II OZ 1293/11

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. akt III SA/Gd 271/11 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi B. K. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 15 września 2011r. oddalił skargę B. K. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] kwietnia 2011 r. Wnioskiem z dnia 22 września 2011 r. skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego bądź adwokata. Postanowieniem z dnia 12 października 2011 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Skarżący złożył sprzeciw od tego postanowienia, twierdząc, że jego sytuacja materialna jest inna niż to przyjęto w ww. postanowieniu. Do sprzeciwu dołączył wyciąg z konta za okres od 26.07.2011 r. do 24.10.2011 r. Podniósł, że jego żona nie ma kwoty 72.000 zł, o której wspomina się w uzasadnieniu postanowienia. W dalszej części opisał kwestię rozliczeń z byłą żoną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, postanowieniem z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. akt III SA/Gd 271/11, odmówił B. K. przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu ww. postanowienia Sąd wskazał, że zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką, nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, zaś jedynym źródłem jego dochodu jest emerytura w wysokości 2.057 zł brutto miesięcznie, przy czym po dokonaniu potrąceń m.in. z tytułu egzekucji alimentów na rzecz córki, do dyspozycji wnioskodawcy pozostaje kwota 473,83 zł. Dane o wysokości dochodu skarżącego potwierdza załączona do wniosku kopia decyzji organu rentowego w przedmiocie waloryzacji emerytury oraz zaświadczenie komornika o dokonanych wpłatach. Z uzasadnienia wniosku wynika, że na mocy orzeczenia w przedmiocie podziału majątku wspólnego, sąd przyznał byłej małżonce skarżącego spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego o powierzchni 56,12 m². Według twierdzeń wnioskodawcy, była żona nie dokonała na jego rzecz spłaty udziału w majątku wspólnym. Ponadto stan techniczny lokalu, który zaoferowano skarżącemu powoduje, iż można w nim mieszkać jedynie w okresie letnim. Zarządzeniem z dnia 26 września 2011 r., wezwano skarżącego do przedłożenia w terminie 7 dni wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych, obrazujących historię (przelewy, wpłaty, wypłaty) i salda tych rachunków w okresie trzech miesięcy, bądź też oświadczenia o ich nieposiadaniu; dokumentu potwierdzającego wysokość emerytury wypłacanej od września br. i kwotę dokonywanych od tego miesiąca potrąceń z tytułu alimentów; oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości); dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący złożył pismo procesowe, w którym podał, że nie posiada kont i lokat dewizowych w bankach, jednakże posiada konto w banku, na które wpływa jedynie emerytura. Następnie potwierdził aktualność danych o dochodzie i potrąceniach, zawartych w dokumentach załączonych do wniosku o przyznanie prawa pomocy. Oświadczył ponadto, iż nie posiada pojazdów mechanicznych i nie może udokumentować wysokości ponoszonych kosztów utrzymania w okresie ostatnich trzech miesięcy z uwagi na pobyt w tym okresie w areszcie śledczym. Do sprzeciwu skarżący załączył wyciąg ze swojego konta za okres od 25 lipca 2011 r. do dnia 24 października 2011 r., z którego wynika, że saldo na dzień 25 sierpnia 2011 r. wynosiło 7.651,41 zł, na dzień 24 września 2011 r. - 7.010,24 zł i na dzień 24 października 2011 r. - 6.095,24 zł. Sąd podkreślił ponadto, że w aktach sprawy znajduje się odpis postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia 14 września 2010 r. sygn. akt XII Ns 812/10, który zezwolił byłej małżonce skarżącego na złożenie do depozytu sądowego kwoty 71 748,30 zł, należnej B. K. tytułem spłaty udziału w majątku wspólnym, na podstawie punktu VI postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia 10 maja 2007 sygn. akt XII Ns 23/07, przy czym powyższa kwota ma być wypłacona B. K. Z uzasadnienia tego orzeczenia wynika m.in., że skarżący będący wierzycielem byłej małżonki pozostaje w zwłoce, albowiem odmawia przyjęcia zaoferowanego mu świadczenia. Jego zachowanie znamionuje wola uchylenia się od przyjęcia orzeczonego przez sąd świadczenia bez względu na gotówkową lub bezgotówkową formę jego spełnienia. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził, że skarżący może ponieść koszty postępowania w sprawie o wymeldowanie. Ponadto uznał, że w ww. okolicznościach twierdzenie skarżącego zawarte we wniosku i sprzeciwie, że była żona nie dokonała na jego rzecz spłaty udziału w majątku wspólnym budzi uzasadnione wątpliwości. W zażaleniu na powyższe postanowienie B. K. wniósł o jego uchylenie i przyznanie mu prawa pomocy, podnosząc, że zaskarżone postanowienie zostało oparte na absurdalnych zarzutach i przesłankach aby ukryć brak woli Sądu do przyznania prawa pomocy. Zdaniem skarżącego brak woli Sąd uzasadnia wybiórczo demagogiczną retoryką i manipulowaniem półprawdami, iż ma on możliwości finansowe do skorzystania z pomocy prawnej z wyboru. Wskazał on, że jego emerytura wynosi 473,83 zł miesięcznie, a wynajęcie pełnomocnika z wyboru to wydatek ponad 1000 zł. Takiej kwoty nie jest on w stanie wyłożyć. W zażaleniu podniesiono ponadto, że kwota, która uzbierała się na koncie skarżącego jest skutkiem nieszczęśliwego przypadku - pochodzi ona z kilkumiesięcznych wpłat szczątkowej emerytury z ZUS, z której skarżący nie skorzystał, gdyż był osadzony w areszcie śledczym. Zdaniem skarżącego Sąd nie zauważył rozchodów w wykazanych miesiącach, z których wynika, że tylko na podstawowe potrzeby skarżący wydaje po prawie 1200 zł. Ponadto sprawa spłaty i złożenia kwoty ok. 72.000 zł do depozytu sądowego jest w toku zaskarżenia i nie jest prawomocna. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym, gdy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia przy tym wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Prawo pomocy jest kierowane do osób najbiedniejszych, nieposiadających w zasadzie środków na bieżące potrzeby życia codziennego - nie można bowiem w każdym przypadku obciążać państwa kosztem prowadzonych we własnym interesie postępowań sądowych. W związku z powyższym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji zasadnie wskazał, iż B. K. nie wykazał, że jego sytuacja majątkowa uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy. Wprawdzie zasadnie podniesiono w zażaleniu, że miesięczna kwota, jaka pozostaje w dyspozycji skarżącego po potrąceniu należności z tytułu egzekucji alimentów na rzecz córki (473,83 zł) jest zbyt mała, aby bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie wynająć profesjonalnego pełnomocnika, jednak skarżący posiada na koncie bankowym środki w wysokości 6.095,24 zł (według stanu na dzień 24 października 2011 r.). Ponadto, na co zwrócił uwagę Sąd I instancji, w aktach sprawy znajduje się odpis postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia 14 września 2010 r., którym zezwolono byłej małżonce skarżącego na złożenie do depozytu sądowego kwoty 71.748,30 zł należnej skarżącemu z tytułu spłaty udziału w majątku wspólnym. Zasadne jest przy tym twierdzenie Sądu, że zachowanie skarżącego znamionuje wola uchylenia się od przyjęcia orzeczonego mu przez sąd ww. świadczenia. Skarżący natomiast w żaden sposób nie udowodnił przywołanego przez siebie faktu zaskarżenia ww. postanowienia Sądu Rejonowego w G. Powyższe okoliczności, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie pozwalają na zaliczenie skarżącego do osób znajdujących się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.