SA/Rz 1766/03

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Sawuła /spr./ Sędziowie NSA Małgorzata Wolska NSA Maria Zarębska-Kobak Protokolant: st.sekr.sąd.B.Krztoń po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2003 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2003 r. Nr [...]; UZASADNIENIE SA/Rz 1766/03 UZASADNIENIE Przedmiotem skargi M. L. jest decyzja Wojewody [...] z dn. [...].10.2003r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W sprawie tej Starosta [...] decyzją z dn. [...].04.2003r. Nr [...] uznał M. L. za osobę bezrobotną z dniem 24.04.2003r. i przyznał jej zasiłek dla bezrobotnych od dn.2.05.2003r. w wysokości 597,90 zł. Decyzja ta stała się ostateczną, a M. L. pobierała zasiłek w okresie od maja do sierpnia 2003r.. W dn.22.09.2003r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...] Inspektorat [...] poinformował Powiatowy Urząd Pracy [...], że M. L. w dn.13.05.2003r. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego, składając oświadczenie iż nie jest uprawniona do zasiłku dla bezrobotnych i świadczenie to zostało jej wypłacone. Ponadto orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS-u z dn.5.06.2003r. przyznano M. L. świadczenie rehabilitacyjne na okres od 21.04.2003r. do 17.10.2003r., które w okresie sporządzenia w/w pisma podlega wypłacaniu. Starosta [...] postanowieniem z dn. [...].09.2003r. działając m.in. na podstawie art.145 § 1 pkt 5 ustawy z dn.14.06.1960r. – kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednol. Dz.U. Nr 98 z 2000r., poz.1071 ze zm., zwany dalej k.p.a.) wznowił postępowanie zakończone decyzją własną z dn. [...].04.2003r. uznającą M. L. za osobę bezrobotną i przyznającą jej zasiłek dla bezrobotnych, a jednocześnie wstrzymał wykonanie tej decyzji. M. L. w pisemnym wyjaśnieniu skierowanym do Powiatowego Urzędu Pracy [...], motywując swe działanie przed organami zatrudnienia powołała się na opinię męża w sprawie konieczności zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy, jak również na opinię lekarza prowadzącego jej leczenie. Decyzją z dn. [...].10.2003r. Nr [...] Starosta [...] powołując się na dyspozycję art.151 § 1 pkt 2 ustawy z dn.14.06.1960r. – kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednol. Dz.U. Nr 98 z 2000r., poz.1071 ze zm., zwany dalej k.p.a.) oraz art.2 ust.1 pkt 2, art.6 pkt 6 lit. a, art.23 ustawy z dn.14.12.1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. Nr 58 z 2003r., poz.514) orzekł o uchyleniu decyzji własnej z dn. [...].04.2003r. uznającej M. L. za osobę bezrobotną z dn.24.04.2003r. i przyznającej jej zasiłek dla bezrobotnych oraz orzekł o odmowie uznania jej za osobę bezrobotną od dn.24.04.2003r. i o odmowie przyznanie jej zasiłku dla bezrobotnych. W uzasadnieniu tej decyzji powołano się na treść pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat [...] o przyznaniu M. L. świadczenie rehabilitacyjnego od dn.21.04.2003r. i wywiedziono, że w ten sposób uznać należy, iż w dacie rejestrowania się w urzędzie pracy strona była niezdolna do podjęcia zatrudnienia. Odwołując się do pojęcia osoby bezrobotnej w świetle art.2 ust.1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu organ uznał, że w dacie rejestrowania się M. L. w Powiatowym Urzędzie Pracy [...] nie mogła ona być uznana za osobę bezrobotną, a okoliczność ta nie była znana organowi w chwili wydawania decyzji z dn. [...].04.2003r. Od powyższej decyzji odwołała się M. L. wyjaśniając, ze w czasie leczenia w Poradni Zdrowia Psychicznego po zakończeniu "okresu chorobowego dn.21.04.2003r." zarejestrowała się jako osoba bezrobotna. W tym czasie lekarz prowadzący jej leczenie skierował ją na badanie celem uzyskania świadczenia rehabilitacyjnego, które uzyskała po badaniu na komisji lekarskiej w ZUS-ie. Odwołująca się wskazuje na swą nieświadomość o nieprawidłowości takiego działania. Opisaną na wstępie decyzją z dn. [...].10.2003r. Wojewoda [...] rozpatrując odwołanie M. L. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W podstawie prawnej powołano przepisy art.138 §1 pkt 1 k.p.a. oraz art.6c ust.2 pkt 2, art.2 ust.1 pkt 2 lit.c i art.23 ust.1 i 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Przywołując powołane w podstawie prawnej decyzji przepisy ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu organ odwoławczy wskazał, że osobą bezrobotną może zostać wyłącznie osoba zdolna do podjęcia zatrudnienia oraz nie pobierająca świadczenia rehabilitacyjnego. Dokonując rejestracji się w dn. [...].04.2003r. M. L. oświadczyła na piśmie, iż jest gotowa do podjęcia zatrudnienia i nie jest uprawniona do świadczenia rehabilitacyjnego. Wyjaśniając treść art.145 § 1 pkt 5 i art.151 § 1 pkt 2 k.p.a. organ odwoławczy przyznał rację organowi I instancji, iż niezdolność do pracy M. L. oraz świadczenie rehabilitacyjne przysługiwały jej wcześniej niż decyzja uznająca ją za bezrobotną oraz przyznająca jej zasiłek dla bezrobotnych. Za nie mające wpływu na treść decyzji uznano twierdzenia odwołującej się, że w dniu rejestracji nie mogła ona przewidzieć wyniku postępowania w przedmiocie świadczenia rehabilitacyjnego. Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie wniosła M. L. Zarzuciła niezgodność uzasadnienia decyzji z faktami i wskazała, iż wniosek o przyznanie jej świadczenia rehabilitacyjnego datowany był na 13.05.2003r., a decyzja w tym zakresie wydana została w dn.17.06.2003r.. Skarżąca powołuje się na swą nieświadomość w odniesieniu do możliwości kontynuowania leczenia specjalistycznego w okresie, gdy była już zarejestrowana jako osoba bezrobotna. W konkluzji wniosła o "anulowanie decyzji o bezzasadności jej prawa do zasiłku dla bezrobotnych". Do skargi dołączono kopię decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dn. [...].06.2003r. Nr [...] przyznającej M. L. świadczenie rehabilitacyjne w okresie od 21.04.2003r. do 17.10.2003r. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, eksponując iż świadczenie rehabilitacyjne przyznano skarżącej od 21.04.2003r., a więc wcześniej niż data zarejestrowania się M. L. w urzędzie pracy, za nieistotne strona przeciwna uznaje, że przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego miało miejsce dopiero w dn.17.06.2003r.. Podkreślono, że ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu wyklucza pobieranie za ten sam okres zasiłku dla bezrobotnych i świadczenia rehabilitacyjnego. Postanowieniem z dn.21.02.2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił wstrzymania wykonalności zaskarżonej decyzji, a zażalenie M. L. na to postanowienie Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dn.11.05.2004r. OZ 54/04 oddalił. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: W niniejszej sprawie skarga została złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r., dlatego też z mocy art.97 § 1 ustawy z dn.30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm., zwana dalej Pwsa) podlega rozpatrzeniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ustawa z dn.30.08.2002r., Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm., zwana dalej Ppsa). Ta reguła intertemporalna ma zastosowanie w niniejszej sprawie. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest uzasadniona. Kryterium kontroli aktu administracyjnego objętego skargą dokonywanej przez sąd administracyjny jest jego legalność, a więc zgodność z obowiązującym prawem. Orzekające w sprawie organy wydawały decyzje w trybie wznowienia postępowania administracyjnego. Jest to tryb weryfikacji decyzji ostatecznej z uwagi na wadliwość postępowania poprzedzającego wydanie takiej decyzji. Decyzja ostateczna korzysta z przymiotu względnej trwałości, skoro bowiem w myśl art.16 § 1 zdanie 2 k.p.a. uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w przepisach szczególnych. Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego, jak i z postanowienia organu I instancji o wznowieniu postępowania zakończonego decyzją Starosty [...] z dn. [...].04.2003r. o uznaniu skarżącej za osobę bezrobotną oraz o przyznaniu jej zasiłku dla bezrobotnych wynika jednoznacznie, iż za przesłankę wznowienia, a w konsekwencji za powód do uchylenie w/w decyzji, przyjęto normę art.145 § 1 pkt 5 k.p.a.. W myśl tego przepisu wznawia się postępowanie zakończone decyzją ostateczną, gdy: "... wyjdą na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję". Aby więc wznowić postępowanie, w związku z art.145 § 1 pkt 5 k.p.a. muszą zajść łącznie następujące przesłanki: 1) sprawa zakończyła się decyzją administracyjną ostateczną, 2) istniały w dniu wydania tej decyzji takie okoliczności faktyczne lub dowody, które nie były znane organowi, 3) wyszły one na jaw po dniu wydania decyzji, 4) okoliczności te i dowody mają mieć znaczenie "istotne" dla rozstrzygnięcia sprawy. Zdaniem sądu nietrafne jest stanowisko obu orzekających w sprawie organów, że okoliczności mające charakter nowych dla rozstrzygnięcia istniały w dniu wydawania decyzji. Nie można przyjąć, tak jak uczyniły to organy, że okolicznością tą jest fakt niezdolności skarżącej do podjęcia zatrudnienia, wobec faktu przyznania jej przez ZUS świadczenia rehabilitacyjnego z datą wsteczną, poprzedzającą datę wydania decyzji uznającej ją za osobę bezrobotną i przyznającej zasiłek dla bezrobotnych. Nie ulega wątpliwości, że wniosek o przyznanie takiego świadczenia rehabilitacyjnego skarżąca złożyła po dacie wydania decyzji objętej wznowieniem postępowania, a samo świadczenie rehabilitacyjne przyznano w dn.17.06.2003r., a więc w czasie gdy decyzja Starosty [...] z dn. [...].04.2003r. przyznająca zasiłek M. L. była już w obrocie prawnym. Nie ma także racji strona przeciwna wywodząc, że data przyznania tego świadczenia, gdy ZUS orzekł o wstecznej dacie jego wypłacania nie miała znaczenia w sprawie wznowieniowej. Przeciwnie, prowadzić to musi do wniosku, że nowa okoliczność dla sprawy w znaczeniu materialnym, jakim jest zasadność pobierania zasiłku dla bezrobotnych przez skarżącą, powstała po dniu wydania decyzji objętej procedurą wznowienia postępowania. Konkluzja ta nakazuje stwierdzić, że organy doprowadziły do uchylenia w wyniku wznowienia postępowania decyzji ostatecznej, w sytuacji gdy nie zaistniała powoływana przez te organy przesłanka z art.145 § 1 pkt 5 k.p.a., albowiem oparto się na nowych dowodach, które powstały po dniu wydania decyzji ostatecznej Starosty [...] z dn. [...].05.2003r. Nie można zasadnie wywodzić, jak czyni to Wojewoda [...], że okoliczność niezdolności do podjęcia zatrudnienia istniała w dacie wydawania decyzji z dn. [...].04.2003r. Okoliczność ta powstała najwcześniej w dn.17.06.2003r., tj. w dniu wydania przez ZUS Oddział [...] decyzji przyznającej skarżącej świadczenie rehabilitacyjne. W orzecznictwie sądowym wypowiedziano pogląd wedle którego, jeżeli organ administracji wznowił postępowanie na podstawie okoliczności, które miały miejsce po wydaniu decyzji, to takie przekroczenie prawa, wbrew jasnym i określonym w sposób niedwuznaczny przesłankom tego przepisu, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. (wyrok NSA z dn.29.03.1985r. III SA 1051/84, opubl. GAP Nr 6/1987, s.46 oraz w pracy "Kodeks postępowania administracyjnego z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego", red. R.Hauser, Warszawa 1995, s.297). Pogląd ten sąd podziela, co nakazuje stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Wzruszenie przedmiotowych decyzji nie wyklucza, aby organy zatrudnienia rozważyły kwestię pobranych zasiłków jako świadczenia nienależnie pobranego w myśl art.28 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, a to z uwagi na zalegające w aktach oświadczenia skarżącej o nie pobieraniu świadczenia rehabilitacyjnego w miesiącach od czerwca do września 2003r., w sytuacji gdy takowe świadczenie skarżącej przyznano. Sąd zwraca uwagę na pogląd Sądu Najwyższego zawarty w wyroku z dn.5.10.2000r., III RN 20/2000 (opubl. OSNAPiUS Nr 12/2001, poz.403), gdzie opowiedziano się za stosowaniem konstrukcji z art.28 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu jako samoistnej podstawy do orzekania o zwrocie nienależnego świadczenia, bez potrzeby uprzedniego, a pozbawionego podstaw, wznawiania postępowania czy stwierdzania nieważności decyzji przyznającej zasiłek dla bezrobotnych. W takiej sytuacji bezprzedmiotowym byłoby prowadzenie wszczętego z urzędu postępowania wznawiającego postępowanie odnośnie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Odnośnie powołania się na wyrok SA/Rz 307/03 z dn.12.01.2005r., to podnieść należy, iż orzeczenia sądowe wiążą w danej sprawie, nie stanowią źródła prawa, nadto w sprawie zawisłej do sygn.SA/Rz 307/03 nie sporządzano uzasadnienia wyroku, a to uniemożliwia podjęcie jakiegokolwiek odniesienia się do motywów podjętego tam rozstrzygnięcia. Z tych przyczyn działając na podstawie art.145 § 1 pkt 2 Ppsa sąd orzekł jak na wstępie. Sąd nie uznał za celowe stosowanie ochrony tymczasowej wobec skarżącej po myśli art.152 Ppsa.