I OZ 1724/17

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. K. na postanowienie zawarte w punkcie IV (czwartym) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 sierpnia 2017 r., sygn. akt IV SAB/Gl 128/17 w sprawie ze skargi K. K. na bezczynność Nadleśniczego Nadleśnictwa [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia oddalić zażalenie UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 1 sierpnia 2017 r., sygn. akt IV SAB/Gl 128/17 (dalej wyrok IV SAB/Gl 128/17) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w punkcie IV. zasądził od Nadleśniczego Nadleśnictwa [...] na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu wpisu i odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania sądowego w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu wyroku, Sąd I instancji jako podstawę rozstrzygnięcia o zwrocie kosztów postępowania wskazał art. 206 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej ppsa), według którego Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. W przedmiotowej sprawie Sąd I instancji odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w części przekraczającej kwotę wpisu wynoszącego 100 zł, a zatem odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów zastępstwa prawnego. Sąd I instancji podkreślił, że przed WSA w Gliwicach prowadzona jest znaczna ilość spraw o podobnym charakterze, w których skarżący K. K. jest reprezentowany przez tego samego pełnomocnika, a sporządzone w tych sprawach skargi i inne pisma są prawie tożsame, gdyż różnią się np. nazwą organu, datami poszczególnych czynności wymienianych w pismach, a zatem są to pisma o charakterze szablonowym. Wobec tego udział zawodowego pełnomocnika w niniejszej sprawie ograniczył się do powielenia z minimalnymi zmianami, pism składanych w innych sprawach, m. in. w zakończonej wyrokiem z dnia 13 lipca 2017 r., sygn. akt IV SAB/Gl 127/17, w której zasądzono na rzecz skarżącego koszty zastępstwa prawnego w kwocie 480 zł (k. 2-6, 28-28v, 32, 36-41 akt IV SAB/Gl 128/17). Zażalenie na postanowienie zawarte w punkcie IV (czwartym) wyroku IV SAB/Gl 128/17, dnia 25 września 2017 r. wniósł K. K. (dalej skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika radcę pr. A. K. (dalej pełnomocnik). W zażaleniu skarżący podniósł, że doszło do naruszenia art. 200, 201 § 1, art. 206 ppsa i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c, § 15 ust. 1-3, § 16 zd. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (k. 50-51 akt IV SAB/Gl 128/17). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 199 ppsa strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z art. 200 ppsa w razie uwzględnienia skargi przez sąd I instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zwrot kosztów przysługuje także skarżącemu od organu w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 ppsa (stosownie do art. 201 § 1 ppsa). Art. 205 § 2 ppsa za jeden z elementów niezbędnych kosztów postępowania uważa wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (adwokata lub radcy prawnego), jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach. Wyjątek od powyższego wskazany jest w art. 206 ppsa, który wyraża zasadę miarkowania (stosunkowego rozdzielania) kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z jego treścią, Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Z powyższego wynika, że stosowanie art. 206 ppsa ustawodawca pozostawił do uznania sądu i uzależnił od wykazania zaistnienia uzasadnionego przypadku. Zastosowanie przez sąd tego przepisu nie może być zatem postrzegane jako naruszenie art. 205 § 2 ppsa, o ile sąd wskaże i uzasadni, że w konkretnej sprawie można mówić o "uzasadnionym przypadku" w rozumieniu art. 206 ppsa. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznanie, że zaistniał uzasadniony przypadek pozwalający na odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, nie jest uzależnione wyłącznie od tego, czy doszło do częściowego uwzględnienia skargi. Ustalenie, czy w sprawie zachodzi uzasadniony przypadek, zależy od swobodnej oceny sądu. Orzekając o kosztach na podstawie art. 206 ppsa, warunkiem prawidłowego zastosowania przez Sąd I instancji instytucji z ww. przepisu jest wyjaśnienie podstawy jego zastosowania, wskazanie dlaczego Sąd uznał, że zachodzi przypadek uzasadniający zasądzenie jedynie części kosztów. Podkreślić należy, że wprawdzie treść art. 206 ppsa pozwala na stwierdzenie, że intencją ustawodawcy było pozostawienie do uznania sądu, czy ma zastosować ten przepis oraz w jakiej części należy odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej w przypadku uwzględnienia jej skargi, jednak w razie miarkowania tych kosztów obowiązkiem sądu jest precyzyjne uzasadnienie takiego rozstrzygnięcia (postanowienie NSA z 21.2.2011 r., II FZ 8/11). Naczelny Sąd Administracyjny, aprobując orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 1 sierpnia 2017 r. w zakresie miarkowania zwrotu kosztów postępowania sądowego uznał, że uzasadnienie Sądu I instancji powyższe wymogi spełnia, gdyż wyjaśniono dlaczego zastosowano tę instytucję. Z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia wynika, że Sąd I instancji miał na uwadze przesłanki, które miały wpływ na ustalenie wynagrodzenia pełnomocnika. Zgodzić należało się z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, że nakład pracy pełnomocnika, który powiela pisma zmieniając w nich jedynie sygnatury spraw oraz organy, nie uzasadnia uwzględnienia żądania strony co do przyznania na jej rzecz całości wnioskowanej kwoty za zastępstwo procesowe. Szczególnego podkreślenia wymaga, że aktywność pełnomocnika w niniejszej sprawie sprowadzała się do napisania skargi, o treści typowej dla spraw dotyczących bezczynności organów w udostępnieniu informacji publicznej i pisma procesowego z 16 maja 2017 r. zawierającego replikę na odpowiedź Nadleśniczego Nadleśnictwa [...] na skargę i cofnięcie skargi w części, tj. w zakresie obejmującym wniosek o nakazanie organowi udostępnienie wnioskowanej informacji, a także odstąpienie od żądania w zakresie wniosku o przyznanie sumy pieniężnej. Czynności te, z uwagi na nieskomplikowaną materię sprawy, nie wymagały szczególnego nakładu pracy. Nie bez znaczenia pozostaje także okoliczność wiadoma Sądowi z urzędu, że skarżący – reprezentowany każdorazowo przez swego syna - radcę prawnego A. K. (odpis pełnomocnictwa z 1 lipca 2016 r.; k. 3 akt administracyjnych) – wniósł do wojewódzkich sądów administracyjnych szereg zbliżonych do siebie skarg na bezczynność organów w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, które oparte są na tożsamych żądaniach. Na dzień 28 listopada 2017 r. w cbosa wykazano 18 prawomocnych orzeczeń przed NSA i 41 prawomocnych orzeczeń przed Wojewódzkimi Sądami Administracyjnymi, w sprawach ze skarg K. K. Nadużywanie prawa do sądu stanowi przesłankę odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części (art. 206 ppsa; postanowienie NSA z: 18.3.2014 r., I OZ 175/14; 13.9.2016, I OZ 930/16, cbosa). W takiej sytuacji – wbrew argumentacji podniesionej w zażaleniu, miarkowanie wysokości kosztów zastępstwa procesowego dokonane przez Sąd I instancji uznać należy w tym zakresie za prawidłowe, mieszczące się w graniach uznania (M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2017, s. 847, nb 2; s. 849-850, nb13). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ppsa orzekł jak w sentencji.