I SA/Wr 167/18

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Semiczek po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I sprzeciwu na postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 19 sierpnia 2019 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zmiany decyzji dotyczącej podatku od nieruchomości na rok 2017 postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Skarżąca A. W., wezwana do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 200 zł, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że na poniesienie ww. kosztów nie pozwala jej obecny stan zdrowia i przebyta operacja. Źródłem dochodu rodziny skarżącej jest lokal niemieszkalny przy ul. P[...][...] w S. Strona mieszka tylko ze swoimi córkami (ur. [...] r.). Jak podaje, "od maja br." nie prowadzi gospodarstwa domowego z mężem. Obecnie zalega z ratami zaliczek wobec wspólnoty, w której znajduje się wynajmowany lokal. Ponadto we wrześniu ubiegłego roku, po przebywaniu przed dwa lata na zwolnieniu lekarskim, strona miała operację kręgosłupa. Nie mogąc kontynuować poprzedniej pracy, jest obecnie zatrudniona z wynagrodzeniem 1.459 zł. Strona zauważyła, że niniejsza sprawa nie jest jedyna w tutejszym Sądzie i dlatego kwota wpisu powinna być liczona kilkukrotnie. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika nadto, że strona, poza lokalem niemieszkalnym o powierzchni 33,40 m2, nie posiada innych nieruchomości, nie ma też żadnych zasobów pieniężnych. Nie prowadzi gospodarstwa domowego z innymi osobami uzyskującymi dochody. Zalega w opłatach za lokal niemieszkalny, gdyż najemca opóźnia się z płatnością czynszu. Na wezwanie do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, Skarżąca nie udzieliła odpowiedzi. Postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2019 r. starszy referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu stwierdził, że oświadczenia złożone przez Skarżącą, nie zawierają dostatecznych danych koniecznych do oceny jej rzeczywistych możliwości płatniczych. Wobec tego i mając także na uwadze ustalone z urzędu dane wynikające z dwóch spraw, w których stroną skarżącą jest mąż Skarżącej, Skarżąca została wezwana do ich uzupełnienia o złożenie wymienionych w wezwaniu dokumentów i oświadczeń. Skarżąca jednak uchyliła się od wykonania wezwania, co stanowiło przeszkodę do dokonania rzetelnej oceny zasadności przedmiotowego wniosku. W sprzeciwie, uzupełnionym w dniu 28 października 2019 r., Skarżąca zarzuciła, że ocena referendarza jest błędna i nie ma podstaw w złożonych dokumentach. Podniosła, że złożyła oświadczenie, a udowadnianie już udowodnionych tez nie jest możliwe. Stwierdziła ponadto, że referendarz jedynie negatywnie ocenił wiadomości powzięte z urzędu w innych sprawach. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 § 1 i § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302; dalej: p.p.s.a.), rozpatrując sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (w tym od postanowień o odmowie przyznania prawa pomocy art. 258 § 1 pkt 7 p.p.s.a.), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Działając w ramach tych uprawnień, Sąd uznał, że nie zaistniały podstawy do zmiany kwestionowanego rozstrzygnięcia, bowiem Skarżąca nie wykazała w sposób należyty, że wnioskowane prawo pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego), jej przysługuje. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd wskazuje, że zawarte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie: "gdy wykaże" oznacza, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Tak rozumiany obowiązek ubiegającego się o prawo pomocy odnosi się nie tylko do powinności wyczerpującego udokumentowania okoliczności podnoszonych w samym wniosku, ale w równym stopniu - także do staranności wnioskodawcy w przedstawieniu dodatkowych informacji i oświadczeń na wezwanie referendarza sądowego skierowane w trybie art. 255 p.p.s.a. W myśl tej regulacji prawnej, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Zadośćuczynienie temu wezwaniu należy traktować jako uzupełnienie wniosku w zakresie niezbędnym dla oceniającego jego zasadność. Niedopełnienie zaś w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia, uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 13 stycznia 2017 r. sygn. akt I OZ 2123/16, z 17 sierpnia 2016 r. sygn. akt I OZ 873/16, vide: orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie referendarz sądowy zasadnie uznał, że dane zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wymagały dopełnienia przez przedstawienie dodatkowych dokumentów i oświadczeń na wezwanie skierowane w trybie art. 255 p.p.s.a. Z akt sprawy wynika jednak, że Skarżąca nie odpowiedziała na rzeczone wezwanie. Żądanych dokumentów i oświadczeń dotyczących m.in. osiąganych dochodów przez Skarżącą i jej męża oraz ich dorosłe córki, a także wskazujących na ponoszone miesięcznie wydatki, czy też wydruki z historii rachunków bankowych, Skarżąca nie przedstawiła również na etapie sprzeciwu. Trudno więc przyznać rację Skarżącej, że złożone oświadczenia zostały udowodnione. Podkreślić trzeba, że dane wynikające z brakujących dokumentów i oświadczeń - także dotyczące dochodów męża Skarżącej, którego adres zamieszkania – jak ustalił referendarz poprzez pozyskanie informacji z dwóch spraw męża Skarżącej - jest ten sam, co Skarżącej - w zestawieniu z informacjami już przedstawionymi, pozwoliłyby na dokonanie pełnej weryfikacji oświadczeń Skarżącej odnośnie do braku możliwości ponoszenia jakichkolwiek kosztów postępowania. Przez niewykonanie rzeczonego wezwania, Skarżąca uniemożliwiła poczynienie takiej weryfikacji. Nadto, analiza treści sprzeciwu wskazuje w ocenie Sądu na to, że nie wynikają z niego żadne nowe okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę stanowiska zawartego w zaskarżonym postanowieniu. Treść sprzeciwu koncentruje się bowiem jedynie na negowaniu stanowiska referendarza sądowego w kontekście, który nie ma potwierdzenia w aktach sprawy. Zatem, skoro sytuacja finansowo-majątkowa Skarżącej budzi uzasadnione wątpliwości, wniosek Skarżącej – jak prawidłowo uznał referendarz sądowy - nie zasługiwał na uwzględnienie. Podkreślić w tym miejscu trzeba, że prawo pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązków ponoszenia kosztów postępowania sądowego następuje wyłącznie wtedy, gdy strona wykaże w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie przez nią środków do sfinansowania udziału w tym postępowaniu, jest niemożliwe. Tak rozumiane "wykazanie" w sprawie jednak nie nastąpiło. Z powyżej przytoczonych względów, Sąd na postawie art. 260 § 1 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.