I SAB/Wa 325/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Mateusz Rogala po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. P. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w W. w przedmiocie doręczenia decyzji w sprawie obniżenia wypłacanej emerytury oraz przeliczenia wysokości wypłacanego świadczenia postanawia odrzucić skargę. UZASADNIENIE J. P. w piśmie z dnia 13 czerwca 2022 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w W. polegającą na niedoręczeniu jej decyzji z dnia 12 marca 2021 r. w sprawie obniżenia wypłacanej emerytury oraz nieprzeliczeniu wysokości wypłacanego świadczenia z uwagi na skrócenie średniego oczekiwanego czasu trwania życia w 2020 r. Skarżąca wniosła o zobowiązanie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do doręczenia jej decyzji z dnia 12 marca 2021 r. oraz do wydania decyzji w przedmiocie wyliczenia wysokości wypłacanego jej świadczenia, a także o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu podniosła, że Prezes ZUS pomimo upływu terminów do załatwienia sprawy przewidzianych w art. 35 Kodeksu postepowania administracyjnego nie podjął żadnych działań w celu merytorycznego zakończenia sprawy. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.) i wskazał, że kwestie będące przedmiotem skargi nie należą do właściwości sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2 powołanego artykułu). Stosownie natomiast do art. 3 § 1 i § 2 pkt 8 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4, tj. w zakresie wydawania decyzji administracyjnych, postanowień wydawanych w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończących postępowanie, a także postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty, postanowień wydawanych w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Jak wynika z powyższego, sądy administracyjne są właściwe wyłącznie do rozpatrywania skarg w sprawach określonych w powołanych przepisach. Zatem przedmiotem skargi na bezczynność może być wyłącznie bezczynność organów w tych przypadkach, gdy strona ma prawo żądać od organu podjęcia czynności (np. wydania postanowienia, decyzji lub innego aktu), która stanowić może przedmiot zaskarżenia do sądu administracyjnego. Nie każda zatem bezczynność organu będzie podlegała kognicji sądów administracyjnych. Przedmiotem rozpoznawanej skargi J. P. uczyniła bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w W. polegającą na niedoręczeniu jej decyzji z dnia 12 marca 2021 r. w sprawie obniżenia wypłacanej emerytury oraz nieprzeliczeniu wysokości wypłacanego świadczenia z uwagi na skrócenie średniego oczekiwanego czasu trwania życia w 2020 r. Zgodnie z art. 83 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1009 ze zm.), Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych oraz wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych. W myśl zaś art. 83 ust. 2 i 3 tej ustawy, od decyzji Zakładu, wydanych w zakresie indywidualnych spraw, przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia. Jak z kolei stanowi art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1805 ze zm., powoływanej dalej jako k.p.c.), kodeks postępowania cywilnego normuje postępowanie sądowe w sprawach ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz w innych sprawach, do których przepisy tego Kodeksu stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy cywilne). Jak wynika z treści art. 2 § 1 k.p.c., do rozpoznawania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne, o ile sprawy te nie należą do właściwości sądów szczególnych, oraz Sąd Najwyższy. Zgodnie z art. 476 § 3 k.p.c., przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się także sprawy wszczęte na skutek niewydania przez organ rentowy decyzji we właściwym terminie. Jeżeli organ rentowy lub wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności nie wydał decyzji lub orzeczenia w terminie dwóch miesięcy od dnia zgłoszenia roszczenia w sposób przepisany, odwołanie można wnieść w każdym czasie po upływie tego terminu (art. 4779 § 4 k.p.c.). Jak wynika z powyższego, sądem właściwym do rozpoznawania odwołania strony wniesionego w przypadku niewydania decyzji przez ZUS jest sąd powszechny. Kompetencje sądów administracyjnych w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych ograniczone są z kolei do spraw wymienionych enumeratywnie w art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Sprawy te dotyczą decyzji przyznających świadczenia w drodze wyjątku oraz decyzji odmawiających przyznania takiego świadczenia, decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, a także decyzji w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd uznał, że sprawy dotyczące ustalenia wysokości świadczenia emerytalnego, w tym również bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w tego rodzaju sprawach, pozostają poza kognicją sądów administracyjnych. W konsekwencji złożona w niniejszej sprawie skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Z tych powodów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.