II GZ 369/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Trzecki po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Prezesa Sądu Okręgowego w Krakowie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 września 2020 r., sygn. akt III SO/Kr 1/20 w przedmiocie wniosku S.L. o wymierzenie grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 11 września 2020 r., sygn. akt III SA/Kr 1/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu wniosku S.L., postanowił wymierzyć Prezesowi Sądu Okręgowego w Krakowie grzywnę za nieprzekazanie skargi Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie w wysokości 1000 zł. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: S.L. (dalej "skarżący") wniósł [...] kwietnia 2020 r. o zobowiązanie Prezesa Sądu Okręgowego w Krakowie (dalej "organ") do przesłania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie skargi z [...] listopada 2019 r. na przewlekłość postępowania i wymierzenie organowi grzywny. Wskazał, że skarga została złożona za pośrednictwem e-PUAP w związku z bezczynnością i przewlekłością postępowania w przedmiocie wpisu na listę mediatorów. Po wniesieniu ponaglenia skarżący złożył skargę, ale z niewiadomych przyczyn nie została ona przesłana do sądu administracyjnego w terminie 30 dni. Termin na przekazanie skargi upłynął [...] grudnia 2019 r. Opóźnienie w jej wysłaniu wynosiło prawie 5 miesięcy. W odpowiedzi na skargę organ podał, że skarżący pismem z [...] grudnia 2019 r. cofnął skargę i dlatego organ nie był zobowiązany do jej przesłania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu. Wniósł również o niewymierzenie grzywny. Postanowieniem z 11 września 2020 r. WSA w Krakowie wymierzył organowi grzywnę w wysokości 1000 zł. Sąd stwierdził, że [...] listopada 2019 r. (w godzinach późnowieczornych) skarżący (za pośrednictwem e-PUAP) przesłał skargę "na przewlekłość postępowania Prezesa Sądu Okręgowego". Skarga ta została wydrukowana w sądzie [...] listopada 2019 r. i zarejestrowana. Wniesiona w ten sposób skarga rozpoczęła bieg 30-dniowego terminu na jej przekazanie do sądu administracyjnego – zgodnie z art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej "p.p.s.a."). Termin na jej przekazanie upłynął [...] grudnia 2019 r. WSA uznał, że pisma z [...] grudnia 2019 r., na które powoływał się organ, nie można interpretować jako cofnięcia skargi. Skarżący wskazał w nim, że w powodu przewlekłości postępowania o wpis nie mógł wziąć udziału w studiach podyplomowych finansowanych przez Unię Europejską, a organizowanych "dla stałych mediatorów sądowych wpisanych na listę Sądu Okręgowego". Dodatkowo, przedstawił propozycje na "kompromisowe rozwiązanie (...) sytuacji" poprzez przyjęcie na trzymiesięczny staż i zapewnienie w tym czasie zakwaterowania i wyżywienia w pokoju Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury. W ocenie WSA, w żadnej części tego pisma, skarżący nie sformułował oświadczenia o wycofaniu skargi na przewlekłość postępowania; z pisma wyraźnie wynika, że skarżący skarżył się na negatywne skutki sposobu załatwiania sprawy. Dodatkowo WSA zauważył, że nawet gdyby skarżący cofnął skargę przed upływem terminu na jej przekazanie do sądu administracyjnego, to WSA powinien i tak wydać rozstrzygnięcie. Uzasadniając wymiar grzywny, Sąd wskazał, że zwłoka organu wyniosła ponad 5 miesięcy (od [...] grudnia 2019 r. do [...] czerwca 2020 r.). WSA przypomniał, jaki może być maksymalny wymiar grzywny zgodnie z art. 154 § 6 p.p.s.a. i stwierdził, że z analizy orzecznictwa wynika, że grzywny za nieprzekazanie skargi i akt sprawy najczęściej pozostają w przedziale 500 – 1000 zł. W przypadku opóźnienia w przekazywaniu skargi przez organ za okres ponad 5 miesięcy – wartość grzywny wynosi więc między 100 a 200 zł za każdy zakończony miesiąc. Sąd wziął również pod uwagę, że skarżący nie złożył wniosku ani o ukaranie grzywną za przewlekłość postępowania, ani o przyznanie sumy pieniężnej od organu (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Nie eskalował więc swoich roszczeń. Sąd dodatkowo podkreślił, że wniosek o wymierzenie grzywny i przekazanie akt został doręczony organowi [...] czerwca 2020 r., a skarga wraz z aktami i odpowiedzią na nią została przesłana przez e-PUAP – dnia [...] czerwca 2020 r. Sąd, powołując się na uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z 3 listopada 2009 r., sygn. akt II GPS 3/09, nie umorzył przy tym postępowania sądowoadministracyjnego ponieważ wniosek o wymierzenie grzywny został złożony [...] kwietnia 2020 r. (błędnie podane przez WSA – 2002 r.), a więc przed przekazaniem akt sądowi administracyjnemu. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył organ, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzucił naruszenia przepisu postępowania, tj. art. 55 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Organ nie zgodził się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że pismo skarżącego z [...] grudnia 2019 r. nie może być interpretowane jako cofające skargę na rzecz nowo wysuniętych żądań. Złożenie tego pisma uwarunkowało przekonanie organu, że nie ciążył na nim obowiązek wynikający z art. 54 § 2 p.p.s.a. Gdy nie ono, skarga zostałaby przekazana w stosownym terminie wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy oraz stosowną odpowiedzią na skargę. W ocenie organu, okoliczności świadczące o cofnięciu skargi na przewlekłość postępowania, jak również fakt ostatecznego rozpatrzenia wniosku skarżącego i przekazania skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę wyłączało możliwość wymierzenia grzywny. Organ powołał orzecznictwo na poparcie stanowiska, że przekazanie sądowi skargi wraz z aktami administracyjnymi i odpowiedzią na skargę czyni postępowanie w przedmiocie grzywny bezprzedmiotowym i podlega umorzeniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada pośredniego trybu wniesienia skargi. Stosownie do treści art. 54 § 1 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a. organ, o którym mowa w art. 54 § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. W razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 55 p.p.s.a.). Przepis ten stanowi remedium na obawę ustawodawcy, że niektóre organy będą próbowały przeciwdziałać rozpoznaniu skargi przez zaniechanie obowiązków wskazanych w art. 54 § 2 (por. J. P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, Warszawa 2011). Z art. 55 § 1 p.p.s.a. wynika, że wyłączną przesłanką wymierzenia grzywny jest sam fakt nieprzekazania skargi sądowi administracyjnemu w terminie, bez względu na jego przyczyny. Wymierzając grzywnę, sąd powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności danej sprawy, w tym między innymi przyczyny niewypełnienia przez organ ciążącego na nim obowiązku. Warunkiem wymierzenia grzywny na podstawie art. 55 p.p.s.a. jest przede wszystkim złożenie skargi do organu, ponieważ to działanie powoduje, że aktualizuje się obowiązek organu do przekazania akt sądowi z odpowiedzią na skargę (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2015, s. 343; postanowienie NSA z 16 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1658/04, postanowienie WSA w Bydgoszczy z 31 maja 2019 r., sygn. akt I SO/Bd 7/19; powoływane orzeczenia dostępne są na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). W pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że teza organu o zasadności umorzenia postępowania w przedmiocie grzywny z uwagi na dopełnienie obowiązków z art. 54 § 2 p.p.s.a. po terminie jest niezasadna. Należy bowiem stwierdzić, że w kwestii tej wypowiedział się już Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z 3 listopada 2009 r., sygn. akt II GPS 3/09. NSA uznał, że skoro z art. 54 § 2 p.p.s.a. wynika obowiązek dochowania określonego terminu, to uchybienie tej powinności mieści się w "niezastosowaniu się do obowiązków", będącym przesłanką wymierzenia grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. W rezultacie przedmiot zaskarżenia określony w art. 55 § 1 p.p.s.a. obejmuje nie tylko zaniechanie przekazania sądowi skargi, odpowiedzi na skargę i akt sprawy, ale także zwłokę organu w dopełnieniu tej czynności. Oznacza to, że nie przestanie on istnieć w przypadku przekazania sądowi skargi, odpowiedzi na skargę i akt sprawy z uchybieniem trzydziestodniowego terminu. Nie zachodzi zatem bezprzedmiotowość postępowania w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie obecnie rozpoznającym sprawę jest związany stanowiskiem wyrażonym w tej uchwale, na podstawie art. 269 § 1 p.p.s.a., a także podziela je w pełni. Wobec tego bez znaczenia dla wymierzenia grzywny było to, że Prezes Sądu Okręgowego – pełniący na gruncie niniejszej sprawy funkcję organu administracji publicznej – ostatecznie przekazał skargę wraz z kompletnymi aktami sprawy i odpowiedzią na nią Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. Wystarczającą przesłanką wymierzenia grzywny było bowiem opóźnienie w dokonaniu tej czynności, a to niewątpliwie nastąpiło od [...] grudnia 2019 r. do [...] czerwca 2020 r., czyli trwało ponad 5 miesięcy. Ponadto, Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że z pisma skarżącego z [...] grudnia 2019 r. nie można wnosić, że intencją skarżącego było cofnięcie skargi na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w Krakowie. Natomiast nawet gdyby stanowisko o cofnięciu skargi było zasadne, nie niwelowałoby obowiązku organu przekazania akt sądowi w terminie wynikającym z art. 54 § 2 p.p.s.a. To bowiem wojewódzki sąd administracyjny, a nie organ, jest gospodarzem postępowania wywołanego skargą i jedynie on może stwierdzić skuteczność i dopuszczalność cofnięcia skargi i umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Z tych powodów NSA podzielił stanowisko Sądu I instancji, że Prezes Sądu Okręgowego w Krakowie nie dopełnił obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., a więc zaszły przesłanki do wymierzenia grzywny za to zaniechanie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma również podstaw, aby kwestionować wysokość zasądzonej grzywny. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyjaśnił bowiem, dlaczego nałożył ją w określonej wysokości, przeanalizował przy tym czas naruszenia przez organ obowiązku, zachowanie organu po wpłynięciu wniosku o wymierzenie grzywny, a także zachowanie skarżącego. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.