I SA/Op 240/17

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Gocki po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 19 października 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi M. R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 21 kwietnia 2017 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu grzywny nałożonej mandatem karnym postanawia: zmienić postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 19 października 2017r. w ten sposób, że przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata UZASADNIENIE W postępowaniu wszczętym ze skargi M. R. (dalej określanego jako: skarżący, strona) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 21 kwietnia 2017 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu grzywny nałożonej mandatem karnym, skarżący złożył na druku PPF wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Uzasadniając wniosek skarżący podał, że jest osobą przewlekle chorą, niezdolną do pracy a od 2014 r. pozostaje zarejestrowany jako bezrobotny, bez prawa do zasiłku. Wskazał, że stara się o przyznanie orzeczenia o niepełnosprawności i nie posiada żadnych środków finansowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie uzyskuje żadnych dochodów, nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. Postanowieniem z dnia 19 października 2017 r. starszy referendarz sądowy odmówił stronie przyznania prawa pomocy. U podstaw rozstrzygnięcia legło stwierdzenie, że skarżący nie wywiązał się z obowiązku nałożonego w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r., poz. 1369 ze zm.) – dalej jako: [ppsa] i nie przedłożył żądanych dokumentów, potwierdzających jego stan majątkowy i możliwości płatnicze. Przede wszystkim skarżący nie udzielił jakiejkolwiek informacji odnośnie kosztów swojego utrzymania jak też nie wywiązał się z obowiązku wykazania w sposób wiarygodny źródeł utrzymania. Brak danych w tym zakresie nie pozwalał na ustalenie jego rzeczywistej sytuacji materialnej. W złożonym na powyższe rozstrzygnięcie sprzeciwie skarżący powtórzył argumentację o swej ciężkiej sytuacji zdrowotnej i finansowej, na potwierdzenie czego przedłożył: decyzję Prezydenta [...] przyznającą mu zasiłek stały dla osoby samotnie gospodarującej w kwocie 604 zł miesięcznie oraz orzeczenie z dnia 25.09.2017 r. o zaliczeniu go do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, z którego wynika, że ma on naruszoną sprawność organizmu, powodującą zdolność do pracy jedynie na stanowisku przystosowanym do niepełnosprawności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 259 § 1 ppsa od zarządzeń i postanowień referendarza sądowego, w tym w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy, przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. W myśl art. 260 § 1 ppsa, rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Przy tym, zgodnie z art. 260 § 2 w sprawach, o których mowa w § 1, sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu, a w myśl § 3 tego artykułu sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 ppsa, prawo pomocy w zakresie całkowitym (a o takie wnosi skarżący) może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie posiada żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Intencją wprowadzenia przepisów dotyczących prawa pomocy było stworzenie możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które znajdując się w trudnej sytuacji finansowej nie mogą uiścić kosztów sądowych. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Jej wyjątkowy charakter powoduje, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom, których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (por. postanowienie NSA z dnia 19 października 2005r., sygn. akt I GZ 107/05, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc powyższe rozważania do rozpatrywanej sprawy Sąd uznał, że skarżący spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z akt sprawy wynika bowiem, że jest on osobą samotnie gospodarującą, bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Zalicza się jednocześnie do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym, co w znacznym stopniu utrudnia mu podjęcie pracy. Jedyny dochód wnioskodawcy stanowi zasiłek stały dla osoby samotnie gospodarującej, przyznany od dnia 1 października 2017 r. do dnia 30 września 2019 r. w kwocie 604 zł miesięcznie. Nie posiada przy tym majątku, ani oszczędności. Z dokonanych ustaleń wynika zatem, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i życiowej. W tym stanie sprawy obciążenie skarżącego kosztami niniejszego postępowania w jakiejkolwiek, choćby nawet w niewielkiej części doprowadziłoby do pozbawienia go środków na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ppsa, orzeczono jak w sentencji.