II OZ 764/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 14 października 2022 r., sygn. akt II SA/Sz 751/21 o odrzuceniu skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 9 grudnia 2021 r., sygn.. akt II SA/Sz 751/21 w sprawie ze skargi B. K. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 7 kwietnia 2021 r., nr AP-2/7840.36.2021.AN w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenia. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 14 października 2022 r., sygn. akt II SA/Sz 751/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (dalej: WSA), na podstawie art. 220 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. dalej jako P.p.s.a.), odrzucił skargę kasacyjną B. K. (dalej jako skarżąc) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 9 grudnia 2021 r., sygn.. akt II SA/Sz 751/21 w sprawie ze jej skargi na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 7 kwietnia 2021 r., nr AP-2/7840.36.2021.AN w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Sąd mając na uwadze art. 220 § 1 i § 3 P.p.s.a. dotyczący konieczności opłacania pism składanych w postępowaniu sądowym, art. 65 § 7 P.p.s.a. nakazujący doręczanie pism ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi strony oraz art. 178 P.p.s.a. wskazujący przesłanki odrzucenia skargi kasacyjnej stwierdził, że odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej doręczono skarżącej kasacyjnie za pośrednictwem jej pełnomocnika w dniu 20 września 2022 r. zatem siedmiodniowy termin uiszczenia przedmiotowego wpisu sądowego upłynął w dniu 27 września 2022 r. (wtorek). W tak zakreślonym terminie wpis sądowy nie został uiszczony a zatem skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu na podstawie art. 220 § 1 i 3 P.p.s.a. Skarżąca wniosła zażalenia na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 194 § 1 pkt 7 P.p.s.a. w zw. z art. 246 P.p.s.a. poprzez bezzasadne odrzucenie skargi kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie z powodu braku fiskalnego spowodowanego niezasadnym odmówieniem skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie jej z ponoszenia kosztów postępowania, pomimo wykazania przez skarżącą, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów w sprawie. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, przyznania jej prawa pomocy i przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. W uzasadnieniu wskazano, że w wnosząc skargę kasacyjną skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie jej od ponoszenia kosztów postępowania w sprawie. Jednocześnie wskazała, że w sprawie zostało już złożone jej oświadczenie o stanie majątkowym na urzędowym formularzu wobec przyznania jej prawa pomocy w postaci ustanowienia pełnomocnika z urzędu, a jej sytuacja nie uległa żadnej zmianie. Referendarz Sądowy jednak swoim zarządzeniem z dnia 30 maja 2022 r. uznał, że wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych zawiera braki formalne (brak; oświadczenia na formularzu) i wobec nieuzupełnienia tego braku na podstawie art 257 w zw. z art. 258 § 2 pkt 6 P.p.s.a, pozostawił wniosek bez rozpoznania. Ostatecznie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 14 października 2022 r., sygn. akt II SA/Sz 751/21 wobec braku fiskalnego odrzucił złożoną w sprawie skargę kasacyjną a skarżąca nie zgadza się z tym orzeczeniem. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 194 § 1 pkt 7 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej jest rozstrzygnięciem zaskarżalnym do sądu administracyjnego wyższej instancji w drodze zażalenia. W sprawie skarżącej doszło do niezasadnego odrzucenia skargi kasacyjnej; wyłącznie z powodu braku fiskalnego - braku uiszczenia opłaty od skargi kasacyjnej. Podkreślenia jednak wymaga, że skarżąca w toku postępowania złożyła wniosek o udzielenie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, z uwagi na niemożliwość poniesienia kosztów - opłaty. W toku postępowania wcześniej skarżąca ubiegała się o udzielenie jej prawa pomocy w zakresie przyznania pełnomocnika z urzędu, co też Sąd uczynił. Do tego wniosku skarżąca przedłożyła stosowny formularz. Sąd niezasadnie jednak uznał, że wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych zawiera braki formalne (brak oświadczenia na formularzu) i wobec nieuzupełnienia tego braku na podstawie art. 257 w zw. z art. 258 § 2 pkt 6 P.p.s.a. pozostawił wniosek bez rozpoznania. Skarżąca nie zgadza się z takim orzeczeniem albowiem jej zdaniem jest ono przejawem nadmiernego formalizmu Sądu, który nie jest niczym uzasadniony. Sąd dysponował aktualnym oświadczeniem skarżącej o jej stanie majątkowym i rodzinnym złożonym na stosownym formularzu urzędowym, a skarżąca wskazała, że oświadczenie to pozostaje aktualne. W związku z powyższym niezasadnym jest stwierdzenie, że niemożliwym jest rozpoznanie wniosku skarżącej o zwolnienie jej od ponoszenia kosztów sądowych. W konsekwencji takiego nadmiernego formalizmu Sądu skarżącej bezzasadnie odmówiono prawa do sądu - tj. prawa do rozpoznania jej skargi kasacyjnej na wydane w sprawie orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie tylko z powodu braku ponownego przedłożenia formularza, kiedy w okolicznościach sprawy oczywistym jest, że skarżącej udzielone zostałoby prawo pomocy w zakresie całkowitym wobec niemożliwości poniesienia przez nią kosztów w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 220 § 1 P.p.s.a. Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata, w tym opłata, o której mowa w art. 235a. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2, 3 i 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. W przypadku braku opłaty od skargi kasacyjnej zastosowanie znajduje § 3 ww. przepisu, który stanowi, że skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Zgodnie z art. 230 § 1 i 2 P.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami, o których mowa w § 1, są skarga, sprzeciw od decyzji, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (§ 2). Z tego wynika, że skarżąca składając skargę kasacyjną była zobowiązana do uiszczenia od niej wpisu sądowego w określonej przez Sąd w wezwaniu wysokości i terminie. Z obowiązku powyższego stosownie do art. 239 § 1 pkt 4 P.p.s.a. zwolniona jest strona, której przyznane zostało prawo do pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym (prawo pomocy), w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Skoro z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżąca nie została zwolniona z kosztów sądowych bo nie uzyskała prawa pomocy w tym zakresie (postanowienie WSA z 12 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SPP/Sz 8/22 utrzymujące w mocy zaskarżone zarządzenie starszego referendarza sądowego z dnia 30 maja 2022 r. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od opłat sądowych z uwagi na niewykonanie zarządzenia z 7 kwietnia 2022 r. wzywającego ją do złożenia wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu PPF w terminie 7 dni), to zobligowana była do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej po doręczeniu jej wezwania Przewodniczącego Wydziału z 16 września 2022 r. o uiszczenie tegoż wpisu. Sąd w zaskarżonym postanowieniu nie był uprawniony oceniać kolejny raz powodów odmowy udzielenia prawa pomocy bo kwestia ta została prawomocnie przesądzona w ww. postanowieniu Sądu z 12 sierpnia 2022 r. Obowiązek uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej stał się prawomocny i wymagalny. Skoro wezwanie Przewodniczącego Wydziału pozostawione zostało bez odpowiedzi tj. bez uiszczenia wpisu lub jego zaskarżenia, to Sąd postąpił prawidłowo odrzucając skargę kasacyjną wniesioną przez skarżącą stosownie do art. 220 § 1 i § 3 P.p.s.a. Okoliczności związane z nieuzyskaniem prawa pomocy na podstawie art. 246 P.p.s.a. nie miały znaczenia dla odrzucenia skargi kasacyjnej. Zostało prawomocnie przesądzone, że skarżąca kasacyjnie nie uzyskała zwolnienia od kosztów sądowych. Wobec tego zarzut naruszenia przez Sąd art. 194 § 1 pkt 7 P.p.s.a. w zw. z art. 246 P.p.s.a. okazał się niezasadny. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.