II OSK 1937/09

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bożena Walentynowicz Sędzia NSA Joanna Banasiewicz /spr./ Sędzia del. WSA Grzegorz Czerwiński Protokolant Mariusz Szufnara po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Policji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 września 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 598/09 w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną bojową 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od M. G. na rzecz Komendanta Głównego Policji kwotę 220 (dwieście dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 września 2009 r., sygn. akt SA/Wa 598/09 po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. G. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną bojową, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...]oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Powyższe rozstrzygnięcie Sąd ten poprzedził następującymi ustaleniami faktycznymi i oceną prawną: Komendant Stołeczny Policji decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2008 r. na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art.15 ust. 1 pkt 6 i art. 20 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.) oraz art. 104 i 268a k.p.a. cofnął M. G. pozwolenie na posiadanie broni palnej bojowej i palnej myśliwskiej. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...]marca 1995 r. M.G. uzyskał pozwolenie na broń palną myśliwską, natomiast decyzją Komendanta Głównego Policji nr [...]z dnia [...] września 1997 r. strona uzyskała pozwolenie na posiadanie broni palnej krótkiej w celu ochrony osobistej. Dnia 1 października 2008 r., w związku z informacją o prowadzeniu postępowania karnego przeciwko M. G., podejrzanemu o popełnienie czynu z art. 286 § 1 k.k., organ Policji, właściwy w sprawach pozwoleń na broń, wszczął z urzędu postępowanie administracyjne, w kierunku cofnięcia mu pozwolenia na posiadanie broni palnej bojowej i palnej myśliwskiej. Z kserokopii aktu oskarżenia wynika, że M.G. jest oskarżony o popełnienie czynu z art. 286 § 1 k.k. tj., że w dniu 18 marca 1998 r. w W., działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadził Powszechny Zakład Ubezpieczeń S.A. IV Inspektorat do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, poprzez wprowadzenie w błąd pracowników ww. Inspektoratu w ten sposób, że złożył wniosek o wypłatę odszkodowania, a następnie pobrał je w wysokości 95.948,35 zł za uszkodzenia samochodu marki T.nr rej. [...], powstałe w wyniku kolizji drogowej z dnia 18 marca 1998 r. z samochodem marki M. nr rej. [...] wiedząc, iż przedmiotowa kolizja nie miała miejsca, czym działał na szkodę PZU S.A. IV Inspektorat w Warszawie. Komendant Stołeczny Policji – wykonując dyspozycję art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.) – uznał, że M.G. należy do kategorii osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 tej ustawy, tj. osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, wobec czego cofnął mu pozwolenie na posiadanie broni. Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...]na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268a k.p.a. oraz art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję cofającą pozwolenie na broń palną bojową. W uzasadnieniu organ wskazał, iż dyspozycja art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji nakazuje organowi policji cofnięcie pozwolenia na broń w przypadku, gdy daną osobę można uznać za należącą do kategorii osób wymienionych, m. in. w art. 15 ust. 1 pkt 6, tj. do osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanych prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec, których toczy się postępowanie karne o popełnienie takiego przestępstwa. W związku z powyższym zarzut strony, zawarty w odwołaniu, dotyczący nietrafności poglądu, że w postępowaniu karnym zarzut popełnienia przestępstwa przeciwko mieniu stanowi przesłankę do zaliczenia osoby do kategorii osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, w świetle literalnego brzmienia dyspozycji powyższego przepisu, organ uznał za oczywiście bezzasadny. Komendant Główny Policji podał, że przepis art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji ma charakter obligatoryjny. Podkreślił, że ustawodawca nie związał możliwości cofnięcia pozwolenia na broń na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy jedynie z prawomocnym skazaniem posiadacza broni za określone przestępstwo. Z woli samego ustawodawcy prawno-karna zasada domniemania niewinności nie ma zastosowania w postępowaniu administracyjnym w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń palną, ponieważ nakazał on takie rozstrzygnięcie także w sytuacji, gdy przeciwko takiej osobie – tak jak w tym przypadku – tylko toczy się postępowanie karne, m.in. o przestępstwo wymienione przykładowo w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, a zatem wystarczającym jest ustalenie, iż w postępowaniu przygotowawczym wydane zostało postanowienie o przedstawieniu zarzutów. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M.G. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej wskazując jednocześnie, że Komendant Główny Policji wydał w stosunku do decyzji Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...]listopada 2008 r. dwie odrębne decyzje z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...]oraz nr [...]. W ocenie skarżącego cofnięcia pozwolenia na broń nie może uzasadniać sam fakt skazania prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec toczącego się postępowania karnego o popełnienie takich przestępstw, lecz wykazanie, że posiadacz broni zalicza się do kategorii osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z dnia 8 maja 2009 r., w celu zarejestrowania skargi M. G. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską, wyłączono z akt sprawy do odrębnego postępowania skargę datowaną 28 marca 2009 r. i odpowiedź na skargę, a odpis zarządzenia dołączono do sprawy II SA/Wa 652/09. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu niniejszej skargi stwierdził na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej. Sąd wskazał, że decyzja Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...]została podpisana przez osobę nieuprawnioną. Zgodnie z art. 19 k.p.a., organy administracji zobowiązane są do przestrzegania z urzędu swojej właściwości. Naruszenie tego przepisu, polegające na wydaniu decyzji przez organ niewłaściwy, stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Nieważność powoduje naruszenie każdego rodzaju właściwości przez organ administracji przy wydaniu decyzji, bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia. Sąd podał, że decyzja Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...] listopada 2008 r. została podpisana z upoważnienia Komendanta Stołecznego Policji przez naczelnika Wydziału Postępowań Administracyjnych Komendy Stołecznej Policji nadkomisarza M. N. Jak wynika z decyzji nr [...]Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...] maja 2008 r. w sprawie zmiany decyzji w sprawie ustalenia zakresu upoważnienia do załatwiania spraw w imieniu Komendanta Stołecznego Policji, a w szczególności wydawania decyzji administracyjnych i postanowień wynikających z właściwości Komendanta Stołecznego Policji osoba ta nie posiada stosownego upoważnienia Komendanta Stołecznego Policji. Organ administracji publicznej może upoważnić, na podstawie art. 268a k.p.a., pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń. Upoważnienie udzielone na podstawie wskazanego przepisu wywiera ten skutek, że zmienia się osoba wykonująca kompetencje organu. Czynności w prawnych formach działania administracji publicznej podejmuje zatem któryś z pracowników przydanego urzędu do pomocy organowi, a nie sam piastun organu, czyli osoba powołana na to stanowisko. Pracownik upoważniony do wykonywania kompetencji organu nie staje się przez to organem administracji publicznej. Działanie pracownika bez upoważnienia właściwego organu administracji publicznej pociąga za sobą nieważność decyzji z mocy art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Zdaniem Sądu upoważnienie nadkomisarza M. N. z dnia 14 maja 2008 r. zawiera upoważnienie do wydawania decyzji w sprawach pozwoleń na broń palną; w tym bojową, myśliwską, sportową, gazową, sygnałową i alarmową – za wyjątkiem decyzji administracyjnych zezwalających na posiadanie broni palnej w celu określonym w art. 10 ust. 3 pkt 1 ustawy o broni i amunicji z dnia 21 maja 1999 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), a więc w celu ochrony osobistej lub ochrony bezpieczeństwa innych osób oraz mienia. Sąd podał, że cel wydania skarżącemu pozwolenia na broń palną, wynikał z jego wniosku z dnia 2 grudnia 1996 r., bowiem jak wskazywał skarżący broń krótka potrzebna mu była do wykonywania pracy jako konwojent-inkasent. W decyzji z dnia [...] listopada 2008 r. cofającej pozwolenie wskazano, że broń krótka potrzebna była skarżącemu w celu ochrony osobistej. Tak więc bezspornym jest, że osoba wydająca decyzję z dnia [...] listopada 2008 r. nie posiadała upoważnienia do jej wydania w imieniu Komendanta Stołecznego Policji. W konsekwencji Sąd stwierdził nieważność obu wydanych w sprawie decyzji, gdyż Komendant Główny Policji utrzymując w mocy dotkniętą nieważnością decyzję z dnia [...] listopada 2008 r., naruszył prawo (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.), co wyczerpuje przesłankę określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Komendant Główny Policji, zaskarżając w całości powyższy wyrok i zarzucając naruszenie przepisów postępowania – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, polegające na przyjęciu, iż w niniejszej sprawie organ wydał decyzję administracyjną z naruszeniem przepisów o właściwości, tj. art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., gdy tymczasem decyzja Komendanta Stołecznego Policji została podpisana przez Naczelnika Wydziału Postępowań Administracyjnych Komendy Stołecznej Policji na podstawie upoważnienia zawartego w decyzji Komendanta Stołecznego Policji nr [...]z dnia [...] lutego 2008 r. (zmienionej decyzjami: nr [...]r. z dnia [...] marca 2008 r. oraz nr [...]z dnia [...]maja 2008 r.), z której to decyzji wynika, iż Naczelnik Wydziału Postępowań Administracyjnych Komendy Stołecznej Policji jest uprawniony do wydawania decyzji administracyjnych w sprawach pozwoleń na broń palną, za wyjątkiem decyzji zezwalających na posiadanie broni palnej w celu określonym w art. 10 ust. 3 pkt 1 ustawy o broni i amunicji. Z uwagi na powyższe organ wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oraz o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazano, że zakres upoważnienia do załatwiania spraw w imieniu Komendanta Stołecznego Policji określa decyzja nr [...]Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...] lutego 2008 r., zmieniona następnie decyzjami nr [...]z dnia [...] marca 2008 r. oraz nr [...]z dnia [...] maja 2008 r. Decyzje zmieniające, w tym decyzja z [...]z dnia [...] maja 2008 r., w żaden sposób nie dotyczą zmiany zakresu upoważnienia przewidzianego dla Naczelnika Wydziału Postępowań Administracyjnych Komendy Stołecznej Policji. Zakres tego upoważnienia określa nadal (i określała w dacie wydania decyzji cofającej pozwolenie na broń) decyzja nr [...]z dnia [...] lutego 2008 r. Z zapisu § 3 pkt 1 tej decyzji wynika, że Naczelnik Wydziału Postępowań Administracyjnych Komendy Stołecznej Policji jest uprawniony, w imieniu Komendanta Stołecznego Policji, do wydawania decyzji we wszelkich sprawach związanych z pozwoleniami na broń palną, za wyjątkiem decyzji administracyjnych zezwalających na posiadanie broni palnej w celu określonym w art. 10 ust. 3 pkt 1 ustawy o broni i amunicji. Zdaniem organu przez pojęcie "w sprawach pozwoleń na broń" należy rozumieć wydawanie: 1) decyzji przyznających prawo do posiadania broni palnej (wydanie pozwolenia na broń – art.10 ustawy o broni i amunicji); 2) decyzji dotyczących cofnięcia pozwolenia na broń palną (art. 17 i 18 ustawy), w każdym celu; 3) decyzji odmawiających wydania pozwolenia na broń palną (art. 17 ustawy), także w każdym celu. Oznacza to, że Naczelnik Wydziału Postępowań Administracyjnych Komendy Stołecznej Policji był uprawniony do wydania decyzji cofającej M. G. pozwolenie na broń palną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 268a Kodeku postępowania administracyjnego organ administracji publicznej może w formie pisemnej upoważniać pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń. Decyzja z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...]wydana z upoważnienia Komendanta Stołecznego Policji podpisana była przez Naczelnika Wydziału Postępowań Administracyjnych tej Komendy – M. N. W decyzji Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...], zmienionej decyzją z dnia [...] marca 2008 r., nr [...]i decyzją z dnia [...] maja 2008 r., nr [...]określony został zakres upoważnienia do załatwiania spraw w imieniu tego organu. W § 3 pkt 1 decyzji z dnia [...] lutego 2008 r., który do daty wydania zaskarżonej decyzji nie został zmieniony, Komendant Stołeczny Policji upoważnił nadkomisarza M. N. – Naczelnika Wydziału Postępowań Administracyjnych Komendy Stołecznej Policji do wydawania w jego imieniu decyzji administracyjnych w sprawach pozwoleń na broń palną, w tym: bojową, sportową, gazową, sygnałową i alarmową – za wyjątkiem decyzji administracyjnych zezwalających na posiadanie broni palnej w celu określonym w art. 10 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), to jest w celu ochrony osobistej lub ochrony bezpieczeństwa innych osób oraz mienia. Poza sporem jest przedmiot decyzji z dnia [...] listopada 2008 r. i nie budzi wątpliwości, że nie była to decyzja zezwalająca na posiadanie broni palnej w celu określonym w art. 10 ust. 3 pkt 1 ustawy o broni i amunicji (pozwolenia na posiadanie takiej broni udzielono M.G. decyzją Komendanta Głównego Policji z dnia [...] września 1997 r., nr [...] a tylko w takim przypadku, jak słusznie stwierdzono w skardze kasacyjnej, Naczelnik Wydziału Postępowań Administracyjnych Komendy Stołecznej Policji nie byłby upoważniony do wydania decyzji w imieniu Komendanta. Wskazana wyżej decyzja z dnia [...] listopada 2008 r. cofająca M. G. pozwolenie na posiadanie broni palnej w celu ochrony osobistej wydana została w sprawie, która mieści się w zakresie upoważnienia udzielonego przez Komendanta Stołecznego Policji Naczelnikowi Wydziału Postępowań Administracyjnych. Skoro więc decyzja pierwszoinstancyjna wydana została z upoważnienia Komendanta Stołecznego Policji przez prawidłowo umocowaną, w trybie przewidzianym w art. 268a k.p.a., osobę, to brak było podstaw by stwierdzić, że jest ona nieważna na mocy art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. jako wydana z naruszeniem przepisów o właściwości. Nie doszło też w konsekwencji do stwierdzonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie naruszenia prawa przez Komendanta Głównego Policji i nie zachodziły przesłanki by uznać, że zaskarżona decyzja, utrzymująca w mocy decyzję pierwszoinstancyjną, dotknięta jest wadą wskazaną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Brak więc było w sprawie podstaw by stwierdzić nieważność obu wydanych przez organy decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a., dlatego wskazanie w skardze kasacyjnej na naruszenie tego przepisu uznać należało na chybione. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uwzględnił skargę kasacyjną i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, który winien mieć na uwadze przedstawioną w wyroku ocenę prawną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w oparciu o art. 203 pkt 2 p.p.s.a., w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.