I GPP 16/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska Sędzia del. WSA Jacek Czaja (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi [...] na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu w sprawie o sygn. akt III SAB/Po 18/20 w sprawie ze skargi [...] na bezczynność Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu w przedmiocie bezczynności organu w sprawie zwrotu podatku akcyzowego postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 23 września 2020 r., sygn. akt III SAB/Po 18/20 odrzucił skargę [...] (skarżąca lub spółka) na bezczynność Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu w przedmiocie niezałatwienia wniosku w sprawie zwrotu podatku akcyzowego. Przed uprawomocnieniem się powyższego postanowienia pismem z 5 października 2020 r. (data wpływu pisma do WSA w Poznaniu) spółka wniosła, za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego, skargę na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki w sprawie prowadzonej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu o sygn. akt III SAB/Po 18/20. W skardze Spółka wniosła o stwierdzenie naruszenia prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. W uzasadnieniu podniesiono, że od dnia wniesienia skargi w ww. sprawie - postępowanie nie zostało właściwie zakończone. Nie został w tej sprawie ogłoszony wyrok skierowany do strony, która wniosła skargę będącą [...], nie będącej podatnikiem akcyzy w rozumieniu art. 13 ustawy o podatku akcyzowym z 6 grudnia 2008 r. WSA w Poznaniu w dniu 23 września 2020 r. ogłosił postanowienie skierowane do strony, która nie istnieje, do strony będącej [...] będącej podatnikiem akcyzy prowadzącej działalność pod tym samym adresem. Ponieważ działania WSA w sprawie sygn. akt III SAB/Po 18/20 dokonane zostały z rażącym naruszeniem prawa, a więc nieważne z mocy prawa. Zdaniem skarżącej Spółki okoliczność ta spełnia warunki art. 6 ust. 1 Konwencji i warunki ustawowe do złożenia przedmiotowej skargi. W dalszej części uzasadnienia skargi spółka podniosła, że na podstawie obowiązującego w Polsce prawa akcyzowego, iż towary nabywane wewnątrzwspólnotowo przez Spółkę Sigma w państwie członkowskim wysyłki innym niż Polska, nie podlegają pod zasady rozdziału 1,2,3 i 4 Rozporządzeniu Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 15.02.2017 r. w sprawie dokumentacji i procedur związanych z przemieszczaniem wyrobów akcyzowych bo, nie są wyrobami akcyzowymi w rozumieniu przedmiotowego rozporządzenia. Podstawą takiego uznania jest okoliczność, że zgodnie z prawdziwym stanem rzeczy i prawdą obiektywną nie istnieje ani jeden dowód, że Spółka Sigma dokonała nabycia wewnątrzwspólnotowego w brzmieniu art. 2 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku akcyzowym z 6 grudnia 2008 r. wyrobów akcyzowych w rozumieniu Rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 15.02.2017 r. w sprawie dokumentacji i procedur związanych z przemieszczaniem wyrobów akcyzowych i tak samo w rozumieniu Ustawy o podatku akcyzowym z 6 grudnia 2008 r. Takim dowodem może być wyłącznie w świetle Rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 15.02.2017 r. wyłącznie wydruk z systemy EMCS lub UDT. Ponieważ nie istnieje taki dowód, nie ma podstawy do uznania, że Spółka Sigma nabywa wewnątrzwspólnotowo wyrobów akcyzowych w rozumieniu Rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 15.02.2017 r. i tak samo wyroby akcyzowe w rozumieniu ustawy o podatku akcyzowym z 6 grudnia 2008 r. Na tej podstawie Spółka Sigma nie jest podatnikiem akcyzy w rozumieniu art. 13 ustawy o podatku akcyzowym z 6 grudnia 2008 r. W konkluzji podkreśliła, że w postępowaniu o sygn. akt III SAB/Po 18/20 WSA w Poznaniu do dnia dzisiejszego nie ogłosił właściwego orzeczenia w którym stroną będzie ta sama strona, która złożyła skargę, a więc [...]nie będąca podatnikiem akcyzy w brzmieniu art. 13 ustawy o podatku akcyzowym z 6 grudnia 2008 r. W oparciu o powyższe wniosła o: 1. nakazanie WSA w Poznaniu ogłoszenia właściwego orzeczenia, które zakończy wszczęte w dniu odbioru skargi ponaglenie spółki skierowanej do działań organów podatkowych wyznaczając Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu termin ogłoszenia właściwego orzeczenia. 2. na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843 ze zm. – dalej: jako ustawa), przyznanie od Skarbu Państwa sumy pieniężnej w wysokości 10.000 zł. Skarżąca w piśmie procesowym z 4 listopada 2020 r., wniosła o: - uznanie, że organ w postępowaniu o sygn. akt III SAB/Po 18/20 dopuścił się wobec spółki nie będącej podatnikiem akcyzy rażącej obrazy prawa, działał nielegalnie i niepraworządnie, nierzetelnie i niesprawiedliwie i przewlekle bowiem do dziś nie ogłosił orzeczenia wydanego i skierowane do spółki będącej stroną tego postępowania nie będącą podatnikiem akcyzy - nakazanie organowi by ogłosił orzeczenie skierowane do strony tego postępowania będącej spółką Sigma nie będącej podatnikiem - nakazanie organowi by wypłacił skarżącej kwotę wynagrodzenia szkody na poziomie 5-krotnego średniego wynagrodzenia podanemu przez GUS na 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga na przewlekłość postępowania podlega oddaleniu. Rozpoznając skargę spółki na naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu sądowym toczącym się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że prawo strony skarżącej nie zostało naruszone. Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeśli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności tego sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania jej sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy). Konieczne jest zatem ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania), oraz że zwłoka ta jest nieuzasadniona. Stosownie do art. 2 ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeśli postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne do jego zakończenia, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuca przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku Sądu rozpoznawania wszystkich spraw wniesionych do Sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznawanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Szybkość orzekania nie może bowiem stanowić przeszkody we właściwym funkcjonowaniu wymiaru sprawiedliwości. Ocena, czy wystąpiła przewlekłość postępowania, jest dokonywana na podstawie obiektywnych i ustawowych kryteriów w odniesieniu do realiów faktycznych i prawnych danej sprawy (por. postanowienia NSA z 12 stycznia 2012 r., II FPP 11/11, z 8 maja 2012 r., II FPP 3/12, z 21 czerwca 2018 r., sygn. akt II GPP 18/18). W sprawie nie można zarzucić Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, że naruszył prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, ponieważ czynności sądowe były podejmowane przez Sąd prawidłowo i terminowo. Z akt sprawy wynika, że skarżąca złożyła skargę z 15 lipca 2020 r., którą błędnie wywiedziono do WSA w Poznaniu zamiast do organu administracji. Sąd zarządzeniem z 20 lipca 2020 r. przekazał skargę zgodnie z właściwością organowi, o czym powiadomiono spółkę. Następnie organ (pismem z 21 sierpnia 2020 r.) przekazał akta sprawy wraz z wnioskiem o odrzucenie skargi. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt III SAB/Po 18/20. Następnie zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III WSA w Poznaniu z 7 września 2020 r., sprawę skierowano na posiedzenie niejawne celem rozpoznania wniosku organu o odrzucenie skargi. W dniu 23 września 2020 r. wydano postanowienie w przedmiocie odrzucenia skargi spółki. Odpis postanowienia Sądu I instancji wraz z uzasadnieniem doręczono skarżącej 25 września 2020 r. (k. 40 akt sądowych – zwrotne potwierdzenie odbioru). W dniu 5 października 2020 r. (data wpływu pisma do WSA w Poznaniu k. 42) spółka za pośrednictwem Sądu I instancji wniosła skargę na przewlekłość prowadzonego postępowania. Tym samym bezzasadne są twierdzenia Spółki, że w jej sprawie nie zostało wydane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny żadene orzeczenie. To, że strona nie uzyskała rozstrzygnięcia o treści ją zadawalającej, nie oznacza, że orzeczenie nie zapadło. Fakt, że Spółka nie uznaje siebie za podatnika podatku akcyzowego nie oznacza, że rozstrzygnięcia wskazujące, że takim podatnikiem jest, nie są kierowane do niej, czy też nie są wydawane w jej sprawach. W sposób oczywisty bowiem należy wskazać, że postanowienie z 23 września 2020 r. rozstrzygało w sprawie skargi spółki na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki w przedmiocie niezałatwienia wniosku w sprawie zwrotu podatku akcyzowego. Spółka nie wywiodła skargi kasacyjnej od ww. orzeczenia. Jednocześnie przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki są środkiem egzekwowania konstytucyjnego prawa każdego do rozpoznania jego sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, prawa do osądzenia tej sprawy, którą wniesie pod Sąd (tak też Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 stycznia 2012 r., I OPP 84/11). Tak więc nie mogą służyć jako swoisty środek odwoławczy, którym strona będzie mogła zainicjować bądź też wszcząć postępowanie w sprawie. Skarga na przewlekłość postępowania stanowi doraźną interwencję przeciwdziałającą niezasadnie przedłużającemu się postępowaniu sądowemu. Jest zatem środkiem prawnym egzekwującym rozpoznanie sprawy przez Sąd - jej funkcją jest przede wszystkim wymuszenie nadania sprawie odpowiedniego biegu (por. postanowienie NSA z dnia 21 lipca 2011 r., I OPP 50/11, LEX nr 852830). Skarga na przewlekłość postępowania ma zapewnić szybką reakcję na trwającą zwłokę w czynnościach sądu, a więc spełni swoją rolę jedynie wtedy, gdy zostanie wniesiona w toku postępowania (zob. postanowienie NSA z 4.06.2013 r. II FPP 3/13) W postępowaniu dotyczącym przewlekłości postępowania NSA ocenia, czy czynności podejmowane były przez Sąd I instancji sprawnie, bez naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. W przedstawionym stanie sprawy - zdaniem NSA - prawo to nie zostało przez WSA Poznaniu w naruszone. Wskazać należy, że w ustawie z dnia 17 czerwca 2004 r. brak jest uregulowań określających długotrwałość bezczynności uzasadniających uznanie, że doszło do naruszenia prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Istotną wskazówkę zawiera natomiast art. 14 tej ustawy, wyłączający dopuszczalność ponawiania skargi przed upływem 12 miesięcy od rozpoznania poprzedniej, w tym zasadnej. Ustawodawca, zatem założył, że dopiero bezczynność dłuższa niż 12 miesięcy może być rozważana jako nieuzasadniona zwłoka. W tej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Skargę w rozpoznawanej sprawie spółka wniosła 15 lipca 2020 r., (bezpośrednio do WSA nie zaś za pośrednictwem organu administracji), zaś postanowienie Sądu I instancji zostało wydane w dniu 23 września 2020 r. Nadto zauważenia wymaga, że skarżąca w złożonej skardze na przewlekłość postępowania nie wskazuje argumentów, które świadczyłyby o zaistnieniu stanu przewlekłości w postępowaniu prowadzonym w sprawie sygn. akt III SAB/Po 18/20. Uwaga strony skarżącej skupia się na kwestionowaniu rozstrzygnięcia merytorycznego w tej sprawie które nie odnosi się w żaden sposób do przedmiotu niniejszego postępowania. Tymczasem z przepisów ustawy z 17 czerwca 2014 roku wynika wprost, że strona w skardze na przewlekłość prowadzonego postępowania wśród wymogów formalnych wskazuje się, że powinna ona zawierać m.in. przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie. Niezrozumiałe pozostają również kwestie żądania zasądzenia kwoty tytułem zadośćuczynienia przewlekłe prowadzonemu postępowaniu kierowane do organu (Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu), gdy skarga na przewlekłość ma dotyczyć postępowania przed WSA w Poznaniu. Ze wskazanych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy - orzekł jak w sentencji postanowienia.