IV SA/Wr 454/18

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Dukiel, Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Protokolant starszy inspektor sądowy Jolanta Pociejowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 12 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego I. oddala skargę w całości; II. przyznaje adwokatowi M. P. kwotę 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych w tym 23 % VAT od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym. UZASADNIENIE Postępowanie administracyjne w sprawie wszczęte zostało wnioskiem A. D. (zwanego dalej: stroną, skarżącym) z dnia [...] lutego 2018 r., przesłanym drogą elektroniczną , adresowanym do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w we W., którym zwrócił się o przyznanie mu zasiłku celowego na miesiąc luty 2018 r. w kwocie 200 zł z przeznaczeniem na żywność, oraz środki czystości. Decyzją z dnia [...] marca 2018 r., nr [...], wydaną z powołaniem się na przepisy art. 3, ust. 1, 3,4 w związku z art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1769 ze zm.), dalej: u.p.s. oraz art. 104 k.p.a., działający z upoważnienia Prezydenta W., Specjalista pracy socjalnej w Zespole ds. Osób Bezdomnych i Uchodźców w Miejskim Ośrodku pomocy Społecznej we W. odmówił stronie przyznania zasiłku celowego , o którym mowa we wniosku z dnia [...] lutego 2018 r., z przeznaczeniem na zakup żywności, środków czystości dotyczących W uzasadnieniu decyzji organ I instancji powołał się na ustalenia poczynione podczas wywiadu środowiskowego , przeprowadzonego w dniu [...] lutego 2018 r., z których wynika, że strona przebywa w Wojewódzkim Szpitalu dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w L., który jest placówką zapewniającą całodobowe utrzymanie, a pacjent nie ponosi odpłatności za pobyt. Strona posiada zabezpieczenie finansowe w postaci zasiłku stałego, legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności – umiarkowany stopień. Przy czym podaje się za osobę bezdomną i twierdzi , że brakuje jej pieniędzy na zakup odzieży i środków czystości. Organ I instancji przytoczył przepisy ustawy o pomocy społecznej , określające zasady przyznawania zasiłków celowych i wskazał, że strona przebywa w placówce zapewniającej całodobowe utrzymanie i nie ponosi żadnych opłat za pobyt, posiada wszystkie podstawowe środki niezbędne do życia i nie jest obciążana żadnymi stałymi wydatkami, które wpływałyby na zmniejszenie posiadanych zasobów finansowych w postaci wypłacanego zasiłku stałego. Strona odwołała się od powyższej decyzji podnosząc , że "kryterium gwarantowane wynosi 634 zł", a ona otrzymuje zasiłek stały w kwocie 604 zł i taka sytuacja stanowi przesłankę do przyznania zasiłku stałego. Odwołujący się wywodził też, że ponosi stałe, comiesięczne opłaty związane z pomocą prawną, opłaca odsetki debetowe na koncie oraz ponosi koszty opłat telefonicznych, a matka nie poczuwa się do opieki nad nim. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W motywach decyzji ostatecznej organ odwoławczy przywołał zasady ogólne udzielania pomocy społecznej , zawarte w przepisach art. 2 ust. 1 , art. 3 ust. 1 , art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. Organ przytoczył też treść przepisów art. 39 u.p.s. , zgodnie z którymi zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie: części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2 u.p.s.). Kolegium podkreśliło, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje - co do zasady - osobie, której dochód nie przekracza kwoty ustalonej, jako "kryterium dochodowe" (art. 8 ust. 1 u.p.s.). W rozpatrywanej sprawie - zdaniem Kolegium - bezsporne jest to, że strona spełnia to kryterium. Wysokość kryterium dochodowego na osobę samotnie gospodarującą wynosi aktualnie 634 zł (§ 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, Dz. U. poz. 1058). Jeżeli więc dochody strony wyczerpują się w przyznanym jej zasiłku stałym w kwocie 604 zł, to bezspornym jest, że powyższe ustalenie znajduje potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Kolegium uznało strona znajduje się - "wyjściowo" - w sytuacji stwarzającej możliwość rozważania przyznania mu zasiłku celowego na podstawie art. 39 u.p.s., oraz, że znajduje się w trudnej sytuacji życiowej ,także z racji tego, że jest dotknięty długotrwałą i ciężka chorobą . Pomimo to organ II instancji uznał, że stronie nie należy przyznać wnioskowanego świadczenia. Uzasadniając swoje stanowisko Kolegium w pierwszej kolejności wskazało na to , że zasiłek celowy przyznawany jest na zasadzie uznania administracyjnego , jest więc świadczeniem fakultatywnym. Oznacza to, że nawet stwierdzenie, że wnioskodawca jest w trudnej sytuacji życiowej, nie obliguje organu do przyznania tego zasiłku. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, wedle którego w ramach świadczeń z pomocy społecznej nie muszą być zaspokajane wszystkie potrzeby podopiecznych. Przede wszystkim dlatego, że zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej (art. 39 ust. 1 u.p.s.). Do zasiłku celowego "pasują" zatem takie przeznaczenia, które można uznać za "koniecznie potrzebne" (tak słownikowo definiuje się niezbędność). W tym kontekście Kolegium uznało, że ubieganie się - przez osobę przebywającą w placówce zapewniającej całodobowe utrzymanie - o zasiłek celowy z przeznaczeniem na zakup żywności oraz środki czystości nie daje argumentów na przyznanie świadczenia o takim przeznaczeniu. Taka konkluzja dodatkowo zyskuje na wyrazistości w przypadku przebywania w tzw. zamkniętym szpitalu. Organ II instancji przywołał art. 2 ust. 1 u.p.s. , zgodnie z którym pomoc społeczna ma na celu "umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości". Przytoczył również art. 3 ust. 1 u.p.s. , w którym przesądzono , że pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. W tym zakresie Kolegium zaakcentowało ,że pomoc społeczna nie ma więc na celu rozwiązywania wszystkich problemów życiowych jednostki, lecz wsparcie jej w zaspokajaniu niezbędnych potrzeb życiowych, tj. potrzeb związanych z codziennym funkcjonowaniem każdego człowieka i niezbędnych do normalnej egzystencji, których nie jest ona w stanie zaspokoić, wykorzystując własne możliwości, uprawnienia i zasoby. Co przy tym istotne, tego rodzaju ustaleń należy dokonywać z uwzględnieniem specyfiki danej sprawy. W ocenie Kolegium w tym przypadku odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia - z ww. przyczyn - stanowi rozstrzygnięcie odpowiednio korelujące znajdujące zastosowanie przepisy ze specyfiką uwarunkowań niniejszej sprawy administracyjnej. Udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s. Chodzi o dostosowywanie rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Jeśli zatem organ przyznający tego typu pomoc działa w granicach tzw. uznania administracyjnego, to powoduje to , że organ nie ma obowiązku przyznania pomocy w ogóle, czy też przyznania jej w wielkości wnioskowanej. Organ musi jednak w sposób należyty (uwzględniający cele pomocy społecznej, potrzeby wnioskującego o pomoc) uzasadnić swoje rozstrzygnięcie wyważając interes publiczny (pomoc jest finansowana ze środków publicznych, które mogą być przeznaczane na inne niezbędne cele) i słuszny interes wnioskującego. Decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi wniesionej przez skarżącego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu , w której wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz przyznanie pełnomocnikowi z urzędu kosztów udzielonej pomocy prawnej nieopłaconej ani w części ani w całości przez skarżącego; Skarga oparta została na zarzutach naruszenia : 1/ przepisów postępowania, a to : - art. 10 § 1 k.p.a. przez niepoinformowanie skarżącego o zakończonym postępowaniu dowodowym oraz uniemożliwieniu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, czym organ I i II instancji naruszył zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu, co miało wpływ na zaskarżoną decyzję; - art. 7 k.p.a. , art. 77 § 1 k.p.a. oraz 80 k.p.a. przez przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób nieprawidłowy, niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy przez nieustalenie w sposób wyczerpujący jakie środki zapewnia placówka medyczna, w której skarżący przebywa, a jakie środki życiowe skarżący musi zaspokajać we własnym zakresie; 2/ przepisów prawa materialnego, a to art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. przez ich nieprawidłowe zastosowanie oraz uznanie, że u skarżącego nie wystąpiły okoliczności uzasadniające przyznanie mu zasiłku celowego mającego umożliwić mu nabycie odzieży oraz środków czystości. W uzasadnieniu skargi skarżący wywodził ,że na żadnym etapie postępowania nie został poinformowany o zakończeniu postępowania dowodowego oraz możliwości zapoznania się i wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji. Odstąpienie od realizacji tej zasady w sposób istotny naruszyło jego interes , albowiem nie miał on możliwości wzięcia czynnego udziału w niniejszym postępowaniu, co zaś miało wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji. Kolejno skarżący podniósł , że organ II instancji powielił błędne ustalenia faktyczne poczynione przez organ I instancji. W następstwie nieprawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego organ II instancji niesłusznie uznał, że skarżący nie spełnia przesłanego do przyznania na jego rzecz zasiłku celowego. W ocenie skarżącego w tej sprawie ani organ I instancji ani II instancji nie zebrały w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Nie sposób bowiem podzielić stanowiska organu II instancji, że wszechstronnym wyjaśnieniem sprawy jest ustalenie, że "Szpital jest placówką zapewniającą całodobowe utrzymanie" bez wyjaśnienia co wchodzi w skład takiego utrzymania, również bez odniesienia do konkretnych potrzeb życiowych skarżącego. Nie zostało w żadnym stopniu wyjaśnione czy placówka, w której przebywa skarżący zapewnia mu wyłącznie wyżywienie, nocleg oraz całodobową opiekę, czy też również środki czystości i ubrania. Z zebranego materiału dowodowego nie wynika również, czy rodzina skarżącego zapewnia mu niezbędne środki bytowe, czy też nie. Według skarżącego organy nie ustaliły również jak wyglądają przepływy finansowe u skarżącego, czy posiada on stałe wydatki, a jeżeli tak to w jakiej wysokości. W konsekwencji przedstawionych uchybień organy obu instancji, nieprawidłowo zastosowały przepis art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. Zdaniem skarżącego przez niezbędną potrzebę bytową należy rozumieć sytuację usprawiedliwioną ze względu na zachowanie życia, zdrowia, a także odgrywania ról społecznych, możliwości zarobkowania i pełnienia funkcji członka rodziny. Skoro skarżący wskazuje, że nie posiada odpowiedniego ubioru, czy też środków czystości, to winien uzyskać możliwość ich nabycia, zaś pozbawienie go odpowiedniego ubioru wiązać się będzie z odebraniem mu godnej egzystencji. Zatem skarżący zrealizował przesłanki uprawniające go do otrzymania zasiłku celowego na zakup odzieży i środków czystości. Na poparcie swoich twierdzeń skarżący przedstawił trzy decyzje organu I instancji z dnia [...]10.2017r. , z dnia [...]01.2018r. , z dnia [...]09.2018r. w przedmiocie przyznania mu zasiłku celowego na dofinansowanie zakupu środków czystości , żywności, odzieży. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie , podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że granicę sądowo-administracyjnej kontroli decyzji administracyjnej wyznacza wyłącznie kryterium legalności rozumianej jako zgodność z powszechnie obowiązującym prawem, o czym stanowi art. 1§ 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2017 , poz. 2188 ze zm. ) i tylko naruszenie tego prawa w procesie wydawania zaskarżonej decyzji uzasadnia jej uchylenie, czyli wycofanie z obrotu prawnego. Ocena legalności zaskarżonej decyzji wymaga w pierwszej kolejności odwołania się do zasad ogólnych zawartych w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2018, poz.1508) zwanej dalej : u.p.s. , której przepisy stanowią podstawę materialno-prawną zaskarżonej decyzji . Z definicji ustawowej pomocy społecznej zawartej w art. 2 ust. 1 u.p.s. wynika ,że jest ona instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z przywołanej definicji jednoznacznie wynika, że pomoc społeczna ma na celu wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej, udzielane zaś świadczenia mają być adekwatne do sytuacji korzystających z pomocy, od których z kolei wymaga się współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Zgodnie z art. 36 u.p.s. pomoc społeczna może przybrać postać świadczenia pieniężnego jak i nie pieniężnego, a jednym ze świadczeń pieniężnych jest określony w art. 39 u.p.s. zasiłek celowy, który może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej (ust.1). Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2). Cytowany przepis art. 39 ust. 2 u.p.s. wymienia cele, na jakie może być przyznany zasiłek celowy. Potrzeby te można uznać za preferowane przez ustawodawcę. Jednakże organ pomocy społecznej może przyznać świadczenie na zaspokojenie innej niezbędnej potrzeby bytowej. Wyliczenie to ma bowiem charakter przykładowy, a jego treść wskazuje, że ta forma pomocy społecznej, (co zresztą wynika z samej nazwy "zasiłek celowy") nie jest przewidziana na pokrywanie pełnych kosztów utrzymania osoby objętej pomocą, lecz ma charakter pomocy doraźnej ukierunkowanej na konkretny cel bytowy. Ustawodawca użył w konstrukcji powyższego przepisu pojęcia niedookreślonego "niezbędna potrzeba życiowa", które jest powtórzeniem regulacji zawartej w art. 3 ust. 1 u.p.s. , zgodnie z którym, pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Powołany przepis wskazuje jako cel pomocy społecznej zaspakajanie niezbędnych potrzeb życiowych, stanowiąc dodatkowo w przepisie ust. 3 art. 3 u.p.s. , że rodzaj forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. W tym miejscu wskazać też trzeba , że ustawa o pomocy społecznej pozostawia uznaniu organu sposób rozstrzygania sprawy o przyznanie zasiłku celowego , bowiem przepis art. 39 u.p.s. jest przepisem o charakterze uznaniowym. Organ pomocy społecznej może przyznać zasiłek celowy , lecz nie jest do tego zobligowany .A to oznacza ,że kontrola legalności decyzji uznaniowych dokonywana przez sąd administracyjny ma ograniczony zakres. Sąd nie wnika w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia w niej zawartego, a jedynie sprawdza, czy decyzję podjął właściwy organ, czy decyzja ma oparcie w przepisach prawa materialnego, czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego, a więc czy decyzja nie nosi znamion dowolności oraz czy organ uzasadnił rozstrzygnięcie sprawy przesłankami odnoszącymi się do strony. Okoliczność ta sprawia ,że sam fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej świadczenia i w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Jednocześnie zaznaczyć należy, że pomoc społeczna, w tym również przyznanie zasiłku celowego, ma charakter subsydiarny ,uzupełniający, a więc nie zaspakajający całkowicie potrzeb jej beneficjentów, którzy powinni wykorzystywać własne środki i możliwości. Wynika to z cytowanego już na wstępie przepisu art. 2 ust. 1 u.p.s. , zawierającego definicję pomocy społecznej . Z przepisów regulujących tryb przyznawania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 2 i art. 3 u.p.s. tzn. dostosowywaniem rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Zgodnie zaś z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91 przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 643 zł, zwanej "kryterium dochodowym dla osoby samotnie gospodarującej ". Osoba samotnie gospodarująca to osoba prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe (art. 6 pkt 10 u.p.s.). Pozostaje poza sporem w badanej sprawie ,że skarżący spełnia kryterium , o którym mowa wyżej . Materiał aktowy sprawy wskazuje na to , że w dacie wydawania skarżonej decyzji skarżący znajdował się w trudnej sytuacji materialnej ,spowodowanej głównie niepełnosprawnością . Nie budzi zatem wątpliwości konieczność udzielenia mu pomocy społecznej w formie pieniężnej. Prawidłowo również – z uwagi nieprzekroczenie kryterium dochodowego – organ pomocowy rozpoznał przedmiotowy wniosek w formie (kategorii ) zasiłku celowego . Jednakże z uwagi na ujawnione okoliczności sprawy wnioskowana przez skarżącego pomoc obejmuje potrzebę, która w kontekście zasad przyznawania świadczeń pieniężnych zawartych w ustawie o pomocy społecznej, nie może zostać zaspokojona w całości w oczekiwanym przez stronę zakresie , na co zasadnie wskazały organy obu instancji . W realiach niniejszej sprawy koszt nabycia żywności i leków , niewątpliwie mieści się w zakresie pojęciowym " niezbędnej potrzeby życiowej" , która musi być oceniana nie tylko pod kątem sytuacji skarżącego , która jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego aktu jest osobą , która z racji przebywania na zamkniętym oddziale szpitalnym ma zabezpieczone podstawowe potrzeby w zakresie żywności i leków , ale również w kontekście hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozeznać w aspekcie ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań. Wymaga bowiem podkreślenia ,że uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii i niezbędności potrzeb , które należy rozeznać w kontekście o jakim mowa wyżej. Ośrodki pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą być rozdzielane pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Nie ulega więc wątpliwości, że organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. W tym kontekście należałoby też oceniać niezbędność potrzeby objętej przedmiotowym wnioskiem . Wobec tego uznać należy, że organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, gdyż podjęto wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia stanu faktycznego , a decyzji wydanej w sprawie nie można określić jako nacechowanej dowolnością. Wprawdzie stosownie do art. 67 ust.2 Konstytucji RP obywatel pozostający bez pracy nie z własnej woli i nie mający innych środków utrzymania ma prawo do zabezpieczenia społecznego , którego zakres i formy określa ustawa. Jednakże " stopień pokrycia potrzeb osób uprawnionych jest zależny od poziomu ogólnej zamożności społeczeństwa i od stanu finansów publicznych" (P. W., Komentarz do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1977 r., Warszawa 2000, s. 91). A zatem uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozeznać – o czym była już mowa wyżej - w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań. Przyjęcie sugerowanej przez skarżącego wykładni art. 39 u.p.s. w postaci publiczno-prawnego roszczenia o zasiłek celowy w kwocie odpowiadającej kosztom żywności i środków czystości oznaczałoby, że znacznej części spośród uprawnionych osób do świadczeń z pomocy społecznej przysługiwałoby takie roszczenie o zasiłek celowy. W żaden sposób w obecnym stanie rzeczy finanse państwa nie udźwignęłyby takiego ciężaru, a w konsekwencji tak wyinterpretowane uprawnienie nie mogłoby być zrealizowane, co z pewnością nie było intencją ustawodawcy. Ośrodki pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą być rozdzielane pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Nie ulega więc wątpliwości, że organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości . Reasumując , uznać należało, że organy orzekające w sprawie nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, gdyż podjęto wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia stanu faktycznego , a decyzji wydanej w sprawie nie można określić jako nacechowanej dowolnością. Należy jeszcze raz wyraźnie zaznaczyć , że pomoc społeczna jest ostatnim ogniwem w systemie zabezpieczenia społecznego i ma charakter uzupełniający. Polityka udzielania pomocy przez państwo winna brać pod uwagę subsydiarny charakter pomocy w stosunku do aktywności samego zainteresowanego w staraniach o zabezpieczenie swoich potrzeb . Ilustracją tego aspektu jest nałożenie w art. 1 ust. 3 u.p.s. na osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej obowiązku współudziału w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Fakt uzyskiwania przez skarżącego zasiłku stałego w kwocie 603 zł , świadczy też o tym ,że nie osobą pozostającą bez jakichkolwiek środków do życia . Natomiast w sytuacji , gdy z powodu pobytu na zamkniętym oddziale szpitalnym , obecnie ma on zabezpieczone podstawowe posiłki i leki , to wykorzystując własne możliwości ,a więc korzystając z zasiłku stałego, jest w stanie we własnym zakresie zabezpieczyć swoje pozostałe potrzeby związane z zakupem środków czystości czy też dodatkową żywnością . W takim kontekście jako nieuprawniony – z przyczyn , o których mowa wyżej - przedstawia się zarzut naruszenia przepisów art. 39 ust. 1 u.p.s. Wbrew zarzutom skargi , przeprowadzone przez organy postępowanie wyjaśniające nie zawiera – zdaniem Sądu – żadnych braków i luk w materiale dowodowym, przeciwnie przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu pobytu skarżącego , świadczy o staranności w jego prowadzeniu, a następnie wyczerpującym uzasadnieniu swojego stanowiska w sprawie. W związku z tym nie ma podstaw do przyjęcia ,że w materiale dowodowym kontrolowanej sprawy są takie braki lub luki, które uzasadniałyby konieczność uzupełnienia materiału dowodowego.Wobec tego prowadzone przez organy postępowanie wyjaśniające i ocena zgromadzonego materiału dowodowego ma walor kompletności , co tym samym oznacza, że pod adresem organów orzekających w sprawie nie może być skutecznie wyartykułowany zarzut naruszenia przepisów art. 7 , 77, k.p.a. W ocenie Sądu ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organy obu instancji wyprowadziły merytorycznie uzasadnione i logiczne wnioski, będące wynikiem swobodnej oceny dowodów ( art.80 k.p.a.). Natomiast fakt , że skarżący nie zaakceptował zasadności przesłanek faktycznych i prawnych , którymi kierowały się organy przy załatwianiu sprawy ,znajdujący swoje odzwierciedlenie w prawidłowym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie świadczy o naruszeniu przez nie przepisów postępowania . Zamierzonego skutku prawnego nie może odnieść również zarzut naruszenia przez organy art. 10 § 1 k.p.a., który statuuje zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym. Wymaga podkreślenia w tym miejscu ,że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko , wedle którego dla przyjęcia naruszenia przez organ tej zasady, konieczne jest wykazanie przez stronę, jakiej konkretnie czynności procesowej nie mogła ona dokonać, jakiego dowodu w sprawie nie mogła przedstawić i jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć to naruszenie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego : z dnia 21 lipca 2010 r., sygn.II OSK 881/10, Lex nr 746920 oraz z dnia 12 października 2010 r. sygn. II OSK 1279/09, Lex nr 746442). Innymi słowy , dopiero wykazanie przez stronę, że naruszenie przez organ wspomnianej zasady uniemożliwiło jej podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej (najczęściej w sferze postępowania dowodowego), a także wykazanie, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, daje podstawy do przyjęcia, że doszło do naruszenia powołanego przepisu. Takiego zaś wpływu braku efektywnego powiadomienia w trybie art. 10 § 1 kpa ( obecnie w trybie art. 79a k.p.a.) na jakimkolwiek etapie na wynik tej sprawy skarżący nie wykazał. Z tych względów zarzuty skargi przedstawiają się jako bezzasadne, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu do oddalenia skargi w całości na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej p.p.s.a.) . Zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu zasądzono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 21 ust.1 pkt 1 lit.c oraz § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu ( tj. Dz. U. z 2016r. , poz. 1714 ) .