I OW 80/19

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski, Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.), Sędzia NSA Mariusz Kotulski, po rozpoznaniu w dniu 18 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta W. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem W. a Wójtem Gminy P. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku T. G. o udzielenie pomocy w formie schronienia w schronisku dla osób bezdomnych postanawia: wskazać Wójta Gminy P. jako organ właściwy w sprawie. UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia 4 kwietnia 2019 r. Prezydent W. zwrócił się o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem W. a Wójtem Gminy P. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku T. G. o udzielenie pomocy w formie schronienia w schronisku dla bezdomnych. W uzasadnieniu wskazał, że 11 grudnia 2018 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy P. w W. wpłynął przedmiotowy wniosek T. G. Ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji i rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że zainteresowany (lat 66) przybywa w schronisku dla osób Bezdomnych Stowarzyszenia "S." w P. Ostatnim miejscem zameldowania wnioskodawcy była - ul. K. w W. Pobyt w placówce dla bezdomnych jest okolicznością świadczącą o tym, że wnioskodawca jest osobą bezdomną. Zdaniem organu, w realiach niniejszej sprawy należy dostrzec niepełnosprawność wnioskodawcy oraz fakt że T. G. przebywa w placówce zlokalizowanej na terenie P. Nie jest w sprawie kwestionowany fakt, iż w/w od kilkunastu lat nie mieszka, ani nie przebywa w miejscu swego zameldowania na pobyt stały w W. Nadto, sytuacja ekonomiczna wnioskującego o pomoc jest bardzo trudna, gdyż obecnie nie pracuje i nie uzyskuje dochodów. Zły jest także aktualny stan zdrowia wnioskodawcy wynikający m.in. z amputacji kończyny i poruszania się przy pomocy wózka inwalidzkiego. Z tego względu Prezydent uznał, że w sprawie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej i organem właściwym do rozpoznania wniosku jest Wójt Gminy P. W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy P. podał, że T. G. w Stowarzyszeniu "S." w P. przebywa od 2 lutego 2016 r. ale pobyt ten nie ma charakteru pobytu stałego. Ostatnio w/w był zameldowany w W., przy ul. K. T. G. pozostaje osobą bezdomną od ok 10 lat. Jest po amputacji lewej kończyny dolnej i porusza się na wózku inwalidzkim oraz pobiera zasiłek stały z tytułu wieku z Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy P. W. Zdaniem Wójta, sytuacja życiowa zainteresowanego nie jest szczególnie uzasadnionym przypadkiem w rozumieniu art. 101 ust. 3 u.p.s. , ponieważ ma on zapewniony dach nad głową oraz wyżywienie, co nie stanowi zagrożenia dla jego życia i zdrowia. Nie ulega natomiast wątpliwości, iż przeniesienie właściwości miejscowej z gminy ostatniego miejsca zameldowania na gminę miejsca pobytu powinno występować w wyłącznie w sytuacjach nagłych, mogących stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia osoby ubiegającej się o świadczenie, jednakże w tym przypadku ta przesłanka nie jest spełniona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302, dalej "P.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość powstałe między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, jeżeli odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. W niniejszej sprawie mamy do czynienia ze sporem o właściwość w ujęciu negatywnym, bowiem żaden z organów nie uznaje się właściwy do rozpoznania wniosku T. G. o przyznanie świadczenia w formie schronienia w schronisku dla osób bezdomnych. Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2019 r. poz. 1507 ze zm.; dalej jako: "u.p.s."), właściwość miejscową gminy do wydania decyzji w przedmiocie świadczeń z pomocy społecznej ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (art. 101 ust. 2 ustawy). W przypadkach natomiast szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców, którym udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, i cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie (art. 101 ust. 3 ustawy). Stosownie do art. 6 pkt 8 u.p.s. za osobę bezdomną należy rozumieć osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały w rozumieniu przepisów ustawy o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że T. G. jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 ust. 8 u.p.s. i od lutego 2016 r. przebywa w schronisku dla bezdomnych prowadzonym przez Stowarzyszenie "S." w P.. Ostatnim miejscem zameldowania wnioskodawcy na pobyt stały było miasto W., ul. K., które opuścił kilkanaście lat temu. T. G. (67 l.) porusza się na wózku inwalidzkim, jest po amputacji lewej kończyny dolnej. Jedynym źródłem dochodu zainteresowanego pozostaje zasiłek stały z tytułu wieku wypłacany przez OPS Dzielnicy P. W. W tych warunkach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że sytuacja osobista T. G., jak i forma pomocy, którą chce uzyskać, świadczą jednoznacznie o tym, że oceniany przypadek uznać należy za "szczególnie uzasadniony" w rozumieniu wskazanego wyżej art. 101 ust. 3 u.p.s. Brak schronienia bez wątpienia jest okolicznością, która zasługuje na szczególne potraktowanie, nade wszystko gdy dotyczy osoby w podeszłym wieku, która wskutek amputacji kończyny porusza się na wózku inwalidzkim. W takiej sytuacji nie może budzić wątpliwości zasadność udzielenia zainteresowanemu pomocy w formie schronienia przez gminę, na terytorium której osoba ta przebywa. Uzasadnia to wskazanie Wójta Gminy P. jako organu miejscowo właściwego do rozpoznania wniosku T. G. o udzielenie pomocy w formie schronienia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w okolicznościach sprawy to ten organ w sposób efektywniejszy zrealizuje ustawowe zadania pomocy społecznej w tym względzie, niż gmina ostatniego zameldowania na pobyt stały. Bez znaczenia przy tym pozostaje, że wskutek pogorszenia stanu zdrowia zainteresowany zamierza się ubiegać o umieszczenie w domu pomocy społecznej na terenie W. Aktualnie przebywa on bowiem w schronisku w P. i potrzebuje wsparcia w postaci schronienia, czyli zaspokojenia podstawowej potrzeby bytowej. Miejsce w schronisku z założenia ma umożliwić przeczekanie do chwili, gdy pomoc taka będzie zbędna ze względu na poprawę sytuacji życiowej danej osoby, ewentualnie do czasu, gdy zapewniona zostanie pomoc o charakterze stałym w postaci m.in. umieszczenia w domu pomocy społecznej. Do tego momentu, dostarczenie schronienia stanowi elementarną formę pomocy społecznej jako świadczenie odnoszące się do absolutnego minimum ludzkiego bytowania, które w przypadku osoby starszej i niepełnosprawnej musi być uznawane za sprawę nie cierpiącą zwłoki w rozumieniu art. 101 ust. 3 u.p.s. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.