II OZ 1036/12

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B.Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 2 października 2012 r., sygn. akt II SA/Łd 1085/11 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi B.Z. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 2 października 2012 r., sygn. akt II SA/Łd 1085/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, dochodach i majątku wynika, iż skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem oraz dwojgiem niepełnoletnich dzieci. Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, z której zadeklarowała 2 000 zł dochodu. Mąż skarżącej nie pracuje. Skarżąca posiada dom o powierzchni 80 m² oraz mieszkanie o powierzchni 53 m². W uzasadnieniu skarżąca podała, że koszty utrzymania pochłaniają całe dochody. Ponadto skarżąca wskazała, że dom został zakupiony na kredyt i nie przynosi dochodu. Nadto Sąd podniósł, że przedmiotowy wniosek, na skutek którego zapadło niniejsze orzeczenie jest już drugim wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym przez skarżącą w tej sprawie. Poprzednio Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 24 stycznia 2012 r. przesądził, że brak jest podstaw do przyznania skarżącej prawa pomocy. Zatem możliwość ponownego ubiegania się o przyznanie skarżącej prawa pomocy istnieje wyłącznie pod warunkiem wykazania, że nastąpiły zmiany okoliczności sprawy uzasadniające uwzględnienie wniosku, a w szczególności okoliczności wskazujące na pogorszenie sytuacji materialnej skarżącej. W ocenie Sądu z porównania oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zawartego w formularzu PPF z dnia 16 września 2011 r. oraz oświadczenia zawartego w formularzu PPF z dnia 9 lipca 2012 r. wynika, iż zmianie uległa jedynie sytuacja dochodowa skarżącej. Skarżąca nadal prowadzi działalność gospodarczą, jest jedynym żywicielem rodziny, a w skład gospodarstwa domowego wchodzą mąż oraz dwójka niepełnoletnich dzieci. Nie uległ również zmianie stan majątkowy rodziny skarżącej. Skarżąca wskazała natomiast, że jej sytuacja uległa pogorszeniu, gdyż w ciągu ostatnich miesięcy jej dochody zmniejszyły się do kwoty 2 000 zł miesięcznie. Jednakże pomimo zmniejszenia się dochodów skarżącej jej oświadczenie o braku możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb własnych i jej rodziny nie przekonało Sądu. Nadto Sąd wskazał, że ciążący na skarżącej kredyt hipoteczny, którego miesięczna rata wynosi 2 100 zł, skarżąca zaciągnęła dobrowolnie. Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, dochód skarżącej z prowadzonej działalności gospodarczej w ciągu ostatnich 3 lat nie był w stałej wysokości. Zdaniem Sądu decyzja o zaciągnięciu kredytu, przy uwzględnieniu istoty działalności gospodarczej musiała być poprzedzona dogłębną analizą o możliwościach dochodowych skarżącej, w tym zmiennością uzyskiwanych dochodów, a także faktem, iż skarżąca ma na swoim utrzymaniu czteroosobową rodzinę. Trudno zatem, w ocenie Sądu, uznać, aby skarżąca ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie miała zabezpieczonych innych należności związanych z utrzymaniem rodziny, czy z prowadzoną działalnością gospodarczą, w tym ewentualnych kosztów postępowania, skoro wcześniej wykazała odpowiednie zabezpieczenia wierzytelności wobec banku. W ocenie Sądu skarżąca posiada, bądź też jest w stanie wygospodarować środki finansowe na koszty sądowe. Nie wykazała bowiem, iż zmniejszenie osiąganych przez nią dochodów spowodowało, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, albo pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, zarzucając naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", poprzez błędną ocenę stanu faktycznego i uznanie, że skarżąca jest w stanie uiścić wpis sądowy bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Dlatego wniesiono o zmianę zakwestionowanego postanowienia zgodnie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, ewentualnie o jego uchylenie. W uzasadnieniu wskazano, że skarżąca jest jedynym żywicielem rodziny. Zaś kredyt na zakup nieruchomości zaciągnęła przed dowiedzeniem się o toczącym się postępowaniu administracyjnym. Nadto został on zabezpieczony hipoteką, a niezapłacenie rat skutkuje zajęciem nieruchomości. Dlatego skarżąca nie może pominąć tego obowiązku, by uiścić wpis sądowy. Podniesiono także, że nieruchomość której dotyczy postępowanie miała być przeznaczona na prowadzenie działalności gospodarczej, a prowadzone postępowanie uniemożliwiło prowadzenie tej działalności, co zdaniem skarżącej tłumaczy stwierdzoną w oświadczeniu o stanie majątkowym przewagę wydatków nad dochodami. Nadto skarżąca wskazała, że w celu wyegzekwowania obowiązku nakazu rozbiórki została na nią kilkakrotnie nałożona grzywna oraz iż w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny zmuszona była zaciągać liczne pożyczki. W ocenie skarżącej złożone przez nią dokumenty świadczące o wysokości ponoszonych wydatków czynią twierdzenia Sądu o tym, że nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny, nieuzasadnionymi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest przy tym obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego skargę. Zwolnienie od tegoż obowiązku ma charakter wyjątkowy i muszą za nim przemawiać uzasadnione okoliczności faktyczne wskazujące, że obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Z konstrukcji powołanego powyżej przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się on w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd o zasadności przyznania jej prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane. W przedmiotowej sprawie, co prawidłowo ustalił Sąd I instancji, nie zostało wykazane przez wnioskodawczynię, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, szczególnie z tego powodu, iż nie wyjaśniła w pełni swojej sytuacji finansowej. Jak zasadnie podkreślił Sąd I instancji, skarżąca wydatkuje większą kwotę niż uzyskuje, tym bardziej, iż już sama rata spłacanego kredytu przewyższa osiągany dochód. Taka okoliczność słusznie doprowadziła Sąd do uznania jej oświadczeń i wyjaśnień za niewiarygodne. Również we wniesionym zażaleniu skarżąca nie wskazała na istnienie żadnych takich okoliczności, które pozwalałyby na skuteczne zakwestionowanie oceny dokonanej przez Sąd I instancji co do jej sytuacji materialnej. Skarżąca wskazywała co prawda na fakt zaciągania innych pożyczek, jednakże nie ujawniła ich źródła, ani wysokości. Nie bez znaczenia pozostaje przy tym niska kwota kosztów sądowych, od których zwolnienia domagała się strona skarżąca. Na obecnym etapie postępowania ograniczają się one jedynie do wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł. Z tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., oddalił wniesione zażalenie.