II SA/Wa 1592/11

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras Sędzia WSA Teresa Zyglewska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2011 r. sprawy ze skargi M.W. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy uczniów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. UZASADNIENIE Decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2011r. Dyrektor Państwowej Szkoły Muzycznej I i II Stopnia [...] w K. skreślił z dniem [...] marca 2011 r. z listy uczniów klasy [...] Wydziału [...] Państwowej Szkoły Muzycznej II stopnia M.W. W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Szkoły wskazał, że M.W. w dniu [...] marca 2011 r. na wycieczce szkolnej do Teatru [...] w W. był pod wpływem alkoholu. Zabraniał tego regulamin wycieczki, z którym uczeń się zapoznał i go podpisał. Uczeń przyznał się, że był pod wpływem alkoholu. Dyrektor ma prawo skreślić ucznia stosownie do § 35 ust. 4 pkt 3 Statutu Szkoły. Dyrektor motywował, że uczeń swą postawą złamał regulamin wycieczki, naraził na szwank dobre imię szkoły i podróżującej z nim młodzieży, dając zły przykład kolegom i koleżankom. W wyniku rozpoznania odwołania M.W. od powyższej decyzji Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdził, że postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez wizytatorów Centrum Edukacji Artystycznej w dniu [...] kwietnia 2011 r. potwierdziło na podstawie dokumentacji szkolnej oraz rozmów z dyrekcją szkoły i z pięcioma uczniami, uczestnikami wycieczki, a także z M.W., zaistniały incydent w dniu [...] marca 2011 r., będący podstawą do wydania decyzji skreślającej ucznia z listy uczniów. Podano, że M.W. w rozmowie z wizytatorami oświadczył, że znał regulamin wycieczki i go nie przekroczył, bo na wycieczce nie nadużywał alkoholu. Pił alkohol wcześniej, a podczas wycieczki zażywał leki na alergię. Podkreślił natomiast, że został surowo ukarany i nie zastosowano wobec niego gradacji kar. W ocenie Ministra decyzja dotycząca skreślenia M.W. z listy uczniów jest zgodna z obowiązującymi przepisami ustawy o systemie oświaty i Kodeksu postępowania administracyjnego. Decyzja została wydana na podstawie uchwały rady pedagogicznej szkoły z dnia [...] marca 2011 r. i opinii samorządu uczniowskiego z dnia [...] marca 2011 r. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniósł M.W., zarzucając naruszenie: - art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 7 i 8 k.p.a, polegające na niedopełnieniu obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego pozwalającego na obiektywną ocenę zdarzenia z dnia [...] marca 2011 r., - art. 79 k.p.a., poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w przesłuchaniu świadków w dniu [...] kwietnia 2011 r., - art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niewskazanie dowodów, na których organ oparł swoją decyzję i niewyjaśnienie przyczyn odmowy wiarygodności innym dowodom, - art. 39 ust. 2 ustawy o systemie oświaty, poprzez wydanie opinii przez Samorząd Uczniowski i wszczęcie postępowania przed podjęciem przez Radę Pedagogiczną stosownej uchwały, - § 35 ust. 4 pkt 3 Statutu Państwowej Szkoły Muzycznej I i II stopnia [...] w K., poprzez błędną wykładnię jego zapisu. W oparciu o powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Państwowej Szkoły Muzycznej I i II stopnia [...] w K. i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 79 k.p.a., organ wskazał, iż nie jest on zasadny, gdyż organ przeprowadzając postępowanie wyjaśniające miał na celu zbadanie zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu. Zdaniem organu także pozostałe zarzuty podniesione w skardze nie znajdują uzasadnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. - dalej w skrócie: P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uznał, iż zaskarżona, jak i utrzymana nią w mocy decyzja Dyrektora Państwowej Szkoły Muzycznej I i II stopnia [...] w K. naruszają przepisy prawa procesowego, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 39 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572), "Dyrektor szkoły lub placówki może, w drodze decyzji, skreślić ucznia z listy uczniów w przypadkach określonych w statucie szkoły lub placówki. Skreślenie następuje na podstawie uchwały rady pedagogicznej, po zasięgnięciu opinii samorządu uczniowskiego." Z kolei § 35 ust. 4 Statutu Państwowej Szkoły Muzycznej I i II stopnia im. [...] w K. stanowi, iż skreślenie z listy uczniów szkoły może nastąpić w wyniku między innymi, czynów niezgodnych z moralnością (nadużywanie alkoholu, używanie, rozprowadzanie narkotyków, szczególnie naganne zachowanie wobec nauczycieli i kolegów). Przy czym skreślenie z listy uczniów jest wymienione w Statucie jako kara najsurowsza. Z użytego zarówno w przepisie art. 39 ust. 2 ustawy o systemie oświaty, jak i w powołanym paragrafie sformułowania "może ... skreślić" wynika, że podejmowane na tej podstawie decyzje mają charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ decyzyjny posiada swobodę działania i możliwości wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy. Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji jest ograniczona. Sąd może tylko badać, czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc, czy organ rozstrzygający zebrał cały materiał dowodowy i dokonał wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy. Okoliczność ta nakłada także na organ szczególny obowiązek wnikliwego uzasadnienia przesłanek, jakimi organ kierował się wybierając właśnie taki sposób załatwienia sprawy oraz pełnego i wyczerpującego przeprowadzenia postępowania dowodowego celem zgromadzenia materiału dowodowego dającego podstawy do rozstrzygnięcia sprawy. Zasadnie zarzuca skarżący, iż przy gromadzeniu tegoż materiału dowodowego zostały naruszone przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 79 k.p.a. Zasadnie skarżący zarzuca, że wbrew temu przepisowi nie został powiadomiony o miejscu i czasie przesłuchiwania świadków przez organ II instancji. Nie znajduje usprawiedliwienia argumentacja organu, iż działał on w granicach art. 136 k.p.a. Przeprowadzanie bowiem uzupełniającego postępowania dowodowego podlega tym samym regułom co postępowanie dowodowe przeprowadzane przez organ I instancji. Usprawiedliwiony jest także zarzut strony skarżącej dotyczący naruszenia dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a., w szczególności w zakresie odnoszącym się do braku szczegółowej argumentacji, który legł u podstaw zastosowania najsurowszego z katalogu kar. Organ I instancji nie wyjaśnił dlaczego uznał, iż zastosowanie wobec skarżącego kary najsurowszej jest w tym wypadku uzasadnione. Nie wyjaśnił, z jakich przyczyn uznał, iż którakolwiek z kar łagodniejszych nie będzie karą adekwatną wobec zachowania ucznia. Podkreślić przy tym należy, że niewątpliwym jest, iż w dniu [...] marca 2011 r. uczeń był pod wpływem alkoholu, jednak zgromadzony materiał dowodowy nie wskazuje jednoznacznie, że spożywał go podczas wycieczki, łamiąc w ten sposób regulamin wyjazdu. Istotne przy tym jest, iż Statut Szkoły w § 35 ust. 4 mówi o skreśleniu z listy uczniów w przypadku czynów niezgodnych z moralnością, przy czym rodzaj tych czynów został wymieniony w tym przepisie. Dyrektor wydając decyzję nie wyjaśnił, jak zakwalifikowano zachowanie ucznia w dniu [...] marca 2011 r. w kontekście powołanego powyżej zapisu Statutu Szkoły. Nie można wykluczyć, że jednorazowe rażąco naganne zachowanie ucznia w kontekście powołanych regulacji prawnych może skutkować skreśleniem go z listy uczniów, jednak koniecznym jest wówczas szczegółowe uzasadnienie takiej decyzji, w tym wyjaśnienie, dlaczego dotychczasowe zachowanie ucznia i jego osiągnięcia nie mają wpływu na zmianę takiej decyzji. Decyzja Dyrektora Szkoły nie zawiera powyższych elementów. Decyzja zaś organu drugiej instancji – co wynika z jej uzasadnienia – ogranicza się jedynie do kontroli rozstrzygnięcia organu pierwszoinstancyjnego, wbrew nakazowi zawartemu w art. 15 k.p.a., iż postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Zaskarżona decyzja nie zawiera uzasadnienia, z jakich przyczyn Minister uznał, iż kara ta jest adekwatna do zachowania ucznia i co przemawia za jej zastosowaniem. Wbrew zarzutom skargi zauważyć należy, że Samorząd Uczniowski wydał opinię w rozpoznawanej sprawie zarówno w dniu [...] marca 2011 r., jak i w dniu [...] marca 2011 r. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 wyroku oparto o treść art. 152 powołanej wyżej ustawy.