II OZ 1123/12

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 30 października 2012 roku, sygn. akt II SA/Łd 768/11 pozostawiające bez rozpoznania wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia [...] kwietnia 2011 roku, nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie warunków zabudowy postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 października 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia [...] kwietnia 2011 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie warunków zabudowy. Postanowienie to zapadło po wydaniu postanowienia przez Naczelny Sąd Administracyjny z dnia 11 lipca 2012 r., sygn. akt II OZ 595/12. uchylającego postanowienie WSA w Łodzi z dnia 23 maja 2012 r. w zakresie odmowy przyznania M. R. prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie. NSA w uzasadnieniu wydanego postanowienia wskazał, iż wydając zaskarżone postanowienie Sąd I instancji w żaden sposób nie ocenił sytuacji finansowej i majątkowej skarżącej. Jedyną informacją wskazaną przez Sąd jest miesięczny dochód netto skarżącej. Brak jest jednak jakiegokolwiek odniesienia do miesięcznych kosztów utrzymania ponoszonych przez gospodarstwo rodzinne, do oszczędności posiadanych przez skarżącą czy też do posiadanego majątku. Informacje te są niezbędne do dokonania rzeczywistej oceny sytuacji materialnej skarżącej i ustalenia czy przysługuje jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub też częściowym. W sytuacji gdy Sąd nie posiadał wszelkich informacji pozwalających na pełną ocenę sytuacji finansowej skarżącej i jej rodziny, powinien był ponownie wezwać skarżącą w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, dalej jako "p.p.s.a.") do udzielenia tych informacji albo stosownie do art. 257 p.p.s.a. pozostawić wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania w związku z jego nieuzupełnieniem. W efekcie powyższego zarządzeniem z dnia 6 sierpnia 2012 r., na podstawie przepisu art. 255 p.p.s.a. zobowiązano skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: - nadesłanie aktualnych informacji o uzyskiwanych dochodach, posiadanym majątku, oszczędnościach, udokumentowanie wysokości miesięcznych dochodów z tytułu zatrudnienia skarżącej oraz ponoszonych kosztach utrzymania; - nadesłanie aktualnych informacji o posiadanych rachunkach bankowych, także związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz wyciągów z tychże rachunków za ostatnie trzy miesiące; - określenie jakiego rodzaju działalność gospodarczą skarżąca prowadzi; - nadesłanie zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodów skarżącej za lata 2010-2011, ze wskazaniem źródeł osiągnięcia przychodu (ze stosunku pracy, z prowadzonej działalności gospodarczej itp.) w sposób umożliwiający określenie wysokości uzyskiwanych przychodów i kosztów ich uzyskania, bądź nadesłanie odpisu zeznania podatkowego za te lata; - nadesłanie deklaracji w podatku od towarów i usług VAT-7 za ostatnie 3 okresy rozliczeniowe z tytułu działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącej oraz ostatniego bilansu i rachunku zysków i strat. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca nadesłała pismo z dnia 4 września 2012 r. (k - 96) bez żądanych informacji. Zarządzeniem z dnia 6 września 2012 roku, poinformowano skarżącą, iż przy jej odpowiedzi na wezwanie z dnia 6 sierpnia 2012 r., nie zostały nadesłane żadne dokumenty, jednocześnie ponownie zobowiązano skarżącą do ich nadesłania, w terminie 3 dni. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca wyjaśniła, że przesłała żądane przez Sąd dokumenty i nie jest w ich posiadaniu, zaś ponowne ich zdobycie w zakreślonym przez Sąd terminie nie jest możliwe. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 października 2012 r. Sąd I instancji pozostawił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Wskazując na treść art. 170 p.p.s.a. Sąd I instancji wyjaśnił, iż mając na uwadze wytyczne zawarte w postanowieniu NSA z dnia 11 lipca 2012 r. oraz okoliczność, iż skarżąca mimo wezwania nie nadesłała informacji, które by pozwoliły na rzeczywistą ocenę jej sytuacji majątkowej, Sąd zobligowany był pozostawić wniosek skarżącej bez rozpoznania, zgodnie z art. 257 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła M. R. zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie i przyznanie prawa pomocy. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy to jest art. 245 § 2 i 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, iż skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania i przyjęcie, iż ma dostateczne środki na poniesienie kosztów wpisu sądowego w przedmiotowej sprawie oraz art. 257 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, iż nie nadesłała informacji, które by pozwoliły na rzeczywistą ocenę jej sytuacji majątkowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie podkreślić należy iż, Sąd I instancji był związany na podstawie art. 170 p.p.s.a. oceną prawną wyrażoną w postanowieniu NSA z dnia 11 lipca 2012 r., sygn. akt II OZ 595/12. Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej generalnej zasady stanowi art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zgodnie z którym osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei stosownie do treści art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Zasadnicze znaczenie dla niniejszego rozstrzygnięcia ma okoliczność, że skarżąca pomimo wezwania oraz przedłużenia terminu na jego wykonanie, nie przedstawiła wymaganych przez Sąd I instancji dokumentów. Na aprobatę zasługuje sama odmowa przyznania prawa pomocy, jak również wcześniejsze wezwanie do złożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń. Zwłaszcza iż, Sąd I instancji był związany na podstawie art. 170 p.p.s.a. oceną prawną wyrażoną w postanowieniu NSA z dnia 11 lipca 2012 r. Zasadą jest, że to na stronie postępowania ciąży obowiązek partycypowania w finansowaniu prowadzonego z jej inicjatywy procesu sądowego, a wyjątkiem jest przerzucenie całego obowiązku w tym zakresie na Skarb Państwa. Wobec tego, iż skarżąca nie przedstawiła jakichkolwiek informacji wymienionych w zarządzeniu z dnia 6 sierpnia 2012 r. uznać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zasadnie przyjął, iż skarżąca - pomimo dwukrotnego wezwania - nie wykazała w dostateczny sposób, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, a tym samym pozostawił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.