinną;</p> <p>4) dodatek pielęgnacyjny;</p> <p>5) dodatek do renty rodzinnej dla sieroty zupełnej;</p> <p>6) zasiłek pogrzebowy.</p> <p>Natomiast w myśl art. 141 ustawy emerytalnej emerytury i renty są wolne od egzekucji i potrąceń, z zastrzeżeniem ust. 2, w części odpowiadającej:</p> <p>1) 50% kwoty najniższej emerytury lub renty - zależnie od rodzaju pobieranego przez emeryta (rencistę) świadczenia - przy potrącaniu:</p> <p>a) należności, o których mowa w art. 139 ust. 1 pkt 3, wraz z kosztami i opłatami egzekucyjnymi,</p> <p>b) należności, o których mowa w art. 139 ust. 1 pkt 4;</p> <p>1a) 75% kwoty najniższej emerytury lub renty - przy potrącaniu należności, o których mowa w art. 139 ust. 1 pkt 5, wraz z kosztami i opłatami egzekucyjnymi;</p> <p>2) 60% kwoty najniższej emerytury lub renty - przy potrącaniu należności, o których mowa w art. 139 ust. 1 pkt 1 i 2 i 6-9;</p> <p>3) 20% najniższej emerytury lub renty - przy potrącaniu należności, o których mowa w art. 139 ust. 1 pkt 10.</p> <p>W tym miejscu wskazać należy, że ekwiwalent za węgiel nie mieści się w wykazie świadczeń zawartych w art. 3 ustawy emerytalnej. Ich realizacja przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych na rzecz określonej kategorii emerytów i rencistów, w tym także uprawnionych <br/>do renty rodzinnej, następowała i następuje w oparciu o odrębną regulację ustawową i jest zadaniem powierzonym tej państwowej jednostce organizacyjnej w ujęciu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 71;art. 71 ust. 1)">art. 71 ust. 1 cytowanej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych</a>. Świadczenie to nie posiada samodzielnego bytu i wypłacane jest przez organ rentowy wraz z pobieranymi przez osoby uprawnione świadczeniami emerytalno–rentowym (<em> <!-- -->vide</em>: wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 9 kwietnia 2013r., sygn. akt III AUa 1877/12).</p> <p>Z powyższego wynika, że art. 139 ustawy emerytalnej przewiduje możliwość dokonywania potrąceń, tylko ze świadczeń wskazanych w ich zamkniętym katalogu wyrażonym w art. 3 tej ustawy. Skoro ekwiwalent pieniężny za deputat węglowy nie został tam wskazany, tym samym potrącenia z tego świadczenia dokonywane przez organ rentowy dokonywane są bez podstawy prawnej. Takie stanowisko zajął także Sąd Apelacyjny w Katowicach w powołanym przez ubezpieczonego wyroku z 16 maja 2019r. sygn. III AUa 182/18.</p> <p>Należy zauważyć również ustawa o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji <span class="anon-block"> przedsiębiorstwa państwowego (...)</span> nie reguluje kwestii związanych z potrąceniami z tego świadczenia.</p> <p>W związku z tym, Sąd uznał, że z przyznanego ubezpieczonemu w marcu 2021r. ekwiwalentu pieniężnego za deputat węglowy za 6 miesięcy, nie można potrącić kwoty 203,98 zł ( 25% z kwoty 815,64 zł ) tytułem egzekucji komorniczej.</p> <p>Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 47714;art. 47714 § 2)">art. 47714 § 2 k.p.c.</a> zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że stwierdził, iż z kwoty ekwiwalentu za deputat węglowy wynoszącej 815,64 zł nie potrąca się kwoty 203,98 zł z powodu egzekucji komorniczej.</p> <p>(-) Sędzia Grzegorz Tyrka</p> </div>