VIII SAB/Wa 30/19

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda (sprawozdawca) Sędzia WSA Leszek Kobylski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 16 października 2019 r. sprawy ze skargi Prokuratora Prokuratury Okręgowej w [...] na bezczynność Rektora Uniwersytetu [...] im. [...]. w [...] w przedmiocie niewydania decyzji 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Rektora Uniwersytetu [...] im. [...] w [...] do wydania decyzji; 2. stwierdza, że Rektor Uniwersytetu [...] im. [...] w [...] dopuścił się bezczynności we wszczętym postanowieniem z [...] lutego 2017 r. sygnatura akt [...] postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Egzaminacyjnej Wydziału Nauczycielskiego Politechniki [...] im. [...] w [...] z [...] czerwca 2004 r. nadającej tytuł zawodowy licencjata B. K.; 3. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. UZASADNIENIE Pismem z [...] sierpnia 2019 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej w [...] (dalej: "skarżący") wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Rektora Uniwersytetu [...]im. [...] w [...] (dalej: "Rektor") we wszczętym z urzędu postepowaniu, sygnatura akt [...]w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Egzaminacyjnej Wydziału Nauczycielskiego Politechniki [...] im. [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. nadającej tytuł zawodowy licencjata B. K. na mocy której wydano dyplom licencjata nr [...] z [...] czerwca 2004 r. Skarżący zarzucił postępowaniu prowadzonemu przez Rektora naruszenie art. 35 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. 2096 tj., dalej "kpa") poprzez niezałatwienie sprawy bez zbędnej zwłoki i w ustawowym terminie. W związku z tymi zarzutami wniósł o zobowiązanie Rektora na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. do wydania w sprawie decyzji administracyjnej, w terminie miesiaca od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, nadto o stwierdzenie, ze bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Uzasadniając żądania skarżący wskazał, że postanowieniem z dnia [...] lutego 2017 r. wydanym z upoważnienia Rektora organ wszczął z urzędu postepowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Egzaminacyjnej Wydziału Nauczycielskiego Politechniki [...] im. [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. nadającej tytuł zawodowy licencjata B. K. na mocy której wydano dyplom licencjata nr [...] z [...] czerwca 2004 r. Wskazał, że w postepowaniu tym doszło do bezczynności organu. Podniósł, że organy administracji publicznej winny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 kpa), nadto obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, przy czym załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 kpa). Bezczynność ma miejsce w sytuacji, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub przepisach szczególnych albo zgodnie z art. 36 § 1 kpa. W sprawie niniejszej organ postanowienie o wszczęciu postepowania skierował do strony na adres pod którym doręczenie okazało się bezskuteczne, a [...] czerwca 2017 r. ustalił aktualny adres zameldowania strony. Od tego czasu Rektor nie podjął w toku postepowania jakichkolwiek czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Zatem w sprawie doszło do bezczynności, przy czym bezczynność ta z uwagi na przeszło dwuletni okres pozostawania sprawy bez biegu – miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Organ podkreślił, że na przestrzeni ostatnich kilku lat prowadził kilkanaście postępowań administracyjnych, których przedmiot był analogiczny do przedmiotu postępowania w sprawie [...]. W ramach tych postępowań pojawiły się istotne wątpliwości prawne, co do właściwej podstawy prawnej do wydania decyzji nieważnościowych. W konsekwencji zaistniały rozbieżności w wydawanych przez organ rozstrzygnięciach. Stopień skomplikowania stanu prawnego lub faktycznego sprawy winien być brany pod uwagę przy dokonywaniu oceny czy miała miejsce bezczynność organu. Podniesiono, że postepowanie w sprawie [...] nioe było prowadzone przez organ (Rektora), ale upoważnionego pracownika obsługującego organ (Prorektora) zatem pozostaje pytanie czy można stwierdzić bezczynność organu, który nie prowadzi danego postępowania administracyjnego, lecz powierza jego prowadzenie upoważnionemu pracownikowi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018 r., poz. 1302, dalej "p.p.s.a.") z tym, że wydając przedmiotowe rozstrzygnięcie sąd uwzględnił decyzję Rektora Uniwersytetu [...] im. [...] w [...] z [...] sierpnia 2019 r. o stwierdzeniu nieważności w/w decyzji Komisji Egzaminacyjnej w przedmiocie nadania tytułu tytuł zawodowego licencjata B. K., na mocy której wydano dyplom licencjata nr [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Sąd stwierdza także, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Natomiast § 1a tego art. stanowi, iż jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z treścią art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia spraw. Podnieść również należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Bezczynność organu administracji publicznej ma zatem miejsce nie tylko wówczas, gdy w ustawowym ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie, bowiem jak - wynika z akt sprawy postanowienie o wszczęciu postępowania z urzędu o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji Egzaminacyjnej wydano [...] lutego 2017 r., a w dniu [...] czerwca 2017 r. ustała przyczyna powodująca czasową niemożność kontynuowania postępowania (brak danych o aktualnym adresie strony). Mimo takiego stanu sprawy postępowania nie kontynuowano, nie została do dnia [...] sierpnia 2019 r. wydana decyzja w przedmiocie stwierdzenia nieważności, zaś okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią usprawiedliwienia nie dotrzymania ustawowych terminów do załatwienia sprawy administracyjnej. W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności Rektora Uniwersytetu [...] im. [...] w [...] w wydaniu decyzji o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji Egzaminacyjnej Sąd uznał za uzasadniony. Organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie uchybił wskazanym wyżej przepisom procesowym określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych, a także naruszył wynikającą z art. 12 kpa zasadę szybkości postępowania. Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa. Nawet, jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to zwłoka organu w załatwieniu sprawy, w terminie określonym w art. 35 kpa - nie jest usprawiedliwiona. Stanowisko takie wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sprawie sygn. akt. IV SA 105/00 (LEX 53462) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa". Stosownie do art. 149 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności, jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W związku z powyższym Sąd uznał, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Postanowienie o wszczęciu postępowania z urzędu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji pochodzi bowiem z [...] lutego 2017 r., a przeszkoda do doręczenia tego postanowienia ustała w dniu [...] czerwca 2017 r. Nie do zaakceptowania jest w demokratycznym państwie prawa sytuacja, w której postępowanie prowadzone jest przez organ administracji dwa lata i przez ten okres nie podjęto żadnej czynności. Okres ten, w ocenie Sądu, jest aż nadto wystarczający, aby zakończyć przedmiotową sprawę, bez względu na stopień skomplikowania prawnego przyszłego rozstrzygnięcia. Sąd uznał zatem, że przewlekłe prowadzenie postępowania jest naganne i nosi cechy rażącego naruszenia prawa ze względu na długotrwałość prowadzenia postępowania i brak stosownej aktywności organu, tym bardziej, że organ przez okres ponad dwóch lat nie podejmował żadnych czynności zmierzających do merytorycznego zakończenia postępowania . Z tych względów, w okresie ocenianym na potrzeby zastosowania art. 149 § 1pkt 3 i § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a. ocenił, że postępowanie prowadzone było z rażącym naruszeniem prawa ze względu na brak koniecznej aktywności organu i skutecznych prób zakończenia postępowania w sprawie, przez co organ zignorował wszelkie obowiązujące terminy załatwienia sprawy. Jednocześnie, wobec wydania w dniu [...] sierpnia 2019 r. decyzji przez organ zobowiązanie Rektora do wydania rozstrzygnięcia stało się bezprzedmiotowe, w związku z czym Sąd w tym zakresie umorzył postępowanie, skoro decyzję wydano po wpłynięciu skargi do Sądu – art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt 1 wyroku). Odnosząc się do stanowiska z odpowiedzi na skargę o wątpliwość stwierdzenia bezczynności Rektora, gdy nie prowadzi on postępowania, a powierza je upoważnionemu pracownikowi wskazać należy, że pracownik upoważniony przez Rektora działa w jego imieniu. Z powyższych względów, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3, § 1a i art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., sąd orzekł jak w sentencji wyroku.