II OSK 310/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Miron (spr.) sędzia del. WSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 września 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 368/19 w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 10 września 2019 r., IV SA/Wa 368/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. S. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...], w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy. Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Decyzją z [...] stycznia 2019 r., [...], Rada do Spraw Uchodźców, po rozpatrzeniu odwołania K. S. ob. [...], utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców nr [...] z dnia [...] marca 2018 r. o odmowie nadania odwołującej statusu uchodźcy oraz udzielenia ochrony uzupełniającej. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że skarżąca złożyła wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej w dniu 16 maja 2017 r. Skarżąca przyjechała do Polski w 2012 r., jeszcze jako osoba niepełnoletnia. W dniu 10 października 2012 r. jej ojciec, R. S., złożył wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej, który objął także wnioskodawczynię. Szef Urzędu ds. Cudzoziemców decyzją z [...] marca 2015 r. odmówił ojcu nadania statusu uchodźcy oraz udzielenia ochrony międzynarodowej. Rada ds. Uchodźców, po odwołaniu, utrzymała decyzję organu I instancji w mocy. Po zaskarżeniu, decyzję Rady ds. Uchodźców Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Rada ds. Uchodźców w dniu [...] marca 2017 r. utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców. Skargę ojca cudzoziemki na ww. decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 15 maja 2017 r. prawomocnie oddalił. R. S. kolejny wniosek o ochronę międzynarodową złożył 8 lipca 2015 r., którym objął również skarżącą. Wniosek został uznany przez Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców za niedopuszczalny. Rada ds. Uchodźców, na skutek rozpoznania odwołania R. S. decyzją z [...] kwietnia 2016 r. utrzymała tę decyzję w mocy. Kolejny, trzeci wniosek o ochronę międzynarodową ojciec strony złożył 16 maja 2017 r., zaś Rada ds. Uchodźców [...] grudnia 2018 r. utrzymała w mocy decyzję o uznaniu ww. wniosku za niedopuszczalny. W tym dniu wniosek złożyła także K. S., która [...] marca 2017 r. osiągnęła pełnoletniość. Wnioskodawczyni przed opuszczeniem kraju pochodzenia była uczennicą. O powodach ubiegania się o ochronę międzynarodową Wnioskodawczyni powiedziała: "ubiegam się o udzielenie ochrony międzynarodowej w związku z problemami mojego ojca. Mieszkam w Polsce już 5 lat, nie chciałabym wrócić do [...]. Nie mam tam możliwości żyć spokojnie. Chciałabym skończyć szkołę, nauczyć się pracować. Jeżeli wrócę wraz z rodziną do [...] to wojskowi nadal będą nachodzić mojego ojca. Będą domagać się pieniędzy. Będę w niebezpieczeństwie, zarówno ja jak i cała moja rodzina. Chciałabym otrzymać tutaj pobyt, chciałabym żeby moja rodzina i ja została w Polsce." Wnioskodawczyni oświadczyła także, że w kraju pochodzenia nie doświadczyła przemocy fizycznej, natomiast doznała przemocy psychicznej: "To było w sytuacji kiedy przyszli do mojego ojca wojskowi i grozili mu, że nas zabiją, jeżeli im nie zapłaci." Wnioskodawczyni obawia się powrotu do kraju pochodzenia, gdyż: "nie ma możliwości życia jeżeli wrócimy do [...]. Boję się o bezpieczeństwo mojej rodziny, boję się o swoje bezpieczeństwo. Boję się powrotu do [...]." Wnioskodawczyni podkreśliła, że nie liczy na pomoc ze strony władz: "Władze sami to robią, sami przyczyniają się do tego, że ludzie wyjeżdżają. Władze są odpowiedzialne za sytuację w kraju." Wnioskodawczyni nie widzi możliwości znalezienia schronienia w innej części kraju pochodzenia: "Władze mają wszędzie kontakty. Jeżeli byśmy się schronili w innej części kraju szybko by się o tym dowiedzieli i oddali nas władzy [...]i. " W dniu 31 stycznia 2018 r. Wnioskodawczyni została przesłuchana, jako powód opuszczenia kraju pochodzenia podała: "Ojciec miał problemy, pamiętam tylko, że przyszli do ojca, my jeszcze spaliśmy, ojcu grozili, że wszystkich zabiją, mamie zrobiło się słabo." Wnioskodawczyni nie zna powodu najścia ich domu przez funkcjonariuszy [...], takie najście miało miejsce tylko raz. Osobistych problemów z władzą Wnioskodawczyni nie miała. Organ dokonał oceny aktualnej sytuacji w [...], w oparciu o opracowanie Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia UdSC z 8 listopada 2017 r. Podniósł, że wynika z niej, iż sytuacja na terytorium całego [...] jest niestabilna. [...] dotykają w pierwszym rzędzie problemy ekonomiczno-socjalne. Bezrobocie i ubóstwo dla populacji [...] stanowi większy problem niż zagrożenia konfliktem zbrojnym. Wg danych centrum Memoriał liczba ofiar konfliktu zbrojnego w [...] spada od kilku lat. Dane w ocenie organu wskazują, że sytuacja w [...] jest trudna, ale nie w takim stopniu, który uzasadniałby ubieganie się o status uchodźcy lub inne formy ochrony tylko z jej powodu. Organ wskazał, że w świetle art. 13 ust. 1 ustawy warunkiem uzyskania statusu uchodźcy przez cudzoziemca jest brak możliwości lub chęci skorzystania z ochrony kraju pochodzenia na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej. Rada ds. Uchodźców na podstawie zebranego materiału dowodowego stwierdziła, że wnioskodawczy nie przedstawiła żadnych dowodów wskazujących, że w kraju pochodzenia doznała prześladowań z przyczyn, o których mowa w art. 13 ustawy. Działania wnioskodawczyni oraz jej przekonania nie naraziły jej na prześladowania władz lub innych podmiotów, o których mówi art. 16 ust. 1 ustawy. Wnioskodawczyni szukała ochrony wyłącznie z powodu problemów, jakie miał jej ojciec, ten zaś nie uzyskał ochrony międzynarodowej. Organ zbadał także przesłanki udzielenia stronie ochrony uzupełniającej i podał, że nie istnieje ryzyko orzeczenia kary śmierci lub wykonania egzekucji w [...] od wprowadzenia [...] przez [...] moratorium na orzekanie i wykonywanie kary śmierci. Organ nie stwierdził również, aby istniało w stosunku do niej ryzyko tortur, nieludzkiego i poniżającego traktowania lub karania. Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. S. Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że organ administracji w sposób wyczerpujący i rzetelny zebrał materiał dowodowy, a następnie dokonał prawidłowej jego oceny. Wbrew zarzutom skargi, organ administracji prawidłowo orzekł o braku podstaw do przyznania skarżącej ochrony międzynarodowej – zarówno statusu uchodźcy, jak też ochrony uzupełniającej. Sąd I instancji podkreślił, że skarżąca nie wykazała, ani nie uprawdopodobniła w trakcie postępowania o nadanie statusu uchodźcy żadnych istotnych faktów lub okoliczności, które można byłoby zakwalifikować jako indywidualne prześladowanie, lub mogłyby uzasadniać obawę przed takim prześladowaniem w przyszłości. Skarżąca upatruje potencjalnych zagrożeń nie względem siebie, a względem jej ojca. Z materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego nie wynika zaś, aby skarżąca mogła być narażona na prześladowania ze strony władz państwowych lub innych podmiotów. Cudzoziemka wyjechała z kraju pochodzenia jako osoba nieletnia. Nie brała udziału w działaniach wojennych, nie była zatrzymywana, aresztowana lub skazana wyrokiem sądu. Nie należała do żadnych organizacji politycznych, społecznych ani etnicznych. Nie miała żadnych problemów z legalnym opuszczeniem kraju pochodzenia. Przedstawione przyczyny opuszczenia kraju pochodzenia i ubiegania się o udzielenie ochrony międzynarodowej w postaci problemów jakich doświadczył jej ojciec, które jak wynika z akt sprawy nie dały podstaw do przyznania mu ochrony międzynarodowej, w ocenie Sądu I instancji nie mogą stanowić podstawy do uznania, że skarżąca była osobą prześladowaną w kraju pochodzenia z przyczyn konwencyjnych. Sąd Wojewódzki podzielił ocenę organu, że skarżąca nie przedstawiła wiarygodnych dowodów, które potwierdzałby, że miejscowe władze lub służby bezpieczeństwa stosowały wobec niej przemoc fizyczną i psychiczną. W ocenie Sądu skarżąca nie uprawdopodobniła w przekonujący sposób zagrożenia własnego prześladowania. Ponadto Sąd uznał, iż organy prawidłowo przeanalizowały sytuację w kraju pochodzenia skarżącej, odnosząc ją do indywidualnej sytuacji strony w warunkach tej konkretnej sprawy i odmawiając udzielenia ochrony uzupełniającej. Sąd I instancji podzielił ocenę organów administracji, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie wskazuje, że skarżąca w razie powrotu do kraju pochodzenia byłby narażony na prześladowanie lub innego rodzaju represje. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dostrzegł ponadto innych naruszeń prawa, uzasadniających uchylenie zaskarżonej decyzji. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca, zaskarżając go w całości. Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie: 1) prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie: 1.1. art. 8 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie 4 listopada 1950 roku poprzez przyjęcie, że w przypadku skarżącej nie zachodzą przesłanki zawarte we wskazanym przepisie, podczas gdy skarżąca spełnia przesłanki, o których mowa w rzeczonym przepisie; 1.2. art. 13 ust. 1 w zw. z ust. 3 pkt 1 i 2, w zw. z ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP poprzez jego niezastosowanie, mimo że stan faktyczny sprawy wskazuje, że skarżąca w kraju pochodzenia jest narażona na prześladowanie polegające na użyciu względem niej przemocy fizycznej i psychicznej oraz zastosowanie środków prawnych, administracyjnych, policyjnych i sądowych w sposób dyskryminujący, który przy tym powoduje u skarżącej uzasadnioną obawę o jej zdrowie i życie; 1.3. art 15 w zw. z art 47 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji, gdy z okoliczności sprawy, w tym zeznań skarżącej wynika, że powrót skarżącej do kraju narazi ją na rzeczywiste, zindywidualizowane co do osoby ryzyko prześladowań ze strony władz, ryzyko doznania poważnej krzywdy, tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie i karanie; 2. przepisów postępowania administracyjnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy: 2.1. art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art 135 p.p.s.a. w zw. z art 7, 77, 80 i 107 k.p.a. poprzez dokonanie błędnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, w tym przesłuchania skarżącej oraz pominięcie przy ocenie tego materiału dowodowego wyjątkowych okoliczności, skutkujących wyjazdem skarżącej z [...] do Polski, co skutkowało oddaleniem skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, a na wcześniejszym etapie, wydaniem negatywnych w konsekwencjach dla Skarżącej decyzji administracyjnych. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Pełnomocnik skarżącej wniósł także o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że zeznania skarżącej złożone w toku postępowania administracyjnego wskazują jednoznacznie, że obawa prześladowania po stronie skarżącej istnieje, a przy tym jest uzasadniona. Skarżąca wskazywała, że jej ojciec był prześladowany i stosowano wobec niego przemoc fizyczną. Wobec powyższego skarżąca obawia się powrotu do kraju pochodzenia i tym samym istnieje rzeczywiste, realne ryzyko doznania przez nią poważnej krzywdy na terytorium [...] w postaci przemocy fizycznej, niesprawiedliwego osadzenia w więzieniu. Zdaniem skarżącej, stan faktyczny pozwala na przyjęcie, że w kraju pochodzenia będzie narażona na prześladowanie polegające na niesprawiedliwym osądzeniu i osadzeniu w zakładzie karnym, jak również na zastosowaniu środków prawnych, administracyjnych, policyjnych i sądowych w sposób dyskryminujący oraz wszczęciu i prowadzeniu postępowania karnego albo ukaraniu, w sposób, który ma charakter nieproporcjonalny i dyskryminujący, jak również, że wydalenie skarżącej i jej rodziny mogłoby nastąpić jedynie do kraju, w którym zagrożone byłoby prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mogłaby zostać poddana nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub pozbawiona prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarana bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawówkach wolności, sporządzonej w Rzymie 4 listopada 1950 roku. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rada do Spraw Uchodźców wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 15zzs4 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.), w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich w sprawach, w których strona wnosząca skargę kasacyjną nie zrzekła się rozprawy lub inna strona zażądała przeprowadzenia rozprawy, Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, jeżeli wszystkie strony w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zamiarze skierowania sprawy na posiedzenie niejawne wyrażą na to zgodę. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie trzech sędziów. Ponieważ w rozpatrywanej sprawie wszystkie strony zgodziły się na rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym, Sąd rozpoznał sprawę w tym trybie. Jak stanowi art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji. Rozpoznając w powyższych granicach wniesioną skargę kasacyjną należało uznać, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw. Istota sporu sprowadza się do oceny, czy organy administracji prawidłowo uznały, że w przypadku skarżącej nie zachodzą przesłanki udzielenia statusu uchodźcy oraz ochrony uzupełniającej. Skarga kasacyjna złożona w przedmiotowej sprawie została przy tym oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a. tj. na naruszeniu prawa materialnego oraz naruszeniu przepisów postępowania. W pierwszej kolejności, co do zasady, rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania, albowiem dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd przepis prawa materialnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niezasadny jest zarzut naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art 135 p.p.s.a. w zw. z art 7, 77, 80 i 107 k.p.a., którego autor skargi kasacyjnej upatruje w nienależycie ustalonym stanie faktycznym. Należy podkreślić, że w postępowaniu o udzielenie ochrony międzynarodowej nie jest zadaniem organu administracji ustalenie sytuacji aplikującego w ogólności, a jedynie w takim zakresie, jaki odnosi się do wskazanych przez niego powodów, dla których ubiega się o udzielenie ochrony międzynarodowej. Zgodnie z treścią art. 41 pkt 1 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1666 ze zm., dalej jako: "ustawa") wnioskodawca jest obowiązany: przedstawić informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności dotyczące jego wieku, pochodzenia, tożsamości, obywatelstwa, krewnych, kraju i miejsc poprzedniego pobytu, wcześniejszych wniosków, trasy podróży oraz powodów złożenia wniosku. Nie jest zatem rzeczą organu poszukiwanie innych przyczyn niż wskazane przez cudzoziemca, które miałyby uzasadniać przyznanie mu takiej ochrony. Skarżąca podała jako podstawę ubiegania się o udzielenie ochrony międzynarodowej okoliczności związane z nachodzeniem jej ojca przez funkcjonariuszy [...], żądających od niego pieniędzy. Sąd pierwszej instancji miał na uwadze, że skarżąca przyjechała do Polski w 2012 r., jako osoba niepełnoletnia. Była objęta wnioskiem ojca o udzielenie ochrony międzynarodowej tak w 2012 r., jak i kolejnym wnioskiem złożonym w roku 2015. Zarówno w sprawie z pierwszego, jak i drugiego wniosku ojca skarżącej, po dokonanej kontroli sądowoadministracyjnej, sąd oddalił skargi na decyzje o odmowie udzielenia ochrony międzynarodowej (wyrok WSA w Warszawie z 12 czerwca 2019 r., sygn. IV SA/Wa 260/19 i wyrok WSA W Warszawie z 15 marca 2018 r., IV SA/Wa 1398/17). Skarżąca była objęta wnioskami o udzielenie ochrony międzynarodowej, które to wnioski zostały ostatecznie i prawomocnie ocenione jako bezpodstawne. Będąc związanym na zasadzie art. 170 p.p.s.a. ww. orzeczeniami należało uznać, że nie podlegają ponownej ocenie Sądu te okoliczności faktyczne, które zostały uprzednio powołane we wnioskach R. S. o udzielenie ochrony międzynarodowej i które to okoliczności, jak przesądził Wojewódzki Sąd Administracyjny w ww. wyrokach, nie uzasadniały nadania statusu uchodźcy ani ochrony uzupełniającej ojcu skarżącej i jego dzieciom. Są to twierdzenia związane z prześladowaniem ojca skarżącej, powołane przez skarżącą także we wniosku obecnie zaskarżonym do sądu administracyjnego. Zatem należało uznać, że brak jest podstaw do kwestionowania poczynionych przez organy administracji i zaakceptowanych przez Sąd wojewódzki ustaleń faktycznych w związku z okolicznościami dotyczącymi ojca skarżącej, a sprowadzającymi się do wskazania przez niego, że doznał w kraju pochodzenia tortur fizycznych i psychicznych. Jak stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 15 marca 2018 r., IV SA/Wa 1398/17, podejmowane wobec ojca skarżącej działania "ludzi w maskach" nie następowały z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej w rozumieniu art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Z kolei w prawomocnym wyroku tego sądu z dnia 12 czerwca 2019 r., IV SA/Wa 260/19, Sąd przypomniał, odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7 k.p.a., że sprawa z pierwszego wniosku ojca skarżącej o udzielenie ochrony międzynarodowej została dokładnie przebadana i poddana już wówczas dwukrotnej kontroli instancyjnej oraz dwukrotnej kontroli sądowej. Wobec nieprzedstawienia nowych okoliczności w jego wniosku z 16 maja 2017 r., należy przyjąć, że poczynione w toku tamtego postępowania ustalenia organów zachowały swoja aktualność. Brak jest podstaw do przyjęcia, że sytuacja ta na tyle zmieniła się na niekorzyść w stosunku do stanu obowiązującego w dacie merytorycznego rozpatrywania przez organy obu instancji poprzedniego wniosku ojca skarżącej. Skarżąca w toku postępowania administracyjnego nie przedstawiła żadnych wiarygodnych dowodów ani nawet twierdzeń dotyczących okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę udzielenia jej ochrony międzynarodowej. Twierdzi wprawdzie, że doświadczyła przemocy psychicznej związanej z groźbami, jakie miały być kierowane wobec jej ojca, jednakże ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż przemoc ta mogła być kierowana wyłącznie wobec jej ojca, zaś cudzoziemka nie miała kontaktu z osobami mającymi kierować groźby wobec ojca cudzoziemki. Niewiarygodne są zeznania skarżącej, która twierdzi, że doznała przemocy psychicznej ze strony "ludzi w mundurach". Świadczy o tym fakt, że podczas przesłuchania z dnia 31 stycznia 2018 r. skarżąca zeznała, że nie zna powodów gróźb jakie miały być kierowane wobec jej ojca. Cudzoziemka zeznała także, iż poza sytuacją ojca "wszystko było dobrze", co oznacza, że wobec skarżącej nie były kierowane groźby mogące świadczyć o stosowaniu wobec niej przemocy psychicznej. Nie podała także jakiekolwiek okoliczności wskazujących na inne formy przemocy psychicznej. Konkludując nietrafnie skarżąca kasacyjnie wskazała, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art 135 p.p.s.a. w zw. z art 7, 77, 80 i 107 k.p.a. Skoro stan faktyczny sprawy został prawidłowo ustalony i oceniony przez organy administracji, to należy podzielić stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że nie doszło do naruszenia prawa materialnego, to jest art. 13 i art. 15 ustawy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca nie wskazała na jakiekolwiek twierdzenia mające uzasadniać nadanie jej statusu uchodźcy. Przepis art. 13 ust. 1 ustawy wymaga nie tylko, aby istniała uzasadniona obawa przed prześladowaniem, która to przesłanka nie została spełniona w rozpatrywanej sprawie, ale także, aby prześladowanie to miało miejsce z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej. Jak ustalono powyżej, brak jest podstaw do uznania, że skarżąca upatruje zagrożenia dla jej indywidualnej sytuacji z powodu jej rasy, religii, przekonań politycznych albo przynależności do określonej grupy społecznej. Na okoliczności takie nie wskazała sama cudzoziemka. Nieuzasadniony był także zarzut naruszenia art. 15 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP. Zgodnie z tym przepisem, cudzoziemcowi udziela się ochrony uzupełniającej w przypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie albo poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego i ze względu na to ryzyko cudzoziemiec nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji oraz organów administracji, zgodnie z którym powrót do kraju pochodzenia nie narazi cudzoziemki na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy. Nie wskazuje na to materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, a w szczególności Informacja o Kraju Pochodzenia z dnia 8 listopada 2017 r. Z powołanego opracowania wynika, że sytuacja na terytorium [...] jest wprawdzie niestabilna, ale [...] dotykają w pierwszym rzędzie problemy ekonomiczno-socjalne. A zatem prawidłowo organy administracji i Sąd pierwszej instancji uznały, że sytuacja w [...] jest trudna, ale nie w takim stopniu, który uzasadniałby udzielenie ochrony uzupełniającej z uwagi na powołane powyżej okoliczności. W [...] nie stosuje się powszechnie przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego. Zagrożenie ryzykiem orzeczenia kary śmierci lub wykonaniem egzekucji w [...] nie występuje od wprowadzenia [...] przez [...] moratorium na orzekanie i wykonywanie kary śmierci. W oparciu o zebrany materiał dowodowy słusznie organy administracji wskazały, że cudzoziemce nie zagraża uzasadniona obawa doznania poważnej krzywdy w razie powrotu do kraju pochodzenia. Ponadto nie jest ona zobowiązana powrócić do [...]. Zgodnie z art. 18 ustawy, jeżeli na części terytorium kraju pochodzenia nie zachodzą okoliczności uzasadniające obawę cudzoziemca przed prześladowaniem lub doznaniem poważnej krzywdy i istnieje uzasadnione przypuszczenie, że cudzoziemiec będzie mógł bezpiecznie i legalnie przemieścić się na tę część terytorium i zamieszkać na niej, uznaje się, że nie istnieje uzasadniona obawa przed prześladowaniem lub rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy w kraju pochodzenia. Sytuacja taka ma miejsce w niniejszej sprawie, bowiem skarżąca ma możliwość osiedlenia się w dowolnym miejscu na terytorium [...]. Nieuzasadniony był także zarzut naruszenia art. 8 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz.U. z 1993 r., nr 61, poz. 248 ze zm., dalej jako: "EKPC". Jak wskazał NSA w wyroku z 6 marca 2018 r., II OSK 1677/17, Legalis nr 1788593, artykuł 8 EKPC nie może być postrzegany jako nakładający na państwo generalnego obowiązku respektowania wyboru przez imigranta kraju pobytu. Przepis ten nie przyznaje bowiem ochrony absolutnej. Także w rozpatrywanej sprawie art. 8 EKPC i wynikające z niego prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego nie stoi na przeszkodzie odmowy udzielenia ochrony międzynarodowej w sytuacji, w której brak jest podstaw do uznania, że wnioskodawcy grozi ryzyko doznania poważnej krzywdy w razie powrotu do kraju pochodzenia. Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. Odnosząc się do zgłoszonego w skardze kasacyjnej wniosku pełnomocnika o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, wskazać należy, iż wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 p.p.s.a.