I OSK 2044/12

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska (spr.) sędzia NSA Paweł Miładowski sędzia del. NSA Roman Ciąglewicz Protokolant sekretarz sądowy Małgorzata Kamińska po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 84/12 w sprawie ze skargi T.S. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego 1. oddala skargę kasacyjną 2. zasądza od T.S. na rzecz Komendanta Głównego Straży Granicznej kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem z 20 kwietnia 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 84/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T. S. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z [...] października 2011 r. nr [...], którą utrzymana została w mocy decyzja tegoż Komendanta z [...] lipca 2011 r. nr [...]. Decyzjami tymi została stwierdzona nieważność decyzji Komendanta Nadbużańskiego Oddziału Straży Granicznej z [...] października 2007 r. nr [...] o przyznaniu T. S. pomocy finansowej na uzyskanie domu jednorodzinnego. Stwierdzenie nieważności Komendant Główny uzasadnił tym, że T. S. nie przysługiwało prawo do pomocy finansowej, bowiem wcześniej – decyzją z [...] marca 2006 r. nr [...] Komendant Nadbużańskiego Oddziału Straży Granicznej, utrzymaną w mocy decyzją Komendanta Głównego z [...] maja 2006 r. nr [...] – przyznany mu został lokal mieszkalny, którego nie przyjął z uwagi na to, że koszty utrzymania lokalu przekraczają jego możliwości finansowe. Oddalając skargę T. S., Wojewódzki Sąd stwierdził: Zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej, funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych, zaś w przypadku niemożności realizacji tego uprawnienia przez Straż Graniczną, prawo do lokalu może być zrealizowane w formie zastępczej, bądź w formie przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu, na podstawie art. 96 ust. 1 ustawy o Straży granicznej bądź poprzez przyznanie pomocy finansowej, stosownie do art. 98 ust. 1 tej ustawy. W sprawie T. S. został przydzielony lokal mieszkalny przez organ Straży Granicznej, z zasobów Straży, który spełniał w dacie przydziału wymogi wynikające z art. 92 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej, a fakt, że z niego zrezygnował z przyczyn innych niż niespełnienie wymagań tego przepisu nie stanowi po jego stronie uprawnienia do uzyskania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu. Przyznanie zatem pomocy finansowej rażąco naruszało art. 98 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej. Reprezentowany przez adwokata, T. S. wniósł skargę kasacyjną od tego wyroku, domagając się jego uchylenia i uchylenia decyzji wydanych w obu instancjach i zarzucając naruszenie prawa materialnego – art. 98 ust. 1 w zw. z art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że zgodnie z art. 98 ust. 1 wydanie decyzji o przydziale lokalu mieszkalnego jest równoznaczne z jego otrzymaniem a odmowa przyjęcia przydzielonego lokalu pozbawiła funkcjonariusza prawa do ubiegania się o przyznanie pomocy finansowej na tej podstawie nakazanie mu zwrotu wcześniej przyznanej pomocy finansowej na budowę domu jednorodzinnego. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że samo wydanie decyzji o przydziale lokalu nie jest równoznaczne z jego otrzymaniem. Prawo funkcjonariusza do przyznania lokalu mieszkalnego, równoważnika za brak lokalu lub pomocy finansowej ma na celu zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych, a przez nie należy uznać nie tylko odpowiednie warunki techniczno-sanitarne oraz spełnienie norm zaludnienia, ale przede wszystkim infrastrukturę towarzyszącą, tj. sklep, szkołę, opiekę medyczną, a także możliwości finansowe – wywodzono dalej, dodając, iż zamknięcie dla funkcjonariusza drogi do ubiegania się o pomoc finansową przez wydanie decyzji o przydziale lokalu, którego funkcjonariusz nie mógł przyjąć z uwagi na sytuację materialną i rodzinną stanowi rażące naruszenie jego praw. Komendant Główny Straży Granicznej wniósł o oddalenie skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej, dalej "ustawa", funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Brak możliwości ze strony Straży Granicznej wywiązania się z obowiązku przydzielenia funkcjonariuszowi lokalu mieszkalnego może być zabezpieczone równoważnikiem pieniężnym za brak lokalu – art. 96 ust. 1 lub przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu – art. 98 ust. 1. W niniejszej sprawie z zasobów Straży Granicznej przydzielony został T. S. lokal mieszkalny na podstawie art. 92 ust. 1 ustawy, którego się zrzekł, a następnie przyznano mu pomoc finansową na uzyskanie domu jednorodzinnego, na podstawie jej art. 98 ust. 1, co jest bezsprzeczne. Spór natomiast toczy się gdyż Straż Graniczna uznała, że przyznanie pomocy finansowej nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, podczas gdy T. S. prezentuje pogląd przeciwny. Istotne w sprawie jest jaki lokal został przydzielony T. S. i jakimi kierował się on przyczynami odmawiając jego przyjęcia. Kryteria, jakie powinien spełniać lokal mieszkalny zawiera art. 92 ust. 1 ustawy. Zgodnie z nimi musi się lokal znajdować w miejscowości pełnienia służby lub pobliskiej – definicję tej miejscowości zawiera ust. 3 tego artykułu – musi uwzględniać liczbę członków rodziny z uprawnieniami do powierzchni, wynikającymi z przepisów odrębnych, lokal też musiał oczywiście spełniać wymogi przewidziane dla lokali przeznaczonych na pobyt ludzi. Tylko zatem niespełnienie przez przydzielony funkcjonariuszowi lokal tych kryteriów pociąga taki skutek, że nie można mówić o zrealizowaniu prawa funkcjonariusza, o którym mowa w art. 92 ust. 1 ustawy. Odmowa przyjęcia takiego lokalu będzie uzasadniona, a funkcjonariusz w dalszym ciągu będzie miał prawo domagać się przydziału lokalu, przyznania równoważnika za jego brak lub pomoc finansową na jego uzyskanie. Jeżeli natomiast przydzielony lokal odpowiada ustawowym kryterium, a funkcjonariusz odmówi jego przyjęcia to nie można mówić o istnieniu po jego stronie w dalszym ciągu prawa do lokalu lub jego zamienników. W niniejszej sprawie lokal przydzielony T. S., w dacie przydziału, odpowiadał kryteriom art. 92 ust. 1 ustawy. Odmowa przyjęcia lokalu wynikała z innych przyczyn, niemieszczących się w przesłankach ustawowych. Rezygnacja z przydzielonego lokalu spowodowała, że Straż Graniczna zadość uczyniła jego prawu, wynikającemu z art. 92 ust. 1 ustawy i wywiązała się ze swego obowiązku, tym przepisem nałożonego. Tym samym nie istnieje już po stronie skarżącego uprawnienie ani do równoważnika za brak lokalu, ani do pomocy finansowej na jego uzyskanie. W takiej sytuacji zasadnie zostało uznane, że przyznanie pomocy pieniężnej, o której mowa w art. 98 ust. 1 ustawy nastąpiło z naruszeniem tego przepisu, w sposób, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. – z rażącym naruszeniem prawa. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270).