II SA/Gd 759/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 20 sierpnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia 1. odrzucić skargę. 2. zwrócić skarżącemu A. K. ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku kwotę 200 (dwieście) zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi. UZASADNIENIE A. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w formie dokumentu elektronicznego skargę na opisaną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 20 sierpnia 2020 r. którą utrzymano w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 17 lipca 2020 r., nr [..] o odmowie udostępnienia informacji publicznej objętej wnioskiem z dnia 8 lipca 2020 r. W dniu 12 października 2020 r. organ przesłał do sądu skargę, która wpłynęła do Izby w dniu 18 września 2020 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej ePUAP wraz z urzędowym poświadczeniem jej przedłożenia oraz pismo uzupełniające skarżącego z dnia 18 września 2020 r. (rozszerzenie skargi), które wpłynęło do organu za pośrednictwem poczty elektronicznej w dniu 19 września 2020 r. wraz z urzędowym poświadczeniem przedłożenia. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z dnia 15 października 2020 r. wezwano skarżącego za pośrednictwem ePUAP do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia poprzez podpisanie skargi przesłanej za pośrednictwem poczty elektronicznej, stanowiącej załącznik nr 1 – 5.Skarga.pdf do pisma z 18 września 2020 r., certyfikatem kwalifikowanym lub podpisem zaufanym na platformie obywatel.gov.pl. W odpowiedzi na wezwanie skarżący przesłał za pośrednictwem poczty elektronicznej skargę, stanowiącą załącznik zatytułowany "Odpowiedź na wezwanie.pdf’ do pisma przewodniego z dnia 20 października 2020 r. (k. 56 akt). W związku z tym, że podpis elektroniczny znajdował się tylko pod pismem przewodnim, sąd w dniu 21 października 2020 r. ponownie wezwał stronę do podpisania skargi stanowiącej załącznik do ww. pisma certyfikatem kwalifikowanym lub podpisem zaufanym na platformie obywatel.gov.pl, w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia. W dniu 28 października 2020 r. skarżący, za pośrednictwem poczty elektronicznej, ponownie przesłał pismo ogólne stanowiące odpowiedź na wezwanie sądu, wraz załącznikiem nr 1 "5.Skarga(1).pdf" (k. 85 akt). Przeprowadzona przez sąd weryfikacja dokumentów wykazała, że ponownie jedynie pismo przewodnie zostało prawidłowo podpisane przez skarżącego i sąd zweryfikował podpis, natomiast załącznik nr 1 do tego pisma (5.Skarga(1).pdf) nie zawiera podpisu elektronicznego skarżącego (vide: k.89-92 akt). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 57 § 1 p.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a jednym wymogów, jakie powinno zawierać pismo w postępowaniu sądowym, jest podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika (art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). Przy czym warunek formy pisemnej uważa się za zachowany również, jeżeli dokument elektroniczny został podpisany w sposób, o którym mowa w art. 46 § 2a p.p.s.a. (art. 12b § 1 p.p.s.a.). W myśl zaś art. 46 § 2a p.p.s.a. w przypadku gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno ponadto zawierać adres elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Stosownie do art. 46 § 2b p.p.s.a. zasady te dotyczą także załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego. Zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę postanowieniem, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Postanowienie w tym przedmiocie może być wydane na posiedzeniu niejawnym (§ 3). W przedmiotowej sprawie strona skarżąca wniosła skargę drogą elektroniczną, przy czym skarga ta stanowiła załącznik do pisma przewodniego zatytułowanego "Skarga na decyzję z 20 sierpnia 2020, [..] Dyrektora Izby Administracji Skarbowej". W związku z tym, że z przesłanych przez organ dokumentów skargi złożonej w dniu 18 września 2020 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej (ePUAP) wynikało, że podpis elektroniczny został złożony jedynie pod pismem przewodnim, a weryfikacja podpisu złożonego pod załącznikiem stanowiącym skargę główną (5.Skarga.pdf) wykazała, iż pismo to nie jest podpisane podpisem skarżącego, sąd wezwał stronę do usunięcia w terminie 7 dni braków formalnych tejże skargi przez jej podpisanie (elektronicznie, wskazując rodzaje tego podpisu przewidziane prawem), pod rygorem odrzucenia skargi. Wprawdzie w wyznaczonym terminie strona odpowiedziała na wezwanie sądu, lecz przesłana za pośrednictwem poczty elektronicznej skarga, stanowiąca załącznik do pisma ogólnego z dnia 20 października 2020 r. zatytułowany "Odpowiedź na wezwanie", ponownie nie zawierała podpisu elektronicznego. Przeprowadzona weryfikacja wykazała bowiem, że podpisem takim opatrzono wyłącznie pismo przewodnie, a nie załącznik. W związku z tym, w dniu 21 października 2020 r. ponownie wezwano skarżącego do podpisania skargi wniesionej drogą elektroniczną, wskazując sposoby złożenia takiego podpisu. Również to wezwanie, w ocenie sądu, nie zostało wykonane prawidłowo. Ponownie bowiem strona wniosła za pośrednictwem poczty elektronicznej pismo przewodnie zatytułowane "Skarga na decyzję z 20 sierpnia 2020, [..] Dyrektora Izby Administracji Skarbowej", do którego dodano jeden załącznik "5.Skarga(1).pdf", lecz przeprowadzona weryfikacja podpisu elektronicznego wykazała, że podpis ten dotyczy wyłącznie pisma przewodniego, zaś skarga będąca załącznikiem nie zawiera wymaganego prawem podpisu. Odnosząc się do powyższego należy wskazać, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wytworzyły się dwie linie orzecznicze dotyczące obowiązku podpisywania pism wnoszonych do sądu za pomocą środków komunikacji elektronicznej (platformy ePUAP). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela natomiast pogląd wyrażony m.in. w postanowieniach NSA z dnia 26 listopada 2020 r., sygn. akt I OZ 937/20 – I OZ 940/20; z dnia 8 grudnia 2020 r., sygn. akt I OZ 906/20; z dnia 19 listopada 2020 r., sygn. akt I OZ 917/20 (wszystkie dostępne w CBOSA). Jak trafnie w nich wskazano, Elektroniczna Platforma Usług Administracji Publicznej (ePUAP) służąca do komunikacji obywateli z jednostkami administracji publicznej nie jest systemem sądowym, ale systemem państwowym, na którego funkcjonowanie sąd nie ma wpływu. Wprawdzie platforma ta nie pozwala technicznie na podpisywanie załączników do wysyłanej korespondencji, lecz okoliczność ta nie wyklucza możliwości podpisania takiego dokumentu w innym miejscu, a następnie dołączenia do korespondencji. Nie ma bowiem przeszkód technicznych, aby strona podpisała skargę w formie podpisu zaufanego lub podpisu kwalifikowanego. W tym celu należy skorzystać z zewnętrznego narzędzia (tzw. Podpisywarka), do którego odwołuje się sam ePUAP – użytkownik przed zalogowaniem dostaje dużą informację: czy chce zalogować się na swoje konto, czy też podpisać plik. O takiej możliwości skarżący był natomiast informowany przez sąd w kierowanych do niego wezwaniach z dnia 15 października i 21 października 2020 r. Należy wskazać, że w sensie informatycznym ePUAP posługuje się określonym formatem pisma, tzw. pisma ogólnego, które w realiach sprawy stanowi pismo przewodnie. Użytkownik może w takim piśmie zawrzeć swoje stanowisko i z poziomu ePUAP podpisać to pismo podpisem zaufanym czy podpisem kwalifikowanym. Jak już wskazano, w przypadku dodania do tego pisma załącznika, z poziomu platformy ePUAP nie da się tego załącznika podpisać, w związku z czym należy wcześniej skorzystać ze wskazanego rozwiązania, czyli Podpisywarki. Strona, składając skargę do organu, może wpisać jej treść w formularz pisma ogólnego (dokument w formacie xml) lub załączyć w postaci pliku (doc, pdf itp.) do tego formularza. Nie ma natomiast technicznej możliwości przesłania samego pliku – to zawsze będzie załącznik do formularza pisma ogólnego. Formularz jest kontenerem, który zawiera w sobie części składowe w postaci plików – załączniki. Powyższe oznacza, że platforma ePUAP jest pozbawiona technicznych możliwości nadesłania samego załącznika (bez jego uprzedniego "zapakowania" do formularza pisma ogólnego), jak również podpisania załącznika do formularza pisma ogólnego. Przy czym należy zwrócić uwagę, że strona nie musi załączać żadnych dodatkowych plików – treść jej żądania może być zawarta w piśmie ogólnym, które można podpisać w wymagany sposób. Z takim działaniem platformy koresponduje także treść przepisów p.p.s.a., gdzie ustawodawca w art. 46 rozróżnił podpisywanie dwóch elementów korespondencji elektronicznej: podpisywanie pisma wnoszonego w formie dokumentu elektronicznego (§ 2a) oraz podpisywanie załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego (§ 2b), których dotyczą zasady podpisywania przewidziane w art. 46 § 2a p.p.s.a W konsekwencji art. 46 § 2b p.p.s.a. w sposób jasny i bezwzględny przewiduje obowiązek podpisywania załączników. Mając to na uwadze należy stwierdzić, że skarga strony, wnoszona za pośrednictwem platformy ePUAP jako załącznik do pisma przewodniego, wymagała stosownego podpisu elektrycznego. Brak zaś takiego podpisu, który nie został uzupełniony mimo dwukrotnego wezwania skarżącego w tej sprawie, gdzie w sposób jasny i przystępny wskazano, jak można uzupełnić ów brak formalny powoduje, że skarga zawiera brak uniemożliwiający przyjęcie jej do merytorycznego rozpoznania. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zobowiązany był, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 46 § 2a i 2b p.p.s.a., odrzucić skargę, o czym orzeczono w pkt 1 postanowienia. O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi sąd orzekł w pkt 2 na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.